Jerzy J. Maciuszko (1913-2011)

0
0

Fot. www.ideastream.org
Prof. Jerzy Maciuszko w ostatnich latach pracował nad swymi wspomnieniami. Ich spisywania niestety nie dokończył

Powoli odchodzi wojenne, zaangażowane pokolenie Polaków, tych, którzy własnym przykładem i uporczywą pracą zmienili obraz Polonii amerykańskiej na pozytywny, a w wielu przypadkach przykładowy.

Dzisiaj przychodzi nam żegnać profesora Jerzego Maciuszko z niewielkiego miasta Berea w stanie Ohio, działacza polonijnego i pedagoga, od lat pracującego efektywnie na tutejszym terenie. Nim jednak teren ten mógł nazwać swoim, musiał przejść długą i trudną drogę, która była udziałem całych rzesz jego generacji.

Urodzony w Warszawie, ukończył Uniwersytet Warszawski w roku 1936, a trzy lata później powołany został do służby wojskowej w stopniu kaprala podchorążego. Podczas kampanii wrześniowej został wzięty do niemieckiej niewoli, w obozie jenieckim przyszło mu spędzić lata wojny. Po uwolnieniu przez wojska alianckie trafił do Londynu, gdzie zaangażował się w pracę pedagogiczną, której poświęcił się też po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1951 roku.

NIE BYŁY TO LATA ŁATWE, Maciuszko jednak, głęboko przekonany o trwałej wartości wykształcenia, postanowił uzyskać najwyższy w Stanach Zjednoczonych stopień naukowy i konsekwentnie dążył do tego celu. Zapisał się na zaawansowany program studiów na Case Western Reserve University w Cleveland, Ohio, i w roku 1962 otrzymał tytuł doktora filozofii. W latach 1964-1969 prowadził tam jako lektor wykłady na Wydziale Literatur Słowiańskich. Jego wiedza i wykształcenie wkrótce zaowocowały propozycją objęcia kierownictwa Wydziału Studiów Słowiańskich na istniejącej od roku 1912 jedynej polskiej uczelni w Stanach Zjednoczonych, a mianowicie Kolegium Związkowym (Alliance College) w Cambridge Springs (Pensylwania), gdzie prof. Maciuszko przepracował pięć lat (1969-1974); był równocześnie dyrektorem biblioteki tej uczelni i prowadził program wymiany studentów z Uniwersytetem Jagiellońskim (Alliance College Year Abroad Program). Decyzją zarządzającego uczelnią Związku Narodowego Polskiego kolegium zostało w początku lat osiemdziesiątych zamknięte, a prof. Maciuszko przeszedł na dobrze zasłużoną emeryturę. Nie oznaczało to jednak końca jego pracy pedagogicznej i naukowej. Przeniósłszy się do Berea, od 1978 roku przez wiele następnych lat pracował w miejscowym Baldwin-Wallace College, coraz więcej czasu poświęcając działalności w organizacjach polonijnych w pobliskim Cleveland, co jednak nie oznaczało zaprzestania pracy naukowej.

W ROKU 1967 OTRZYMAŁ NAGRODĘ FUNDACJI KOŚCIUSZKOWSKIEJ za najlepszą dysertację doktorską, którą ogłosił w roku następnym pod tytułem The Polish Short Story in English. Publikował w periodykach naukowych, przez wiele lat prowadził dział recenzji nowości literatury polskiej w zasłużonym, ogólnoamerykańskim kwartalniku Books Abroad, przemianowanym później na World Literature Today. Zamieścił w nich kilkadziesiąt recenzji najbardziej na omówienie zasługujących książek, publikowanych zarówno w Polsce, jak i na emigracji, pełniąc ogromnie ważną rolę informatora o wydarzeniach literackich w Polsce, zwłaszcza w połowie lat 50. XX wieku. Piszący te słowa pozostanie mu zawsze wdzięczny za przychylne słowa, jakie znalazł dla jego prac. Pod koniec życia zajął się spisywaniem wspomnień, niestety, jednak pracy tej nie zdążył ukończyć.

Dużo czasu poświęcał pracy w organizacjach polonijnych i społecznych, m.in.: Cleveland Society of Poles, Cleveland Polish Society of Arts and Sciences Abroad, Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Polish American Congress, Fundacja Kościuszkowska, American Association of Slavic Studies, American Association of Teachers of Slavic and East European Languages nad Literatures, w wielu z nich pełniąc zaszczytne funkcje.

Jego działalność zyskała uznanie i przyniosła wiele odznaczeń i wyróżnień, a wśród nich nadany przez prezydenta RP Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP (1993) i tytuł Man of the Year (American Biographical Institute, 1990). Ożenił się z Kathleen Mart, a z małżeństwa tego urodziła się córka Christina. Biogramy Jerzego i Kathleen Maciuszko ukazały się w tomie Who’s Who in Polish America (Bicentennial Publishing Corp., New York 1996, s. 273-274), skąd zaczerpnąłem niektóre informacje.

Autor: JERZY R. KRZYŻANOWSKI