410 lat stolicy w Warszawie

67
Widok ogólny Warszawy w końcu XVI w., miedzioryt, ok. 1586 r./WIKIPEDIA.ORG

Król Zygmunt III Waza 24 maja 1609 roku opuścił z rodziną i dworem krakowski Wawel i przeniósł się na stałe do Warszawy.

Od tego momentu zaczął się proces, którego efektem było uznanie tego miasta za stolicę Polski.

Zygmunt Waza – królewicz szwedzki, syn Jana Wazy i Katarzyny Jagiellonki, córki Zygmunta Starego i Bony – objął rządy w Rzeczypospolitej w roku 1587, w wyniku wolnej elekcji, która odbyła się po śmierci króla Stefana Batorego. Po koronacji w Krakowie zamieszkał na Wawelu.

Jednak w styczniu 1595 r. wybuchł jeden z największych na zamku pożarów, w wyniku którego spłonęła cała jego wschodnia część. Do tragedii najprawdopodobniej przyczyniły się zamiłowania alchemiczne Zygmunta III, który utrzymywał na dworze alchemików poszukujących m.in. cudownej mikstury, która miała rzekomo przemieniać w złoto inne metale. Wśród nich był Polak Michał Sędziwój, który podobno wykonał kiedyś na oczach króla doświadczenie, zamieniając srebrny talar w złoty. Zachęcony przykładem monarcha sam zaczął przeprowadzać różne doświadczenia, których skutkiem był wybuch, a w jego następstwie pożar.

Chociaż dość szybko zabrano się do odbudowy zamku, to już w marcu 1596 r. król podjął decyzję o przeniesieniu się z rodziną i dworem do Warszawy. Nie była to sprawa prosta – z powodu wydarzeń politycznych, a także ze względów logistycznych – więc przedłużyła się do… kilkunastu lat. Ostatecznie monarcha opuścił Kraków 24 maja 1609 r. Z Warszawy było mu bliżej do rodzinnej Szwecji, o koronę której usilnie zabiegał. W jej pobliżu obradował też sejm. Poza tym wybrane przez króla miasto stawało się ważnym punktem na politycznej mapie Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Przeniesienie przez Zygmunta III stolicy Polski z Krakowa do Warszawy nie zostało poparte żadnym aktem prawnym. Stolicą oficjalną i miejscem niemal wszystkich koronacji następnych władców pozostał Kraków, tam również nadal był skarbiec królewski, gdzie przechowywano insygnia koronacyjne. Pierwsza warszawska koronacja – Stanisława Leszczyńskiego – odbyła się dopiero w 1705 r. Po 59 latach, w roku 1764, w Warszawie koronował się Stanisław August Poniatowski

Jednak Warszawa, którą po roku 1611 Zygmunt III Waza uczynił swoim miastem rezydencjonalnym, stopniowo przejmowała od Krakowa funkcje dyplomatyczne i polityczne. Podział tych ról między oboma miastami trwał aż do roku 1795, czyli do trzeciego rozbioru Polski. Po raz pierwszy słowa „stolica” w odniesieniu do Warszawy użyto dwa lata wcześniej – w dokumentacji z obrad sejmu w Grodnie, sankcjonującego II rozbiór Rzeczypospolitej.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku ośrodek władzy centralnej powstał już w Warszawie i to ona stała się oficjalną stolicą naszego kraju.