Jak przeżyć tegoroczną Wielkanoc

906
Ks. bp Witold Mroziewski: "Wszystkie msze święte, które będziemy sprawować, odbędą się za zamkniętymi drzwiami i w łączności z wiernymi poprzez środki masowego przekazu" / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

"Wielkanoc jest największym świętem w roku, świętem Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, który dla nas, katolików wyznacza drogę duchowego życia" – podkreśla w rozmowie z "Nowym Dziennikiem" Jego Ekscelencja ks. bp Witold Mroziewski, pełniący funkcję biskupa pomocniczego w diecezji brooklyńskiej, obejmującej swoim zasięgiem 185 parafii na Brooklynie i Queensie.

W obecnej sytuacji związanej z pandemią koronawirusa zmianie uległ prawie każdy element naszego życia. Jak ono wygląda od strony duchowej? Czy Kościół również w jakiś sposób musiał dostosować się do tej nietypowej sytuacji? W jaki sposób wierni będą mogli uczestniczyć w przeżywaniu okresu wielkopostnego i świąt wielkanocnych?

Z uwagi na obecny stan zagrożenia ludzkiego zdrowia, a także życia, poczyniono wielkie zmiany w wytycznych dotyczących obchodów Triduum Paschalnego oraz Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Normy te ustaliła Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów oraz Ojciec Święty, który podjął bardzo ważne i wiążące decyzje dotyczące okresu od Niedzieli Palmowej do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Zgodnie z dekretem Stolicy Apostolskiej i Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Wielkanoc nie może być przeniesiona na inny dzień, zaś niektóre obrzędy mogą być przełożone i odbyć się w innym czasie. Należy do nich Msza Święta Krzyżma, która jest sprawowana w Wielki Czwartek, a także procesje oraz wyrazy tzw. pobożności ludowej, które ubogacają Wielki Tydzień. Idąc za tymi wskazaniami, biskupi wydali właściwe normy w diecezjach. W naszej brooklyńskiej diecezji kościoły z uwagi na pandemię pozostają zamknięte dla wiernych, tak by nie dochodziło do zgromadzeń. Nie było nawet możliwości poświęcenia palm i pozostawienia ich przed kościołem, żeby wierni mogli je zabrać do domów. Jednak mszę św. w Niedzielę Palmową – podobnie jak w każdy dzień – kapłani celebrowali w kościołach parafialnych, w których posługują.

A jak będzie wyglądało celebrowanie uroczystości Wielkiego Tygodnia?
Tradycyjnie w Wielki Czwartek jest odprawiana wspomniana Msza Święta Krzyżma, podczas której biskup diecezjalny błogosławi oleje święte, a zgromadzeni kapłani odnawiają przyrzeczenia kapłańskie. Ta msza święta w ostatnich latach w diecezji Brooklyn była odprawiana w konkatedrze św. Józefa we wtorki Wielkiego Tygodnia, ale tego roku się nie odbyła. Została przeniesiona na Uroczystość Najświętszego Serca Jezusowego, 19 czerwca, o godz. 7:30 wiecz. Do tego czasu zachowują ważność oleje poświęcone w roku ubiegłym. Triduum Paschalne rozpoczyna Msza Wieczerzy Pańskiej, podczas której kapłani wieczorem gromadzą się w świątyni na wspólnej koncelebrze. W jej trakcie dokonuje się obrzędu umycia nóg, a także przeniesienia Najświętszego Sakramentu do ciemnicy. W tym roku msze Wieczerzy Pańskiej będą odprawiane w kościołach, ale bez udziału wiernych, bez obrzędu umycia nóg i bez przeniesienia do ciemnicy Najświętszego Sakramentu, który pozostanie w tabernakulum. W konkatedrze św. Józefa ta msza odbędzie w Wielki Czwartek o godz. 8:00 wiecz.
Wieki Piątek, czyli dzień męki i śmierci Pana Jezusa, obchodzimy zawsze uroczyście poprzez odprawiane Drogi Krzyżowe, które w naszej diecezji są organizowane na ulicach miasta oraz w kościołach parafialnych, a także poprzez tzw. Pasję, czyli czytanie Męki Pańskiej z udziałem wiernych. Ma ona wymiar pokutny i jest bardzo ważna zarówno dla jej uczestników, jak i celebransa, który na samym początku kładzie się krzyżem, by wyrazić akt pokutny za grzechy swoje i wszystkich wiernych. Następnie kapłan przechodzi do czytania Pasji i do modlitw, które są zanoszone w intencjach wszystkich ludzi na świecie. Modlimy się za chorych, zmarłych, strapionych i cierpiących. W tym roku do tego została dołączona specjalna modlitwa. Jest to bardzo istotne, że Ojciec Święty zdecydował, żeby do liturgii była włączona 11. modlitwa wstawiennicza o ustanie pandemii. W Wielki Piątek trwa Adoracja Krzyża przez wszystkich uczestników liturgii, ale w związku z tym, że wierni nie mogą pojawić się w kościołach, zostanie ona dokonana tylko przez kapłana. Osoby, które wezmą udział w liturgii poprzez środki masowego przekazu, będą miały możliwość duchowej Adoracji Krzyża przed odbiornikami telewizyjnymi czy też komputerami. Zalecane jest także, by wierni modlący się w domach przygotowali sobie krzyż do adoracji i w tym czasie oddali mu cześć. W Wielki Piątek odbywa się także przeniesienie Pana Jezusa do grobu, przy którym później odbywa się adoracja. Niestety, w tym roku tego nie będzie z uwagi na pandemię.

Co w takim razie ze święceniem pokarmów w Wielką Sobotę?
Od kilku dni mamy bardzo dużo telefonów z pytaniami w tej sprawie. Niestety, nie ma na to zgody ani tutaj, ani też w Polsce. Mamy natomiast prośbę do wiernych, żeby przed śniadaniem wielkanocnym sami poświęcili pokarmy, które będą spożywać (modlitwa znajduje się poniżej wywiadu). Mimo że jest to bardzo ważna polska tradycja, to w obecnej sytuacji nie możemy gromadzić wiernych na święceniu pokarmów. Wielka Sobota to także czas oczekiwania i ciszy, który kończy się Wigilią Paschalną. Liturgia Paschalna powinna się zacząć po zmierzchu, ale przed północą, i może trwać nawet do rana. Jej celebracja jest bardzo długa i uroczysta, ponieważ składa się z wielu czytań. Przez to jest to najpiękniejsza liturgia w całym roku. Rozpoczyna się ją poświęceniem ognia i zapaleniem świecy paschalnej. Następnie jest śpiewane orędzie wielkanocne (Exsultet), podczas którego wierni trzymają zapalone świece. Po liturgii słowa następuje poświęcenie wody i liturgia chrzcielna oraz odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych. Po tych obrzędach odprawiana jest liturgia eucharystyczna. W tym roku obrzędy liturgiczne zostały skrócone. Nie będzie poświęcenia ognia oraz pominięta zostanie liturgia chrzcielna. Zmniejszona zostanie też liczba czytań w liturgii słowa.

A jak ma wyglądać Wielkanoc? Czy będzie odprawiana rezurekcja?
Niestety, z wielkim żalem muszę powiedzieć, że w obecnej sytuacji nie ma możliwości przeprowadzenia porannej procesji rezurekcyjnej, ale msze święte będą sprawowane w każdej parafii, ponieważ są one obowiązujące i nie ma od nich dyspensy ani możliwości przeniesienia na inny dzień. Wielkanoc jest największym świętem w roku, świętem Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, który dla nas, katolików wyznacza drogę duchowego życia. Dlatego też jest zarządzenie, że wszystkie msze święte, które będziemy sprawować, odbędą się tego dnia, lecz za zamkniętymi drzwiami i w łączności z wiernymi poprzez środki masowego przekazu.

Czy wszystkie kościoły są objęte transmisją mszy św. i nabożeństw?
Mamy do tego celu wybrane kościoły, ale każda parafia może także sama organizować transmisje poprzez tzw. live stream lub media społecznościowe. W konkatedrze św. Józefa na Brooklynie są odprawiane msze święte dla różnych grup etnicznych i są one transmitowane w telewizji. Dzięki NET-TV można je oglądać na następujących kanałach telewizyjnych: 30 (Optimum), 48 (Verizon FIOS) i 97 (Spectrum). W języku polskim msze są sprawowane codzienne od poniedziałku do soboty o godz. 9:30 rano, a w niedziele o godz. 12 w południe. Odprawiałem tam pierwszą niedzielną mszę świętą w języku polskim w czwartą niedzielę Wielkiego Postu. W kolejne niedziele odprawiali je księża z innych polskich parafii. W niedzielę wielkanocną msza święta w naszym języku odbędzie się o godz. 10 rano.

Są jeszcze dwa bardzo ważne elementy związane z okresem wielkanocnym – spowiedź oraz komunia święta, którą każdy wierny powinien przyjąć w Dniu Zmartwychwstania Pańskiego. Czy tu nastąpiły jakieś zmiany?
Czas spowiedzi wielkanocnej trwa od Środy Popielcowej do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego, więc w tym czasie wierni mogą przystąpić do spowiedzi i przyjąć komunię świętą. Wynika to z przykazań kościelnych i Katechizmu Kościoła Katolickiego. W tym roku, w tak trudnej i wyjątkowej sytuacji, Kościół zachęca do spowiedzi duchowej i przyjęcia duchowej komunii świętej. Uczynimy to podczas mszy świętych transmitowanych przez środki masowego przekazu. Duchową komunię możemy przyjąć każdego dnia po odpowiednim przygotowaniu poprzez rachunek sumienia i wzbudzeniu żalu za grzechy. Zachęcamy wiernych do stosowania tych praktyk, ponieważ nie wiemy, kiedy zakończy się okres pandemii, i kiedy wszystko wróci do normy.

Co to oznacza? Jak wygląda spowiedź i komunia duchowa?
Przede wszystkim w rachunku sumienia, przypominamy swoje grzechy co do ilości i jakości; chodzi głównie o grzechy ciężkie, czyli wykroczenia przeciwko bożym przykazaniom. Następnie wzbudzamy głęboki żal za grzechy, żałujemy za nie z całego serca, i wyrażamy wolę nieprzywiązywania się do grzechu oraz życia w czystości serca. Wtedy ten żal ofiarujemy Bożemu Miłosierdziu wierząc, że te grzechy zostaną nam przebaczone. Komunia święta obecnie nie jest przyjmowana w postaci fizycznej, czyli Ciała i Krwi Pańskiej pod postaciami chleba i wina. Zasady przyjęcia komunii duchowej znajdziemy w modlitewnikach, czy inaczej mówiąc w książeczce do nabożeństwa.

Jakie jeszcze zmiany diecezjalne zostały podjęte na okres wielkopostno-wielkanocny?
Od piątku, 3 kwietnia, do niedzieli wielkanocnej o godz. 3 po południu w każdym kościele naszej diecezji będą biły tzw. Dzwony Nadziei. Chodzi o wezwanie wszystkich wiernych do jedności, poprzez uczestnictwo w modlitwie, wezwanie Bożego Miłosierdzia oraz o przypomnienie godziny śmierci Jezusa. Wtedy należy się zatrzymać na chwilę, wyciszyć wewnętrznie, skupić i samemu pomodlić. Temu właśnie ma służyć to specjalne bicie dzwonów.

Abstrahując od okresu wielkanocnego, jak w czasie pandemii i zmian w posłudze kapłańskiej wygląda kwestia chrztów i pogrzebów?
Jeśli chodzi o chrzty święte, to do tej pory nie mieliśmy nikogo, kto chciałby w tym czasie ochrzcić dziecko, mimo że chrzty były wcześniej zamówione i miały się odbyć w określonym czasie. Wierni jednak bardzo poważnie podeszli do zaistniałego problemu i przenieśli to na okres po zakończeniu pandemii. Gdyby zaistniała trudna sytuacja, dotycząca zagrożenia życia, to wtedy należy dziecko ochrzcić. Jeżeli nie uczyni tego szafarz zwyczajny, mogą to zrobić rodzice lub inne osoby wyrażające wolę chrztu poprzez trzykrotne polanie głowy dziecka wodą, wypowiedzenie imienia i wezwanie Trójcy Świętej, czyli Ojca, Syna i Ducha Świętego. Dopełnienia chrztu można dokonać w kościele po pewnym czasie. Z inną odmienną praktyką pogrzebu dane nam było się spotkać. Domy pogrzebowe przywożą ciało zmarłego przed kościół i nie wysiadając z samochodu, ksiądz i uczestnicy uroczystości odmawiają tam modlitwę, po której kapłan podchodzi i kropi ciało wodą świeconą. Później wszyscy jadą na cmentarz, włącznie z księdzem, który korzysta z własnego środka lokomocji, żeby zachować bezpieczeństwo, o które proszą władze stanowe i federalne. Również przy grobie odmawiana jest modlitwa, przy zachowaniu sześciostopowych odstępów pomiędzy poszczególnymi osobami, następuje poświęcenie grobu i trumna z ciałem zostaje pochowana na cmentarzu. Jest również ustalony termin mszy świętej za zmarłego, która zostanie odprawiona po zakończeniu zagrożenia koronawirusem. Domy pogrzebowe na pewno zadbają o to żeby wyznaczyć odpowiedni czas oraz poinformować rodzinę i wiernych o mszy świętej za osobę, która została pochowana w obecnym czasie.

A czy namaszczenie chorych jest dozwolone?
Jeśli ktoś o to prosi, to udzielamy namaszczenia chorych oczywiście z zachowaniem wszystkich środków ostrożności. Kapłan jedzie do domu chorego i udziela mu namaszczenia, lecz nie tak, jak to było praktykowane do tej pory, że używał kciuka do bezpośredniego kontaktu z olejem, głową i rękami chorego. Zalecanie jest użycie innego narzędzia, do których zaliczane są rękawiczki ochronne i olej chorych umoczony w wacik, którym można namaścić. Mieliśmy już takie przypadki i właśnie w ten sposób wszystko się odbywało.

Niebawem nadejdzie maj, z którym nieodłącznie związane są komunie święte. Czy one również zostaną przesunięte?
W tym przypadku nie mamy odgórnego zarządzenia, ale w diecezji brooklyńskiej komunie święte, podobnie jak bierzmowania i inne sakramenty święte, zostały przesunięte na drugą połowę maja, lub na później, w zależności od tego, jak będzie się przedstawiała sytuacja z pandemią. Uroczystość komunijna może się odbyć w dowolnym czasie, ale jeżeli to się przesunie na okres wakacyjny – a jak wiadomo rodzice często urządzają przy tej okazji różne przyjęcia – to wszystko będzie uzależnione od wspólnych ustaleń. Kościół na pewno się dostosuje i wyjdzie naprzeciw rodzinom. W mojej parafii myślałem o zorganizowaniu komunii świętych grupowych czy też indywidualnych. Najważniejsze jest w tym wspólne i rozważne działanie duszpasterzy, którzy z rodzicami podejmą decyzję o czasie i formie pierwszej komunii w danej parafii.

ROZMAWIAŁ WOJTEK MAŚLANKA

********************

BŁOGOSŁAWIEŃSTWO POKARMÓW PRZED WIELKANOCNYM POSIŁKIEM

Po zgromadzeniu się przed uroczystym posiłkiem w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego ojciec rodziny lub przewodniczący mówi:
W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego.

Wszyscy żegnają się i odpowiadają:
Amen.

Ojciec rodziny lub przewodniczący zapala świecę umieszczoną na stole i mówi:
Chrystus zmartwychwstał. Alleluja.

Wszyscy odpowiadają:
Prawdziwie zmartwychwstał. Alleluja.

Ojciec rodziny bądź przewodniczący może skierować do zgromadzonych słowa przygotowujące do błogosławieństwa:
Przeżywając radosny czas zmartwychwstania naszego Zbawiciela, gromadzimy się przy świątecznym stole. W tym szczególnym czasie, kiedy nie mamy pełnej możliwości wyrażania naszej radości publicznie, w świątyniach gromadzimy się w kościele domowym. Od wieków Uroczystość Zmartwychwstania związana jest ze wspólnym, świątecznym posiłkiem. Dlatego przygotowaliśmy do błogosławieństwa pokarmy, jakie spożywać będziemy w rodzinnym gronie. Prośmy Chrystusa, aby obdarzył nasze serca wzajemną życzliwością.

Ojciec rodziny lub ktoś z obecnych odczytuje tekst Pisma świętego.
Posłuchajmy słów Ewangelii według świętego według świętego Mateusza.
Jezus powiedział do swoich uczniów: „Nie troszczcie się zbytnio i nie mówcie: co będziemy jeść? Co będziemy pić? Przecież Ojciec wasz niebieski wie, że tego wszystkiego potrzebujecie. Starajcie się naprzód o królestwo Boga i o Jego sprawiedliwość, a to wszystko będzie wam dodane”
(Mt 6,31ab.32b-33).

Następnie ojciec rodziny lub przewodniczący wypowiada zachętę do wspólnej modlitwy:
W czasie kiedy jest nam dane gromadzić się na wspólny posiłek wielu naszych bliźnich przeżywa cierpienia związane z epidemią, jaka nas dotyka. Wielu utraciło swoich bliskich. Nie każdy może zasiąść z bliskimi do stołu, tak jak my – pozostają na służbie dla innych. Ich wszystkich polećmy Bogu we wspólnej modlitwie.

Wszyscy wypowiadają modlitwę: Ojcze nasz…

Następnie ojciec rodziny lub przewodniczący wypowiada słowa modlitwy błogosławieństwa:
Panie Jezu, ty w dzień przed męką i śmiercią poleciłeś apostołom przygotować wieczerzę, w dniu zmartwychwstania zasiadłeś do stołu ze swoimi uczniami. Prosimy Cię pozwól nam z wiarą przeżywać Twoją obecność wśród podczas wielkanocnego posiłku.
Chlebie żywy, który zstąpiłeś z nieba i dajesz życie światu, pobłogosław + ten chleb i wszelkie świąteczne pieczywo na pamiątkę chleba, którym nakarmiłeś słuchających Ciebie na pustkowiu.
Baranku Boży, ty obmyłeś świat z grzechu, pobłogosław + to mięso, wędliny i wszelkie pokarmy, które będziemy jedli na pamiątkę baranka paschalnego i świątecznych potraw, jakie spożyłeś z Apostołami podczas Ostatniej Wieczerzy.
Chryste, nasze życie i zmartwychwstanie, pobłogosław + te jajka, znak nowego życia, abyśmy dzieląc się nimi, mogli się także dzielić wzajemną radością z tego, że jesteś z nami. Otwórz nasze oczy i serca na potrzebujących, cierpiących z powodu panujące epidemii i tych, którzy naśladując Ciebie, służącego potrzebującym, walczą o zdrowie i życie innych. Pozwól nam wszystkim dojść do wiecznej uczty w domu Ojca, gdzie żyjesz i królujesz na wieki wieków.

Wszyscy: Amen.