Karta Polaka dla Polonii całego świata

499

Już niedługo o Kartę Polaka będzie mógł się ubiegać każdy, kto nie ma polskiego obywatelstwa, a posiada polskie korzenie. Dotychczas mogli o nią występować tylko Polacy zza wschodniej granicy Rzeczypospolitej.

Przełomowe zmiany zaakceptował już Sejm i Senat, teraz czas na podpis prezydenta. O tym, co daje posiadaczowi Karta Polaka i jak ją można uzyskać, mówi “Nowemu Dziennikowi” senator Artur Warzocha.

Karta Polaka to dokument potwierdzający przynależność do narodu polskiego. Została ustanowiona w 2007 roku. Dotychczas przysługiwała jedynie obywatelom 15 państw powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego. Teraz nadszedł czas na zmiany. O jej przyznanie będą mogły się ubiegać osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego albo zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Polski oraz deklarujące przynależność do narodu polskiego. Z jej przyznaniem wiąże się szereg korzyści.

OD RZĄDU NA BIURKO PREZYDENTA
Drugiego kwietnia do Sejmu wpłynął rządowy projekt nowelizacji ustawy o Karcie Polaka. Przedstawiciele rządu w uzasadnieniu do jej uchwalenia pisali o tym, jak istotnym dokumentem stała się Karta Polaka w ostatnich latach. “Doświadczenia ponad 10 lat stosowania ustawy o Karcie Polaka wskazują, że Karta Polaka stała się niezwykle ważnym instrumentem, pozwalającym w sposób skuteczny udzielać Polakom zamieszkałym za granicą pomocy w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym oraz wzmacniać więzi łączące ich z Macierzą.

Ponadto Karta Polaka aktywnie przyczynia się do pielęgnowania języka polskiego wśród Polaków zamieszkałych za granicą oraz ułatwia im kultywowanie tradycji narodowych” – napisano w uzasadnieniu. Stąd strona rządowa stwierdziła, że prawo do posiadania Karty Polaka nie powinno być przyznawane jedynie osobom pochodzenia polskiego zamieszkującym byłe państwa Związku Radzieckiego. “Celowe wydaje się zatem rozszerzenie podmiotowego zakresu oddziaływania ustawy o Karcie Polaka na cały świat tak, aby objąć regulacjami ustawy wszystkie osoby posiadające polskie pochodzenie oraz wszystkie środowiska polonijne” – napisano.

Podczas dyskusji w Sejmie wszystkie kluby parlamentarne opowiedziały się za przyjęciem nowelizacji ustawy o Karcie Polaka. Posłanka Prawa i Sprawiedliwości Anna Schmidt-Rodziewicz mówiła, że projekt nowelizacji “buduje jedność i siłę Polonii i Polaków na całym świecie”. Elżbieta Stępień z klubu Platforma Obywatelska-Koalicja Obywatelska podkreślała, że nowelizacja ustawy o Karcie Polaka jest oczekiwana. Według niej, przepisy w niej zawarte “pomagają w zachowaniu związków z Polską oraz wspierają kultywowanie języka i kultury”.

Jan Łopata zadeklarował w imieniu PSL-u poparcie dla rządowego przedłożenia. Mówił też, że Karta Polaka ma “nie tylko wymiar honorowy, ale niesie za sobą konkretne uprawnienia”. Wymienił między innymi możliwość podejmowania pracy przez posiadaczy Karty Polaka czy też nauki. Wiceszef Kancelarii Premiera Paweł Szrot mówił podczas wystąpienia, że punktem wyjścia do przygotowania nowelizacji ustawy o Karcie Polaka była sytuacja osób z Ameryki Południowej. Wyjaśnił, że chodzi o naszych rodaków mieszkających w Argentynie, Brazylii i Urugwaju, których przodkowie wyjechali, kiedy Polska nie istniała. Ostatecznie, z drobnymi poprawkami, Sejm przyjął 12 kwietnia rządową nowelizację ustawy o Karcie Polaka.

Projekt zaaprobowało 410 posłów, nikt nie był przeciw, a wstrzymał się Jacek Wilk z koła Konfederacja.

Ustawę przekazano następnie do Senatu. W izbie wyższej głos zabrał przedstawiciel strony rządowej – minister Michał Dworczyk, szef Kancelarii Premiera. “Dzisiejsza nowelizacja jest powrotem do pierwotnej wersji ustawy o Karcie Polaka. Pierwotnie, kiedy pracowaliśmy jeszcze w 2006 roku nad tym projektem, Karta Polaka miała obowiązywać na całym świecie.

Wskutek zastrzeżeń zgłoszonych wówczas przez ministerstwo finansów zostało to ograniczone wyłącznie do terenów byłego Związku Sowieckiego. Dzisiaj więc dajemy szansę wszystkim Polakom na całym świecie, niezależnie od kraju i kontynentu, na którym mieszkają, na ubieganie się o ten dokument. Wracamy więc do pierwotnej wersji” – mówił do senatorów Michał Dworczyk.

Nowelizację ustawy w dyskusji chwalili zarówno senatorzy rządzącej partii, jak i opozycji. Przedstawiciel tej pierwszej – Jan Żaryn – wyraził zadowolenia z nowelizacji. “Dziś wspólnie jako Senat cieszymy się, że dochodzi do nowelizacji ustawy o Karcie Polaka, co najmniej z kilku powodów – powiedział prof. Żaryn. – Pierwszy powód to taki, że jesteśmy dziś jako państwo polskie bardzo zainteresowani tym, by polska wspólnota narodowa poczuwała więź ze swoją ojczyzną, nawet jeżeli na co dzień jest od nas oddalona, i żeby odczuwała ona, iż my jako państwo polskie jesteśmy zainteresowani stałym kontaktem z Polonią i Polakami za granicą”.

Według senatora z PiS znowelizowana Karta Polaka będzie także wielką zachętą dla młodzieży do studiowania w Polsce. Określił ją jako “przedsionek do tych starań, które są artykułowane dzisiaj w Senacie”. Wśród nich wymienił polonijne okręgi wyborcze do Senatu.

W imieniu opozycji głos zabrał senator Aleksander Pociej, przy okazji komplementując Polonię amerykańską: “Nie ma żadnej wątpliwości, że Polonia – nasi rodacy za granicą – jest wartością samą w sobie. Pokazała to dobitnie w latach 70.-80. Polonia amerykańska, która nas i swoje rodziny wspomagała ekonomicznie, ale również wywierała nacisk na polityków amerykańskich, którzy wspomagali te działania wolnościowe w Polsce”. Senator mówił także o często słabnących więzach z ojczyzną. “Więzi wraz z biegnącymi latami naturalnie się osłabiają, na to nikt nie wymyślił żadnego lekarstwa – stwierdził. – Oczywiście byłoby wspaniale, gdyby diaspora polska była silna, jak niektóre inne diaspory nawet po tysiącu lat, że ma potężny związek z krajem”.

Ostatecznie senatorowie wprowadzili do nowelizacji ustawy o Karcie Polaka trzy poprawki o charakterze legislacyjnym i porządkującym przepisy. Nikt nie zagłosował przeciw, 77 senatorów zagłosowało “za”, a trzech wstrzymało się od głosu. Ustawa wróciła do Sejmu, gdzie zdążyła się już nią zająć Komisja Łączności z Polakami za Granicą, której członkowie zaakceptowali wszystkie senackie poprawki. Ostateczne głosowanie w Sejmie odbędzie się na 82. posiedzeniu, które zaplanowano na 12, 13, 14 czerwca. Głosowanie jest już tylko formalnością i zaledwie kilka tygodni dzieli nas od momentu, w którym dokument trafi na biurko do prezydenta.

SENATOR SPRAWOZDAWCA – O SZCZEGÓŁACH USTAWY
O tym, jaki był cel zmian w ustawie o Karcie Polaka, mówi “Nowemu Dziennikowi” senator Artur Warzocha, który w Senacie był sprawozdawcą nowelizacji tego aktu prawnego. “Zasadniczym celem zmiany w ustawie o Karcie Polaka jest rozszerzenie jej obowiązywania na terytorium całego świata. Do tej pory, w myśl zapisów ustawy z września 2007 roku, uprawnienia pozwalające zdobyć Kartę Polaka przysługiwały tym osobom, które mieszkały na wschód od granicy Rzeczypospolitej, a konkretnie na terytorium byłych republik radzieckich. Wtedy już, w 2007 roku, w pierwotnym projekcie ustawy te uprawnienia miały dotyczyć wszystkich osób, które przyznają się do polskiej narodowości, które posiadają polską tożsamość.

Wtedy ministerstwo finansów zasygnalizowało, że najprawdopodobniej w ówczesnych realiach gospodarczych Polski nie będzie nas stać na to jako państwa polskiego, żeby wszyscy Polacy – a przypomnę, że jest ich ponad 20 milionów żyjących na całym świecie – mogli z tego uprawnienia skorzystać.

Na wniosek różnych środowisk polonijnych dzisiaj rozszerzamy zakres obowiązywania tej ustawy na cały świat, czyli wszystkie osoby, które posiadają polskie korzenie, przyznają się do polskiej narodowości i potrafią to udowodnić bądź działają na rzecz polskości poza granicami naszego kraju, a nie posiadają obywatelstwa polskiego, mogą ubiegać się o przyznanie karty Polaka” – mówi senator Warzocha.

Wymienia też szereg korzyści Karty Polaka. “Przede wszystkim są to duże udogodnienia dla tych osób, które będąc posiadaczami Karty Polaka, będą chciały starać się o pobyt stały na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Praktycznie od momentu złożenia takiego wniosku posiadacz Karty Polaka w ciągu roku otrzyma takie pozwolenie, a także polskie obywatelstwo, jeżeli będzie się o nie starał. Jeżeli zaś chodzi o inne wymierne korzyści, to warto powiedzieć o udogodnieniach dla tych osób, które będą starały się prowadzić działalność gospodarczą na terytorium Polski.

Ponadto osoby uczące się, w tym wypadku dzieci i młodzież oraz młodzież studiująca w Polsce, będą uczyć się i studiować na takich samych prawach jak obywatele naszego kraju” – wyjaśnia senator Warzocha.

O Kartę Polaka mogą ubiegać się osoby narodowości polskiej mieszkające poza granicami kraju, nieposiadające obywatelstwa polskiego. Wniosek o wydanie Karty Polaka składa się w miejscowym konsulacie albo w urzędzie wojewódzkim. Ustawa wejdzie w życie 30 dni od dnia jej ogłoszenia.

UPRAWNIENIA WYNIKAJĄCE Z POSIADANIA KARTY POLAKA

Karta Polaka przypomina wyglądem polski dowód osobisty/GOV.PL

Posiadacz Karty Polaka:
– zwolniony jest z opłaty za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie polskiej wizy krajowej,
– zwolniony jest z opłaty konsularnej za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego,
– zwolniony za rozpatrzenie i wydanie zezwolenia na pobyt stały,
– ma prawo do świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Polsce, w przypadku złożenia wniosku o pobyt stały w Polsce (szczegóły w zakładce Osiedlenie w Polsce),
– ma pierwszeństwo przy ubieganiu się o pomoc finansową przeznaczoną na wspieranie Polaków za granicą,
– ma prawo do pomocy konsula, w ramach jego kompetencji i z zastosowaniem i poszanowaniem zwyczajów i prawa międzynarodowego, w sytuacji zagrożenia życia lub bezpieczeństwa,
– nie musi posiadać dodatkowych zezwoleń na pracę w Polsce oraz na podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej,
– ma prawo odbywania w Polsce studiów, studiów doktoranckich oraz innych form kształcenia, uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i ustawa o systemie oświaty,
– ma prawo do korzystania w Polsce ze świadczeń opieki zdrowotnej w nagłych stanach, chyba że umowa międzynarodowa przewiduje zasady bardziej korzystne,
– ma prawo do ulgi 37% przy przejazdach w Polsce w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych, na podstawie biletów jednorazowych,
– ma prawo bezpłatnego wstępu do większości muzeów państwowych w Polsce.