Powrót do polsko-litewskiej współpracy

230. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja

342
Konsul generalny RP Adrian Kubicki i litewska wicekonsul Gitana Skripkaite wygłosili okolicznościowe przemówienia / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej i Konsulat Generalny Republiki Litewskiej w Nowym Jorku wspólnie uczciły 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. Obchody miały miejsce w manhattańskim pałacu DeLamara, w którym mieści się siedziba polskiej placówki dyplomatycznej.

W tym wyjątkowym wydarzeniu, które odbyło się 25 maja, udział wzięli dyplomaci reprezentujący różne kraje z całego świata, a także amerykańscy przyjaciele obu konsulatów oraz przedstawiciele polonijnej i litewskiej diaspory. Uroczystość prowadził wicekonsul Mateusz Gmura, a obowiązki gospodarza pełnił konsul generalny Adrian Kubicki. Rozpoczęły ją hymny narodowe – polski, litewski i amerykański.

Dyplomatów oraz wszystkich gości przywitał polski konsul generalny. W swojej przemowie podkreślił on historyczne znaczenie nie tylko Konstytucji 3 maja, ale również wydarzenia, w którym wszyscy brali udział.

“Najprawdopodobniej po raz pierwszy wspólnie z Konsulatem Generalnym Republiki Litewskiej i przedstawicielami tego kraju świętujemy rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, która była wspólna dla Polski i Litwy” – zaznaczył na wstępie Adrian Kubicki.

Uroczystość prowadził wicekonsul Mateusz Gmura / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Konsul generalny wspomniał również o znaczeniu tej ustawy zasadniczej oraz podkreślił, że była to pierwsza w Europie i druga na świecie – po amerykańskiej – Konstytucja, w dodatku zawierająca bardzo odważne i postępowe akty prawne początkujące szereg reform. Zwrócił także uwagę, że ówczesna Rzeczypospolitej Obojga Narodów złożona z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego była pierwowzorem obecnej Unii Europejskiej. Dodał, że było to państwo bardzo zróżnicowane etnicznie i religijnie.

Również litewska wicekonsul Gitana Skripkaite – podczas swojego wystąpienia – wyraziła radość, że wspólnego świętowania 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja. Wspomniała także o jej historycznym znaczeniu i postępowości. Pod koniec przemówienia wręczyła konsulowi generalnemu Adrianowi Kubickiemu okolicznościową, kolekcjonerską monetę o nominale 20 euro, wybitą przez litewski bank z okazji 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja.

Litewska wicekonsul Gitana Skripkaite wręczyła konsulowi generalnemu RP Adrianowi Kubickiemu okolicznościową, kolekcjonerską monetę o nominale 20 euro, wybitą przez litewski bank z okazji 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Następnie głos zabrał prof. Jacek Czarnecki, wykładowca z Wydziału Historii, Filozofii i Nauk Politycznych na Kingsborough Community College w Nowym Jorku, a także sekretarz zarządu Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce. Zaprezentował on bardzo ciekawą prelekcję poświęconą Konstytucji 3 maja, Unii Lubelskiej i powstałej na jej mocy Rzeczpospolitej Obojga Narodów, a także kolejnych rozbiorach, które doprowadziły do jej unicestwienia w 1795 roku.

Prof. Jacek Czarnecki wygłsił bardzo ciekawy, historyczny wykład / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Uroczystość zakończyła się częścią artystyczną, w ramach której wystąpili polscy i litewscy artyści: pianistka Golda Vainberg-Tatz, pianista Martin Labazevitch oraz skrzypek Krzysztof Kuznik. Muzycy zaprezentowali kilka klasycznych utworów m.in.: polskich i litewskich kompozytorów jak:  Fryderyk Chopin, Karol Szymanowski, Henryk Wieniawski, Grażyna Bacewicz, Paweł Kochański, Anatolijus Senderovas i Balys Dvarionas.
Okazuje się, że obchody, które miały miejsce w siedzibie polskiego konsulatu na Manhattanie nie były jedynym tego typu wydarzeniem zorganizowanym w ramach kooperacji polsko-litewskiej. Również w wielu innych miejscach na świecie powrócono do symbolicznej “unii dwóch narodów”.

Litewska pianistka Golda Vainberg-Tatz zaprezentowała kompozycję Fryderyka Chopina i Anatolijusa Senderovasa

Pomysł uczczenia 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja powstał na poziomie rządowo-parlamentarnym Polski i Litwy.

“Prezydenci, premierzy i parlamenty porozumieli się w sprawie tego żeby to wydarzenie obchodzić wspólnie i przypomnieć historię trochę zapomnianej unii polsko-litewskiej zawiązanej w XVI w., i która przetrwała aż do trzeciego rozbioru Polski, kiedy to ostatecznie przestała istnieć” – wyjaśnił w rozmowie z “Nowym Dziennikiem” konsul generalny Adrian Kubicki.

Polski dyplomata dodał, że był to pewien twór, który swoją strukturą przypomina Unię Europejską, czy też Międzymorze.

Pianista Martin Labazevitch oraz skrzypek Krzysztof Kuznik zaprezentowali kilka klasycznych utworów m.in.: polskich i litewskich kompozytorów jak: Fryderyk Chopin, Karol Szymanowski, Henryk Wieniawski, Grażyna Bacewicz, Paweł Kochański i Balys Dvarionas / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

“Unia ta była zbudowana na wartościach, które wówczas nie były powszechne, a wręcz były bardzo innowacyjne. W dodatku wychodziła z założenia, że droga do szczęścia i dobrobytu społeczeństwa idzie przez zapewnienie odpowiedniej tolerancji, wolności i praw, tak by ludzie mogli rozwijać siebie, a przez to także swój kraj” – podkreślił konsul generalny. Nasz rozmówca zaznaczył, że unia polsko-litewska rozwijała się przez wiele lat, i mimo że swoim zasięgiem obejmowała 12 mln. mieszkańców mających różne korzenie etniczne i wyznanie, a także mieszkających na bardzo dużym terenie, to posiadała własną tożsamość, a także miała wpływ na inne kraje.

“Z naszymi partnerami z Litwy ustaliliśmy, że podczas tej uroczystości pokażemy Konstytucję 3 maja z perspektywy ustawy wnoszącej nowe wartości nie tylko dla Polski, ale dla dużej części ówczesnego europejskiego świata” – zdradził Adrian Kubicki. Konsul generalny podkreślił również, że Polskę i Litwę łączy piękna historia wprowadzania do Europy demokratycznych wartości opartych na wolności i tolerancji w czasach gdy nie były one popularne.

Konsul generalny Adrian Kubicki (trzeci z lewej) wraz z małżonką (czwarta z lewej) oraz przedstawicielami Polonii uczestniczącymi w uroczystości / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

“Stając dzisiaj razem, i mówiąc, że już 450 lat temu zbudowaliśmy coś na kształt Unii Europejskiej czyli krajów znajdujących się pod jednym parsolem, które mimo swoich różnic potrafią się rozwijać i z sukcesem budować wspólnotę, otwieramy oczy nie tylko na Polskę, ale generalnie na nasz region świata i przypominamy, że to dzięki niemu i pewnej uporczywości w walce o wolność i uniwersalne wartości, cały świat może się cieszyć z tych swobód” – stwierdził nasz rozmówca.

Konsul generalny dodał, że uwaga na to została zwrócona w bardzo szczególnym momencie, w którym zagrożenia dla demokracji i wolnego świata są namacalne i bardzo aktualne. Przy tej okazji wspomniał o niedawnym porwaniu cywilnego samolotu na polskich numerach rejestracyjnych, lecącego na Litwę i zmuszonego do lądowania na Białorusi po to by jej władze mogły aresztować opozycyjnego dziennikarza.

Wśród przedstawicieli Polonii na uroczystości obecna była prezes Centrali Polskich Szkół Dokształcających dr Dorota Andraka (pierwsza z lewej) oraz Jadwiga Kopala, Wielka Marszałek Parady Pułaskiego 2020/21 / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

“Dlatego warto przypominać tę historię polsko-litewską w tym kontekście. Pokazać, że zawsze staliśmy przeciwko terroryzmowi i zagrożeniom dla wolności, której zawsze hołdowaliśmy. Przez to możemy być dla Stanów Zjednoczonych i innych krajów partnerem nie tylko jako Polska, ale również jako Trójmorze, czy państwo reprezentujące różne inicjatywy regionalne” – zaznaczył Adrian Kubicki.

Współpraca pomiędzy konsulatami Polski i Litwy – nota bene znajdującymi się, podobnie jak nasze kraje, bardzo blisko siebie – zaczęła się kilka miesięcy temu i na pewno się rozwinie w najbliższej przyszłości.

“Już dzisiaj wiemy, że uczynimy z tego pewną tradycję, ponieważ to, że jesteśmy tutaj razem i pokazujemy historię, która nas łączyła, bardzo działa na wyobraźnię Amerykanów. To była piękna historia, która może być przykładem dla wielu innych państw. Polska i Litwa były inspiracją dla wielu ruchów, które później doprowadziły do zjednoczenia różnych krajów” – dodał konsul generalny.

Litewska wicekonsul Gitana Skripkaite nie kryła radości ze wspólnej polsko-litewskiej uroczystości upamiętniającej 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Podobną opinię wyraziła litewska wicekonsul Gitana Skripkaite, która również z zadowoleniem mówiła o dalszej współpracy z polską placówką dyplomatyczną. Dodała, że bardzo ważnym i wymownym faktem było to, że uroczystość była organizowana wspólnie.

“Nasze siedziby są bardzo blisko siebie, dzieli nas tylko jedna przecznica. To również jest takim symbolem, że nasza kultura i dziedzictwo są bardzo bliskie, podobnie jak nasza wieloletnia wspólna historia. Uroczystość związana z trzecim dniem maja powinna być naszą tradycją świętowaną wspólnie każdego roku” – podkreśliła litewska wicekonsul.

Dodała, że zapoczątkowana właśnie współpraca na pewno będzie przejawiała się na różnych płaszczyznach, nie tylko związanych z Konstytucją 3 maja. Przy tej okazji wspominała m.in. o wspólnych sportowych wydarzeniach, jak np. bieg polsko-litewski, czy też uroczystościach upamiętniających gen. Tadeusza Kościuszkę.

“Mamy wiele wspólnych dat, dzięki którym w przyszłości możemy wspólnie odchodzić różne rocznice” – dodała na zakończenie Gitana Skripkaite.

Litewska wicekonsul Gitana Skripkaite (druga z prawej) wraz z pianistką Goldą Vainberg-Tatz oraz pianistą Martinem Labazevitchem (pierwszy z lewej) i skrzypkiem Krzysztofem Kuznikiem / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK