Zagrożone uroczystości przy pomniku Katyń 1940

332
Nowe regulacje prawne dotyczące Exchange Place w Jersey City mogą utrudnić organizowanie polonijnych uroczystości rocznicowo-patriotycznych przy pomniku Katyń 1940 / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Pod wielkim znakiem zapytania mogą niebawem stanąć polonijne rocznicowo-patriotyczne uroczystości odbywające się przy pomniku Katyń 1940 w Jersey City. Jeżeli nowe regulacje proponowane przez Exchange Place Alliance SID zostaną zatwierdzone przez Radę Miasta, to możliwość organizacji wszelkich imprez na tym placu zostanie bardzo ograniczona. Dlatego konieczne jest szybkie i stanowcze działanie Polonii celem zmiany niekorzystnych zapisów w przygotowanym rozporządzeniu.

Po kontrowersyjnych planach przebudowy Exchange Place, znacznie ograniczających fizyczny dostęp do znajdującego się na nim monumentu upamiętniającego prawie 22 tys. polskich żołnierzy i obywateli zamordowanych przez Sowietów w 1940 r., pojawia się kolejne zagrożenie dotyczące możliwości organizowania tam polonijnych uroczystości.

O kwestii związanej z renowacją placu pisaliśmy pod koniec czerwca w artykule pt. „Pomnik Katyń 1940 znów zagrożony?„. Natomiast sprawa nowych przepisów opracowanych przez Exchange Place Alliance Special Improvement District właśnie niespełna miesiąc temu została poddana dyskusji w Radzie Miasta Jersey City i w czwartek, 10 września, może zostać zatwierdzona.

Niestety, mimo że proponowane zmiany w funkcjonowaniu i administrowaniu rejonu wokół pomnika Katyń 1940 mają za zadanie uatrakcyjnić to miejsce, zwiększyć jego bezpieczeństwo i uczynić je bardziej przyjaznym dla pieszych i spacerowiczów, to jednak niektóre z ograniczeń wymienionych w rozporządzeniu powodują, że projekt ten jest niekorzystny dla Polonii, a nawet innych nacji zamieszkujących Jersey City i urządzających na Exchange Place różne imprezy i uroczystości.

Tych symbolicznych minusów nie są nawet w stanie skompensować zalety, które wynikają z niektórych sugerowanych zmian. Należy do nich zaliczyć kwestie dotyczące spraw porządkowych, a przede wszystkim stworzenia małego punktu posterunkowego dla policji strzegącej i monitorującej to co się będzie działo ma Exchange Place. To na pewno zwiększy bezpieczeństwo monumentu dłuta mistrza Andrzeja Pityńskiego przed ewentualnymi próbami jakiejkolwiek dewastacji oraz pozytywnie wpłynie na ogólny porządek wokół niego.

Jednak w proponowanych zmianach przepisów, które powinny zainteresować, a nawet zaniepokoić Polonię, jest kilka kontrowersyjnych zapisów. Pierwsze czytanie nowego rozporządzenia posiadającego sygnaturę Ord. 20-062 odbyło się 12 sierpnia. Drugie, połączone z głosowaniem zatwierdzającym lub odrzucającym proponowane przepisy planowane jest na czwartek, 10 września.

KONTROWERSYJNE PRZEPISY
Już w grudniu 2018 r. kiedy to Polonia odniosła zwycięstwo w sprawie pozostawienia pomnika Katyń 1940 na Exchange Place wiadomo było, że firma deweloperska Mack-Cali, która zabiegała o usunięcie tego monumentu, by móc spokojnie powiększyć dojazd do znajdującego się obok hotelu Hyatt – którego jest właścicielem – będzie czyniła różne starania by móc zrealizować swój cel.

Po upływie kilkunastu miesięcy od tego momentu, publiczno-prywatna organizacja Exchange Place Alliance SID zarządzająca i trzymająca pieczę nad placem, na którym znajduje się monument katyński, zapowiedziała zarówno przebudowę Exchange Place jak i opracowała szereg przepisów zmieniających zasady jego funkcjonowania oraz wykorzystania przez potencjalnych użytkowników.

Należy zwrócić uwagę, że jednym z członków tej organizacji jest firma Mack-Cali, a jej były prezes Michael DeMarco ciągle jest przewodniczącym Exchange Place Alliance SID. Dlatego też chyba nie powinien nikogo dziwić fakt, że zarówno renowacja placu jak i nowe proponowane przepisy w pewnym stopniu będą służyły udogodnieniom dla klientów znajdującego się obok hotelu Hyatt.

Jeżeli chodzi o nowe regulacje prawne, to Polonię powinny przede wszystkim zaniepokoić dwie kwestie. Pierwsza dotyczy ograniczenia ilości imprez organizowanych na Exchange Place i liczących więcej niż 50 uczestników. Zgodnie z zapisami proponowanymi w rozporządzeniu, w ciągu miesiąca będzie się tam mogło odbyć tylko jedno wydarzenie publiczne czy też uroczystość.

W związku z tym, że na Exchange Place do tej pory miało miejsce wiele imprez i festiwali organizowanych zarówno przez miasto jak i różne organizacje oraz grupy etniczne zamieszkujące Jersey City należy się liczyć z tym, że niektóre doroczne,  polonijne uroczystości odbywające się przy pomniku Katyń 1940 mogą w przyszłości nie dojść do skutku. Przykładowo, jeżeli miasto Jersey City zorganizuje tam we wrześniu obchody kolejnej rocznicy zamachów na WTC, to nie będzie się już mogła odbyć polonijna uroczystość poświęcona rocznicy napadu Związku Radzieckiego na Polskę.

Druga kwestia, która powinna zaniepokoić Polonię związana jest z tym, że organizacja Exchange Place Alliance SID ma współdecydować o wydarzeniach mających się odbyć na zarządzanym przez nią placu i zastrzega sobie prawo do odmowy w dowolnym czasie i z dowolnego powodu. Do tej pory o wszystkim decydował Wydział Kultury Urzędu Miasta Jersey City, oraz policja, która wydawała zgodę na wykorzystanie urządzeń nagłaśniających.

Na szczęście w paragrafie opisującym tę kwestię znajduje się zapis mówiący o tym, że decydujący głos ma jednak Wydział Kultury Urzędu Miasta Jersey City, i jeżeli on stwierdzi, że jakieś wydarzenie powinno się odbyć, to Exchange Place Alliance SID musi to zaakceptować. Wtedy jednak organizacja trzymająca pieczę nad placem nie będzie ponosiła żadnej odpowiedzialności za to co się tam wydarzy, przez co organizator nie tylko będzie musiał ją wziąć na siebie, ale także wykupić odpowiednie ubezpieczenie. Zastanawiające jest także to dlaczego półprywatna organizacja ma mieć możliwość decydowania o tym, kto i na jakich zasadach może korzystać z otwartej przestrzeni miejskiej.

W rozporządzeniu Ord. 20-062 jest jeszcze kilka innych nowych regulacji, na które Polonia powinna zwrócić uwagę i je dokładnie wyjaśnić.

W jednym z paragrafów mowa jest o tym, że Exchange Place Alliance SID chce zostać współwłaścicielem wszystkich przedmiotów, przenośnych mebli, urządzeń związanych z ruchem pieszych, oraz elementów architektonicznych – w tym rzeźb i pomnika – znajdujących się na placu, a także zamierza decydować o ich rozmieszczeniu. Zapis ten może budzić obawy, że w ewentualnych lukach prawnych tej rezolucji może się kryć sprawa ewentualnego przesunięcia monumentu katyńskiego. Dlatego też ten punkt również należałoby dokładnie wyjaśnić na najbliższym spotkaniu Rady Miasta.

Tak więc przed polonijnymi organizacjami oraz obrońcami pomnika Katyń 1940, a także mieszkańcami Jersey City stoi ogromne wyzwanie, jakim jest wyjaśnienie kontrowersyjnych zmian w proponowanym rozporządzeniu, a także zablokowanie lub doprowadzenie do naniesienia stosownych poprawek w niekorzystnych przepisach. Jeżeli tego nie uda się osiągnąć, to niebawem może się okazać, że Polonia straci ważne historycznie i logistycznie miejsce do organizacji różnych patriotyczno-rocznicowych uroczystości, a pomnik Katyń 1940 przez to przestanie tętnić życiem, co w dalszej konsekwencji doprowadzi do pomniejszenia jego znaczenia i stopniowego odchodzenia w niepamięć.

UDZIAŁ W OBRADACH RADY MIASTA
W sumie do mobilizacji Polonii przed najbliższym spotkaniem Rady Miasta Jersey City pozostało już niewiele czasu, jednak fakt, że jest to tzw. ostatni dzwonek, być może spowoduje poruszenie wśród naszych rodaków. Koniecznym jest nie tylko obserwowanie spotkania, które w związku z pandemią odbywa się w przestrzeni wirtualnej i można je śledzić poprzez komputer siedząc w swoim ulubionym domowym fotelu. Ważnym jest przede wszystkim wzięcie czynnego udziału w tych obradach poprzez zabranie głosu i wyartykułowanie swojego sprzeciwu.

Jednak by móc przemawiać, wcześniej trzeba się jednak zarejestrować co można zrobić na stronie Rady Miasta Jersey City (https://cityofjerseycity.civicweb.net/Portal/). Warto także wysłać do sekretarza miejskiego Seana Gallaghera ([email protected]) kopię swojego przemówienia lub jego streszczenia, bowiem wówczas materiały te zostaną dołączone do sprawozdania z zebrania i trafią do archiwum, co może być potrzebne w przyszłości.

Argumentów, które można wykorzystać jest przynajmniej kilka. Jednym z nich jest sprawa zbyt drastycznego ograniczenia ilości odbywających się na Exchange Place imprez i uroczystości – do jednej miesięcznie, przez co niektóre organizacje i nacje mogą się poczuć dyskryminowane.

Inną kwestią jest sprawa publicznego udostępnienia mieszkańcom i zainteresowanym osobom projektu nowego rozporządzenia, tak by mogli się z nim zapoznać. W tym przypadku dokument ten praktycznie był przed nimi utajniony bowiem został opublikowany dopiero 10 sierpnia br. kiedy to radni spotkali się podczas tzw. caucus meeting czyli dyskusji poprzedzającej pierwsze czytanie nowej ordynacji, które miało miejsce dwa dni później.

Już wówczas podczas obrad Rady Miasta zostały wygłoszone przemówienia sprzeciwiające się niektórym nowym przepisom zaproponowanym w rozporządzeniu Ord. 20-062. Niestety na 63 zarejestrowane osoby i ostateczne 56 przemawiających, tylko dwa wystąpienia dotyczyły tematu związanego z pomnikiem oraz organizacją imprez na Exchange Place.

Oba przemówienia zostały wygłoszone przez osoby zaangażowane dwa lata temu w obronę monumentu katyńskiego. Była to Krystyna Piórkowska, autorka książki „Anglojęzyczni świadkowie Katynia. Najnowsze badania”, i Amerykanka Jeanne Daly.

Pani Piórkowska zwróciła m.in. uwagę na zbyt późne udostępnienie przez Exchange Place Alliance SID dokumentów związanych z przebudową placu, na którym znajduje się pomnik Katyń 1940. Podkreśliła, że nastąpiło to dopiero 17 czerwca br., a nie w lipcu 2019 r. jak zapewniała na spotkaniu roboczym czyli tzw. caucus meeting Elizabeth Cain dyrektor wykonawcza tej organizacji. Dodała również, że szefowa Exchange Place Alliance SID nie odpowiedziała jej także na żadne z pytań związanych z tą renowacją i zadanych mailowo następnego dnia po otrzymaniu tych planów. Wspominaliśmy o tych pytaniach w artykule pt. „Pomnik Katyń 1940 znów zagrożony?„.

Krystyna Piórkowska zaznaczyła również, że nikt z organizacji reprezentowanej przez Elizabeth Cain, ani architektów robiących plany remontowe, nie poinformował o planowanych pracach wokół pomnika Katyń 1940 jego twórcy – mistrza Andrzeja Pityńskiego. W końcu rzeźbiarz ten najlepiej wie, w jaki sposób należy zabezpieczyć monument przed ewentualnymi uszkodzeniami.

Obrończyni pomnika zwróciła także uwagę na ograniczenia techniczne dotyczące uroczystości odbywających się przy monumencie jak również prawne związane z możliwością organizacji tylko jednego wydarzenia z udziałem ponad 50 osób.

O tym też wspominała Jeanne Daly, która poruszyła również sprawę ograniczeń w ruchu kołowym na Exchange Place i udogodnień dla znajdującego się przy nim hotelu Hyatt.

Przemówienie amerykańskiej aktywistki dotyczące drastycznej redukcji ilości uroczystości odbywających się w okolicy pomnika Katyń 1940 na pewno świadczy o tym, że identyfikują się z nim nie tylko Polacy. Jednak znikomy udział naszych rodaków – tylko jedna osoba – podczas pierwszego czytania rozporządzenia na pewno w złym świetle stawia Polonię, która dwa lata temu tak bardzo ofiarnie broniła monumentu katyńskiego.

Dlatego powinno być jak najwięcej polskich głosów przeciwstawiających się niekorzystnym dla nas przepisom. Poza tym, żeby dać więcej argumentów radnym, którzy będą głosowali za przyjęciem lub odrzuceniem, i odesłaniem do dalszych prac tej ordynacji, dobrze by było, żeby Polonia do tej dyskusji pozyskała przedstawicieli innych nacji, a więc stworzyła pewną koalicję, tak jak to miało miejsce dwa lata temu.

Niestety, jeżeli to do tej pory nie zostało to zrobione, to raczej zorganizowanie takiej grupy przed najbliższym spotkaniem jest już chyba nierealne. Niezależnie od tego, nasi rodacy, którym na sercu leży dobro pomnika Katyń 1940, a także nieograniczona możliwość organizacji przy nim uroczystości, powinni się zarejestrować i wypowiedzieć, a właściwie sprzeciwić opisanym wcześniej niekorzystnym dla nas zmianom.

**********

Więcej informacji na temat projektu rozporządzenia Ord. 20-062 oraz wiadomości związanych z zagrożeniami jakie niesie ono dla pomnika Katyń 1940 można uzyskać po wysłuchaniu dyskusji zamieszczonej na YouTube pod nazwą „Czarne chmury nad Pomnikiem Katyńskim?„.