Pokazaliśmy nasz patriotyzm

104
Wspólne zdjęcie organizatorów i uczestników uroczystości przed Pomnikiem Katyń 1940 FOTO: STANISŁAW PROMOWICZ

W minioną niedzielę o godzinie 3 po południu, przy Pomniku Katyńskim w Jersey City, NJ, spotkała się Polonia, aby uczcić rodaków, którzy zginęli w wyniku napaści sowieckiej Rosji na Polskę. Uroczystość z okazji 81. rocznicy tej agresji zorganizował Komitet Obrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych.

Janusz Sporek, przewodniczący Komitetu Obrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych, powitał blisko 150 uczestników tego uroczystego spotkania. Następnie poprosił, aby minutą ciszy uczcić Mistrza Andrzeja Pityńskiego, autora Pomnika Katyń 1940, który zmarł w piątek, 18 września oraz byłego członka Rady Miasta Jersey City Michaela Yuna, który zmarł 6 kwietnia.

Marcelina Halas, uczennica Polskiej Szkoły Dokształcającej im. Jana Pawła II w New Britain, w stanie Connecticut, śpiewa hymn polski. Obok stoją Janusz Sporek i Julia Bielski, która wcześniej zaśpiewała hymn amerykański ZDJĘCIA: JANUSZ M. SZLECHTA/NOWY DZIENNIK


Uroczystość rozpoczęła się odśpiewaniem hymnów. Hymn amerykański zaśpiewała Julia Bielski, a hymn polski Marcelina Halas – uczennice Polskiej Szkoły Dokształcającej imienia Jana Pawła II w New Britain w stanie Connecticut. Wszyscy stali na baczność i śpiewali wraz z uczennicami.
Potem ksiądz kanonik Józef Urban, proboszcz parafii św. Antoniego z Padwy w Jersey City, powiedział:
– Wczoraj dowiedziałem się, że odszedł od nas Mistrz Andrzej Pityński. Popłynęły mi łzy. Zostawił po sobie piękny Pomnik Katyński, nad którym pracował trzy lata. Dziękuję wszystkim tym, którzy przyczynili się do tego, że ten pomnik stanął na Exchange Place i wciąż tutaj stoi. Pomnik ten przypomina bowiem, jak bardzo cierpiała Polska, jaką krzywdę Rosjanie wyrządzili Polakom. To trudno sobie wyobrazić, jeśli nie przeżyło się tego dramatu. A teraz pomódlmy się za artystę Andrzeja Pityńskiego. Pomódlmy się też za tych, którzy zginęli w wyniku najazdu sowieckiego na Polskę i w Katyniu. Pomódlmy się też o to, aby na świecie zapanował pokój.
Po tym krótkim wystąpieniu ksiądz Urban poprowadził „Modlitwę za zmarłych“.

Ksiądz kanonik Józef Urban poprowadził „Modlitwę za umarłych”, czyli za polskich żołnierzy i cywilów zamordowanych przez żołnierzy Armii Czerwonej i Wehrmachtu oraz za autora Pomnika Katyńskiego Mistrza Andrzeja Pityńskiego

Ważne daty w polskiej historii
– Musimy zapamiętać trzy ważne daty w polskiej historii – powiedział Janusz Sporek. – 25 lipca 1932 roku Polska podpisała ze Związkiem Radzieckim pakt o nieagresji. 26 stycznia 1934 roku Polska podpisała z Niemcami deklarację o nieagresji. 23 sierpnia 1939 roku Ribbentrop i Mołotow podpisali układ o nieagresji Rosji i Niemiec, ale też protokół o podziale Polski przez Rosję i Niemcy. Kiedy Niemcy napadły na Polskę 1 września 1939 roku, Stalin czekał jak zareagują zaprzyjaźnione z Polską państwa, czyli Anglia i Francja. Wiemy jaka była reakcja, więc Stalin bez obawy zaatakował 17 września Polskę. Armia Czerwona grabiła, niszczyła nasz kraj i mordowała Polaków. W walkach zginęło około 3 tysięcy żołnierzy, a około 10 tysięcy zostało rannych. Około 7 tysięcy żołnierzy zginęło po wzięciu do niewoli. Armia Czerwona wzięła do niewoli 250 tysięcy polskich żołnierzy. Oficerów wysyłano do obozów w Ostaszkowie, Starobielsku, Kozielsku i Katyniu. Nie możemy o tym zapomnieć – podkreślił przewodniczący Komitetu Obrony Pomnika Katyńskiego.
Po jego wystąpieniu Elżbieta Sługocka poprowadziła Apel Poległych. Zostali w nim wymienieni ci żołnierze, którzy polegli w bezpośrednich walkach z wojskami sowieckimi, ale także ci, którzy zginęli w obozach, jak również Polacy, którzy zginęli na zesłaniu.
Po Apelu Janusz Sporek przedstawił Fryderyka Dammonta – jedynego obecnego podczas uroczystości Sybiraka, który dwa lata siedział w więzieniu w Jakucji. Pan Fryderyk ma dzisiaj prawie 98 lat i jest bardzo sprawny. Jego pasją jest fotografia oraz… jazda na nartach.

Janusz Sporek (z mikrofonem), przewodniczący Komitetu Obrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych, przedstawił Fryderyka Dammonta – jedynego zesłańca na Sybir, który uczestniczył w uroczystości FOTO: STANISŁAW PROMOWICZ

List konsula generalnego do Polonii
Konsul Małgorzata Rejek-Radoń, kierownik Wydziału Prawnego i Opieki Konsularnej w Konsulacie Generalnym RP w Nowym Jorku, podziękowała rodakom za walkę o Pomnik Katyński. Dodała, że jej rodzina też bardzo ucierpiała po najeździe Rosji na Polskę. Potem przeczytała list Konsula Generalnego Adriana Kubickiego skierowany do organizatorów tego wydarzenia i całej Polonii.

Konsul Małgorzata Rejek-Radoń podziękowała Polonii za to, że walczy o Pomnik Katyński i przeczytała list Konsula Generalnego RP w Nowym Jorku Adriana Kubickiego skierowany do uczestników uroczystości


„Proszę pozwolić, że rozpocznę mój list od wyrażenia wdzięczności za fakt, iż Polonia Nowojorskiego Okręgu Konsularnego pamięta o kolejnych ważnych dla Polaków i Polonii w Stanach Zjednoczonych wrześniowych rocznicach wydarzeń historycznych. Jako Konsul Generalny Reczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku jestem Państwu za to ogromnie wdzięczny.
Spotykamy się pod pięknym w swoim niepokojącym wyrazie Pomniku Katyńskim autorstwa Świętej Pamięci Mistrza Andrzeja Pityńskiego, by oddać cześć tym, którzy wskutek tragicznych wrześniowych wydarzeń zapłacili najwyższą cenę. 17 września 1939 roku, łamiąc obowiązujący polsko-sowiecki pakt o nieagresji, Armia Czerwona wkroczyła na teren Rzeczypospolitej Polskiej, a konsekwencją sojuszu dwóch zbrodniczych totalitaryzmów – sowieckiego i hitlerowskiego – był rozbiór osamotnionej w walce Polski. Haniebna napaść na Polskę była realizacją układu podpisanego w Moskwie 23 sierpnia 1939 roku przez ministra spraw zagranicznych III Rzeszy Joachima von Ribbentropa oraz ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRS Wiaczesława Mołotowa, pełniącego jednocześnie funkcję przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych. W momencie uderzenia na Polskę Armia Czerwona zachowywała się równie bestialsko, jak wojska niemieckie, dokonując wielu zbrodni wojennych, mordując jeńców i masakrując ludność cywilną. Konsekwencją tej napaści była m.in. Zbrodnia Katyńska, kolejne wywózki na Sybir i cierpienie milionów obywateli Rzeczypospolitej. Mściwy odwet Stalina za porażki czerwonoarmistów w starciach z Wojskiem Polskim pod Warszawą i nad Niemnem w 1920 roku znalazł wreszcie swój krwawy epilog.
Dziękuję Komitetowi Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych, przedstawicielom organizacji polonijnych oraz wszystkim przybyłym na dzisiejsze uroczystości. Mam nadzieję, że pomimo obecnej sytuacji pandemicznej, ważne dla wszystkich Polaków i Polonii za granicą wydarzenia już wkrótce pozwolą na uczestnictwo w nich wszystkim członkom Polonii, również tutaj pod Pomnikiem Katyńskim w Jersey City. Jestem dumny z faktu, że Polonia Amerykańska nadal pamięta o tych trudnych i bolesnych momentach polskiej historii. A tę pamięć my, żyjący, jesteśmy winni wszystkim ofiarom agresji z 1939 roku. Cześć ich pamięci!”.

Proklamacja burmistrza Jersey City
Proklamację z okazji 81. rocznicy sowieckiej agresji na Polskę, podpisaną przez burmistrza miasta Jersey City Stevena M. Fulopa, a skierowaną do Komitetu Obrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych oraz Polonii, odczytał radny James Solomon.

Członek Rady Miasta James Solomon czyta proklamację burmistrza (mayora) Jersey City Stevena M. Fulopa. Z prawej radny Richard Boggiano


„Miasto Jersey City jest dumne z faktu, że Komitet Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych oraz społeczność polonijna okazały hołd ofiarom i w 81. rocznicę inwazji sowieckiej na Polskę, podczas uroczystości w niedzielę, 20 września 2020 roku, złożyły wieńce pod Pomnikiem Katyńskim.
Inwazja na Polskę była operacją militarną Związku Radzieckiego bez formalnego wypowiedzenia wojny. 17 września 1939 roku Związek Radziecki zaatakował Polskę od wschodu – szesnaście dni po tym, jak Niemcy zaatakowały Polskę od zachodu. Ta operacja zbrojna trwała przez kolejne 20 dni i zakończyła się 6 października 1939 roku dwustronnym podziałem i aneksją całego terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej przez nazistowskie Niemcy i Związek Radziecki. Podział ten bywa nazywany IV Rozbiorem Polski. Na inwazję sowiecką (a także niemiecką) na Polskę pośrednio wskazał „tajny pakt” Mołotow – Ribbentrop podpisany 23 sierpnia 1939 r., w którym podzielono Polskę na „strefy wpływów” obu mocarstw i zakwestionowano istnienie państwa polskiego.
W wyniku sowieckiej inwazji na Polskę w 1939 roku setki tysięcy polskich żołnierzy zostało jeńcami wojennymi w Związku Radzieckim. Rozstrzelano około 22 000 jeńców: polskich oficerów i żołnierzy, policjantów, urzędników, przedstawicieli inteligencji i innych. Akty te, prowadzone na polecenie Biura Politycznego Stalina, zostały nazwane zbrodnią katyńską, gdyż w Puszczy Katyńskiej odkryto pierwsze masowe groby.
Podczas gdy rząd ówczesnego Związku Radzieckiego oficjalnie przyznał się do odpowiedzialności za te morderstwa kilkadziesiąt lat temu, rodzinom i krewnym ofiar oraz Polsce nie wypłacono żadnych odszkodowań.
Dlatego ja, Steven M. Fulop, burmistrz miasta Jersey City, niniejszym upamiętniam 81. rocznicę sowieckiej inwazji na Polskę i wzywam obywateli Jersey City, aby pamiętali i oddawali hołd ofiarom tego przerażającego wydarzenia. Ta uroczystość oraz składanie wieńców to nadzieja na lepszą i pokojową przyszłość”.
Po odczytaniu tej proklamacji, członek Rady Miasta Richard Boggiano stwierdził: – Dopóki ja tu jestem, ten pomnik będzie stał w tym miejscu, w którym teraz stoi. Nie pozwolę go ruszyć!

Członkowie Komitetu Obrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych z banerem FOTO: STANISŁAW PROMOWICZ

To bardzo ważny dzień
– W 2018 roku powiedzieliśmy non possumus, czyli stanowcze nie, próbom przesunięcia, a nawet usunięcia Pomnika Katyńskiego z Exchange Place – powiedział za chwilę znany adwokat Sławomir Platta. – Zbieraliśmy podpisy, aby pokazać władzom Jersey City, że nie ma na to zgody Polonii. Dzięki temu władze miasta i wielu Amerykanów poznało historię tego Pomnika i Polaków. Jest to bardzo ważny dzień dla nas i dla Komitetu, którym kieruje Janusz Sporek. Dzisiaj pokazujemy nasz patriotyzm – podkreślił. Sławomir Platta już na zawsze pozostanie postacią nierozerwalnie związaną z walką o pozostawienie Pomnika Katyńskiego w tym miejscu, w którym od lat stoi na Exchange Place.
Po jego wystąpieniu uczennica Julia Bielski zaśpiewała patriotyczną pieśń „Niepodległa, niepokorna“, której autorem jest Janusz Szczepkowski:
„Niepodległa, niepokorna
zawsze była, będzie, jest.
Uskrzydlona bielą orła,
bije rytmem naszych serc.
Niepodległa, niepokorna
już nie zniknie nigdy z map,
Bo jest nasza, bo jest wolna,
bo na imię Polska, Polska ma (…)”.

Mecenas Sławomir Platta, w towarzystwie pań, składa wieniec pod Pomnikiem Katyńskim

Kwiaty, wieńce i znicze
Kiedy pieśń ucichła, delegacje polonijnych organizacji złożyły wieńce i kwiaty przed Pomnikiem Katyńskim. Najpierw wieniec złożyła konsul Małgorzata Rejek-Radoń, a towarzyszyli jej radni miasta Jersey City Richard Boggiano i James Solomon. Potem wieniec złożyli Iwona Rachelski i Wojciech Mazur jako przedstawiciele Komitetu Obrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych. Wieńce i kwiaty złożyli również: mecenas Sławomir Platta; Jadwiga Kopala – Wielki Marszałek Parady Pułaskiego 2020; Agnieszka Skiba – Marszałek Parady Pułaskiego Dywizji Jersey City w towarzystwie Jadwigi Skiba, Miss Polonii Jersey City; przedstawiciele oddziału Ligi Morskiej w Jersey City z kapitanem Stanisławem Śmiałkiem oraz Bogumiła Matuszewska z mężem Adamem. Jako ostatni pod Pomnik Katyński podeszła grupa motocyklistów z Klubu Motocyklowego HUSARIA z Garfield, NJ i złożyli zapalone znicze. Po chwili, kiedy odeszli spod pomnika, zaryczały silniki ich motorów.
Wszystkim delegacjom składającym wieńce, kwiaty i znicze towarzyszył stojący przy Pomniku Katyńskim Krzysztof Czuj – polonijny rekonstruktor historyczny, z szablą, w mundurze żołnierza Wojska Polskiego z czasów Bitwy Warszawskiej.

Uroczystość zakończył występ uczniów i nauczycieli PSD im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jersey City pod kierownictwem dyrektorki Bogusławy Huang


Po chwili obok pomnika stanęła grupa uczniów i nauczycieli z Polskiej Szkoły Dokształcającej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jersey City, która zaprezentowała program artystyczny, pełen patriotycznych pieśni i wierszy.
– Przedstawiciele naszej szkoły uczestniczyli w odsłonięciu Pomnika Katyńskiego w maju 1991 roku. Od tamtego wydarzenia jesteśmy w tym miejscu co roku. I w przyszłości też będziemy podczas kolejnych rocznic sowieckiej agresji na Polskę – podkreśliła Bogusława Huang, dyrektorka szkoły.
Na zakończenie Janusz Sporek zaśpiewał pieśń „Boże, coś Polskę” i po chwili dołączyli do niego wszyscy uczestnicy uroczystości. Potem, już nieoficjalnie, pozowali do wspólnych zdjęć przed Pomnikiem Katyńskim.
Całe wydarzenie nagrywali dla Telewizji Polskiej Rafał Stańczyk i Artur Zagórski.