Polskie serca biją w litewskiej Laudzie

47

Powszechnie utarło się przekonanie, że na Litwie Polacy są obecni jedynie na Wileńszczyźnie. Tymczasem zamieszkują także Litwę centralną – Laudę – krainę nad rzeką Lauda, w trójkącie między Kiejdanami, Poniewieżem i Szawlami, opisaną w “Potopie” przez Henryka Sienkiewicza.

Stowarzyszenie
Polaków Kiejdan

– Oddział ZPL “Lauda”
KĖDAINIŲ LENKŲ DRAUGIJA

prezes Irena Duchowska
Ruokio 7-23
Akademija, LT-58341
Kėdainiai distr.
Lithuania
tel./fax. (+370) 347-37766
tel. (+370) 687 76689, (+370) 655-33314
e-mail: [email protected]
konto: SEB bankas, NIP 70440, Kod SWIFT CBVI LT 2X
rachunek:  LT98 7044 0600 0182 4941

Mniejszość polska nie jest tu tak liczna – na przykład w rejonie kiejdańskim Polaków jest ponad pół tysiąca i stanowią jedynie 0,5 procenta mieszkańców.

Budzenie się polskości

Pierwsi aktywiści polscy w Kiejdanach swą działalność rozpoczęli jesienią 1994 roku – założyli Koło Związku Polaków na Litwie ZPL przy Oddziale Kowieńskim. W roku 1996 powstał Oddział ZPL “Lauda”. W 2000 roku Koło ZPL w Kiejdanach zarejestrowało w samorządzie rejonu kiejdańskiego – Stowarzyszenie Polaków Kiejdan (SPK). Do dziś, mimo braku polskich szkół, mszy świętej w języku polskim, mimo oddalenia od ośrodków polskich, trwają tu polskie rodziny.

Celem SPK – Oddziału ZPL “Lauda” jest zachowanie tradycji, kultury i mowy dla dzieci i wnuków. Głównym problemem, obok znacznych odległości dzielących Laudańczyków, jest brak polskiego szkolnictwa. Wiele uwagi poświęca się tu sprawom oświaty i wychowania młodego pokolenia, ważne jest, aby dzieci znały swe korzenie i były dumne z polskiego pochodzenia. W tym celu od roku 1994 w Akademii w Kiejdanach prowadzona jest Szkółka Języka Polskiego. Jej absolwenci doskonale poradzili sobie na studiach w Polsce, jak też pracując w polskich placówkach na Litwie. Są to rezultaty mozolnej pracy – nauki języka polskiego, co na co dzień, ucząc się w szkole litewskiej, nie mając otoczenia polskiego, jest niezmiernie trudne.

Dla dzieci pochodzenia polskiego latem organizuje się wyjazdy do Polski na plenery, rajdy, kolonie. Dzięki nawiązanej współpracy z różnymi organizacjami, młodzież laudańska zwiedziła: Warszawę, Kraków, Toruń, Golub-Dobrzyń, Trójmiasto, Szczecin, Poznań, Lublin, Ełk, Węgorzowo, Kętrzyn, Gołdap, Suwałki, Przasnysz, Drohiczyn, Kozłówkę, Ciechanowiec oraz wiele innych miast polskich. Wzięła też udział w II Światowym Zlocie Młodzieży Polonijnej “Orle Gniazdo” koło Poznania, w XIII Zlocie Turystycznym w Podborzu na Litwie, w kilku zlotach AWPL. Goszczono także u rodaków w Szwecji, co zaowocowało pomocą materialną w 2001 roku, kiedy to delegacja szwedzkiej Polonii przyjechała z rewizytą do Kiejdan.

“Issa” śpiewa polskie pieśni

Zespół Ziemi Kiejdańskiej “Issa” powstał w roku 1998. Wizytówką zespołu stały się piosenki  “Lauda” i “Kiejdany”. Zmieniło się wielu kierowników muzycznych, lecz zespół niezmiennie śpiewa polskie pieśni. Zespół istnieje dzięki zaangażowaniu i ofiarności jego członkiń, które nie żałują swoich sił, czasu i zdrowia, co tydzień spotykając się na próbach. Wytrwanie nie jest tu proste, przyjazd na próby wymaga od niektórych pokonania ponad 40 kilometrów. Nikt nie finansuje pracy kierownika oraz dowozu członków zespołu. Brakuje stałego pomieszczenia na próby, a biuro organizacji znajduje się w mieszkaniu prezesa. “Issa” ma już spory dorobek. Zespół niejednokrotnie występował na Litwie w Kiejdanach, Szetejniach, Datnowie, Akademii, Ażołocie, Wilnie, Niemenczynie, Jawniunach,

Druskiennikach i w Polsce.

“Issa” brała też udział w IX Festynie Kultury Polskiej “Dźwięcz polska pieśni!” w rejonie Trockim (w 1999 roku), w kilku Festiwalach Kultury Polskiej na Litwie “Pieśń znad Wilii” w Wilnie, XIV i XV Festiwalach Kultury Polskiej Ziemi Wileńskiej “Kwiaty Polskie” w Niemenczynie (2002, 2003), XXIV i XXVI Jarmarkach Folkloru w Węgorzewie (2001, 2003), IV Międzynarodowych i Ogólnopolskich Targach Wydawnictw Regionalnych w Staszowie (2004), Kielcach, Rytwianach, w Podkowie Leśnej pod Warszawą, w Święcie Chleba w Ciechanowcu (2004), w trzech Festynach Kultury Polskiej w Wisagini (2003, 2004, 2006), I Mazowieckim Festiwalu Chórów Kresowych w Warszawie (2005), Festynie Kultury Polskiej w Jeziorosach (2005), II Festiwalu Folkloru Karpat w Trzcinicy (2005), Święcie “Moda, poezja i teatr” w Dolinie Słowików w starostwie Mażańskim koło Taurogów oraz w Festynie Kultury Polskiej w Turmontach, w ośmiu Festynach Kultury Polskiej “Znad Issy” w Kiejdanach (2003-2010).

Spotkania ze słowem i dobrymi ludźmi

Od 2000 r. przy SPK działa sekcja literacka “Nad Niewiażą”, w której swój twórczy potencjał wypróbowuje również młodzież. Organizowane są spotkania poetyckie, wieczorki poezji oraz poezji śpiewanej. Pierwsze Spotkanie Literackie na Laudzie – zorganizowane w maju 2000 roku – było połączone z VII Międzynarodowym Spotkaniem Poetyckim “Maj nad Wilią” i odbywało się w Szetejniach. Licznie wówczas udział w nim wzięli poeci Ziemi Kiejdańskiej, również piszący po litewsku. Laudańczycy mieli okazję przedstawić swą twórczość nie tylko w Kiejdanach, ale również w wielu innych miastach Litwy i Polski. Ostatnio ukazały się tomiki poezji Janiny Borkiewicz, Birute Wapsziene, zaś wiersze Ireny Duchowskiej ukazały się w tomikach: “Znad Issy” (2004) wydawnictwo Staszowskiego Towarzystwa Kulturalnego, “Głos z Laudy” (2005) wyd. Świętokrzyskiego Towarzystwa Regionalnego, “Mój testament” (2006) wyd. Świętokrzyskiego Towarzystwa Regionalnego, w antologii APAJTE “Nie damy pogrześć mowy” (2010) w Paryżu, zbiorku “Poezja dzisiaj” wyd. IbiS w Warszawie 2002, almanachu III Polonijnych Spotkań Literacko-Artystycznych w Krośnie-Iwoniczu Zdroju “Na krańcach echa” (2005), a także w prasie polonijnej – “Magazynie Wileńskim”, “Kurierze Wileńskim”, “Spotkaniach” i innych. W roku 2004, z okazji 10-lecia organizacji polskiej na Laudzie, ukazała się pierwsza gazetka “Głos z Laudy”, która wydawana jest co roku, jako kronika imprez i wydarzeń.

Organizowane są Dni Kultury Polskiej w Kiejdanach, odbyło się już osiem Festynów Kultury Polskiej “Znad Issy”, na które corocznie licznie zjeżdżają się zespoły z Litwy i Polski, na V – byli nawet Czesi z Vsetina. Organizujemy wykłady dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku, uroczyste obchody świąt polskich: Święta Niepodległości Polski, Dnia Konstytucji 3 Maja, spotkania opłatkowe, majówki, spotkania okolicznościowe z rodakami, wystawy itd.

W miarę możliwości roztaczamy opiekę nad rodakami w starszym wieku, mieszkającymi na wsiach. Poszukujemy dla nich pomocy w postaci środków na kupno leków, ubrań, obuwia, paczek z żywnością, możliwości wysłania do sanatorium, itd. Dla nich problem stanowi już tylko dojazd do lekarza w Kiejdanach, pomijając poważniejsze kłopoty przetrwania.

Bardzo nas cieszy, że losy Kresowiaków nie wszystkim są obojętne. Cenimy sobie możliwości spotykania życzliwych dla nas ludzi. Chętnie organizujemy wycieczki, przybliżamy rodakom strony Czesława Miłosza – Szatejnie, Świetobrość, Opitołoki, gniazdo Piłsudskich w Poszuszwiu, Pojeśle, Kroki, Podbrzeż o. Stanisława, Kiejdany i wiele innych uroczych miejsc.
Laudańczycy uprzejmie proszą o wsparcie i zapraszają rodaków na Laudę.

Autor: TADEUSZ C. URBAŃSKI