Stulecie 81. Placówki SWAP w Trenton

15
W ławach kościelnych zajęli miejsca członkowie Stowarzyszenia, członkinie reaktywowanego wiosną tego roku Korpusu Pomocniczego Pań (KPP) przy Placówce 81. oraz zaproszeni goście ZDJĘCIA: KAROLINA GORANCI

W sobotę, 11 września 2021 roku w Trenton, NJ, udziałem w uroczystej mszy świętej odprawionej w kościele św. Jadwigi, rozpoczęli celebrację jubileuszu stulecia istnienia członkowie 81. Placówki Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP). Placówka ta została założona w niedzielę, 4 września 1921 roku, z inicjatywy byłych żołnierzy Armii Polskiej we Francji, zwanej Błękitną Armią.

Wydarzenie to wpisuje się jubileuszowe obchody organizowane przez Stowarzyszenie w wielu miejscach Stanów Zjednoczonych, jako że 30 maja 1921 roku w Cleveland w stanie Ohio, z inicjatywy byłych żołnierzy Błękitnej Armii, powołano do życia Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.

Wprowadzenie pocztów sztandarowych na uroczystą mszę świętą w kościele św. Jadwigi
w Trenton, odprawioną przez księdza proboszcza doktora Jacka Łabińskiego

W kościelnej ławie zajęli miejsca członkowie SWAP, członkinie reaktywowanego wiosną tego roku Korpusu Pomocniczego Pań (KPP) przy Placówce 81. oraz zaproszeni goście, wśród których znaleźli się przedstawiciele innych placówek i okręgów SWAP oraz organizacji wojskowych i instytucji polonijnych. Mszę celebrował proboszcz parafii św. Jadwigi w Trenton – ksiądz  doktor Jacek Łabiński.

Po nabożeństwie wszyscy zebrali się przed Pomnikiem Weteranów, gdzie odbył się apel poległych, a delegacje Placówki i Korpusu Pomocniczego Pań złożyły wieńce pod pomnikami Weteranów i księdza Jerzego Popiełuszki.

Delegacje członków Placówki i Korpusu Pomocniczego Pań złożyły wieńce
pod pomnikami Weteranów i ks. Jerzego Popiełuszki

Po krótkiej sesji zdjęciowej przemaszerowano ulicami miasta do sali bankietowej restauracji Ambassador przy New York Avenue, gdzie ponad sto osób, członków Stowarzyszenia oraz zaproszonych gości, spotkało się na jubileuszowym bankiecie. W gronie gości honorowych obecni byli między innymi: ks. doktor Jacek Łabiński, ppłk. Jarosław Oleśkiewicz – doradca wojskowy Rzeczypospolityej Polskiej przy Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku, pani Barbara Milewski – dyrektor oddziału Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej w Trenton, dr. Janusz Romański – honorowy prezes Stowarzyszenia Polonia Technica, pani prezes Donna Chmara z Polish Arts Club of Trenton NJ, Zbigniew Bielski – przedstawiciel zarządu SWAP, Andrzej Maciejewiecz – dyrektor wykonawczy Fundacji SWAP, komendant Okręgu X SWAP Tony Płotka oraz komendant Okręgu IV Waldemar Ogorzałek.

Uroczysty przemarsz ulicami Trenton, NJ

Uroczystość rozpoczęła się od wprowadzenia pocztów sztandarowych i odśpiewania hymnów narodowych Polski i Stanów Zjednoczonych. Uczestników jubileuszowej uroczystości powitali w imieniu gospodarzy: pani Agnieszka Mrozik z Korpusu Pomocniczego Pań w Trenton oraz Antoni Płotka z Placówki 81. Potem głos zabrali goście honorowi, którzy gratulowali rocznicy i składali życzenia członkom Placówki. Miłym zaskoczeniem dla gospodarzy było wręczenie im pamiątkowych dyplomów przez kolegów z Placówki 119. w Hartford, w stanie Connecticut, które – w dowód wdzięczności za współpracę między placówkami – wręczył komendant Placówki 119. Stanisław Świecki.

Goście honorowi gratulowali rocznicy i składali życzenia dla członków Placówki 81 SWAP.
Na zdjęciu (od lewej): prezes Polish Arts Club of Trenton, NJ Donna Chmara, prezeska Korpusu Pomocniczego Pań przy Placówce 81. SWAP w Trenton Agnieszka Mrozik
oraz komendant X Okręgu SWAP  Tony Płotka

Odczytano również listy gratulacyjne napływające do Placówki. Życzenia przesłali m.in.: konsul generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku Adrian Kubicki,  attache obrony przy Ambasadzie RP w Waszyngtonie Cezary Wiśniewski, Zarząd Główny SWAP w Nowym Jorku oraz naczelna prezeska Korpusu Pomocniczego Pań Helena Knapczyk.

Część oficjalną przyjęcia zakończono wręczeniem gościom honorowym pamiątkowych statuetek oraz uhonorowaniem okazjonalnymi medalami „100 lat SWAP” członkiń Korpusu Pomocniczego Pań w Trenton. „Korpusianki” dzięki staraniom jednego z członków trentońskiej placówki, Andrzeja Żukowskiego, wznowiły działalność wiosną tego roku.

– Po latach namów i starań nasza Placówka w końcu będzie miała również damską reprezentację – powiedział p. Andrzej Żukowski. – Nie ukrywam, że był to jeden z ważniejszych celów mojej działalności w Placówce i jestem szczęśliwy, że w końcu mi się udało.

Przygotowany przez młodzież z Polskiej Szkoły przy parafii św. Jadwigi w Trenton spektakl historyczno-poetycki, opowiadający o genezie powstania Placówki 81., przysporzył wielu wzruszeń weteranom i ich gościom. Na zdjęciu uczennice wraz z korpusianką
Agnieszką Mrozik, która wcieliła się w rolę narratora opowieści

Po gratulacjach i życzeniach przyszła kolej na część artystyczną przygotowaną przez młodzież z Polskiej Szkoły przy parafii św. Jadwigi w Trenton, pod kierunkiem pani Anny Napierały. Był to krótki spektakl historyczno-poetycki opowiadający o genezie powstania Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, a w szczególności Placówki 81. Ukoronowaniem części artystycznej było wspólne odśpiewanie „Sto lat” dla weteranów i wręczenie im symbolicznych róż.

Fragment wystawy. Jest tu m.in. jeden z najstarszych zachowanych w archiwum placówki egzemplarz biuletynu-miesięcznika „Weteran” wydawanego od 1921 roku przez SWAP
w Stanach Zjednoczonych. „Weteran” ukazuje się do dnia dzisiejszego i jest najstarszym
tego typu polskim wydawnictwem na świecie

Integralną częścią uroczystości była wystawa zatytułowana „100 lat historii”, prezentująca fotografie i dokumenty pokazujące dorobek trentońskiej Placówki oraz pamiątki weteranów. Pomysłodawcą i głównym organizatorem wystawy jest znany polonijnej społeczności Grzegorz Tymiński, oraz „korpusianka” Agnieszka Mrozik, którzy wybrali i przygotowali wystawowe eksponaty. Siłą rzeczy to tylko skromna część materiałów archiwalnych. Większość wystawianych eksponatów można zobaczyć również w wersji cyfrowej, ponieważ jednym z elementów wystawy jest slideshow prezentujący krótki zarys historii Placówki, dużą część eksponatów oraz skromną galerię zdjęć. Slideshow można obejrzeć obecnie w serwisie Youtube pod tytułem „Placówka 81 SWAP w Trenton. Sto lat historii”.

Jedne z najstarszych dokumentów w archiwum Placówki 81. Wśród nich jest rękopis przedstawiający historię powstania i działalności 81. Placówki Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce w Trenton, NJ napisany z okazji 15. rocznicy powstania placówki przez Józefa Czyżewskiego

– Chcielibyśmy, aby nasza wystawa trafiła do jak najszerszej liczby odbiorów – mówią twórcy wystawy – dlatego też będziemy szukać miejsc i okazji, aby ją zaprezentować nie tylko u nas, lokalnie w Trenton, ale także polonijnej społeczności spoza naszych okolic. Mamy wiele planów, ale póki co to tylko plany, więc nie będziemy zdradzać szczegółów.

Na wystawie pokazano księgę protokołów z zebrań członków 81. Placówki SWAP
w Trenton w latach 1924-1929

Placówka 81 SWAP jest organizacją trwale wpisaną w polonijny pejzaż New Jersey i Pensylvanii. Jubileusz, zwłaszcza tak doniosły jak 100-lecie, to dobra okazja do podsumowania przeszłości, ale również planów na przyszłość. – Jesteśmy dumni z tego, że przez minione sto lat udało nam się wytrwać i kontynuować myśli i idee, jakie towarzyszyły twórcom naszego Stowarzyszenia – powiedział pan Andrzej Maciejewicz, dyrektor wykonawczy Fundacji SWAP. – Po dziś dzień czynnie bierzemy udział w obchodach uroczystości i świąt narodowych na terenie New Jersey, Pensylwanii i Nowego Jorku. Praca i wysiłek włożony w działalność Stowarzyszenia w Trenton przyniosły na przestrzeni minionych lat wiele pozytywnych efektów. Przykładem może być zakupienie w latach 30. ubiegłego stulecia budynku przy ulicy Grand numer 12 w Trenton,  któremu nadano nazwę Dom Żołnierza Polskiego. Do dziś mieści się tam siedziba naszej Placówki, a sam budynek służy nie tylko członkom Stowarzyszenia, ale od wielu lat pełni również rolę miejsca spotkań lokalnej społeczności polonijnej. Staramy się, aby nasza działalność była wzorem dla młodszego pokolenia, tak jak osiągnięcia poprzedników są wzorem dla nas. Nie sposób tu nie wspomnieć o roli, jaką odegrała Placówka 81 i Okręg X w ustanowieniu Święta Żołnierzy Wyklętych i wpisania go na stałe w kalendarz obchodów nie tylko w Amerykańskiej Częstochowie, ale i w innych miejscach pamięci narodowej. Bardzo ważnym aspektem naszej działalności jest zmotywowanie i przyciągnięcie do nas jak największej rzeszy młodszych od nas. Nie chcemy, aby wysiłek założycieli i twórców naszego Stowarzyszenia przeszedł do historii. Marzymy o tym, aby znaleźć godnych kontynuatorów naszych tradycji – podkreślił Andrzej Maciejewicz.