Uroczystości przed pomnikiem Katyń 1940

80. rocznica rosyjskiej napaści na Polskę

61
Na niedzielne uroczystości przed pomnikiem Katyń 1940 w Jersey City licznie przybyła Polonia, a także z zainteresowaniem obserwowali ją okoliczni mieszkańcy miasta / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Akademia połączona z okolicznościowymi przemowami oraz plenerowy pokaz filmu "Katyń – ostatni świadek" złożyły się na obchody 80. rocznicy sowieckiej inwazji na Polskę. Uroczystość, która odbyła się przed pomnikiem Katyń 1940 w Jersey City, NJ, w niedzielę, 15 września, została zorganizowana przez The Platta Law Firm – kancelarię prawniczą mec. Sławomira Platty – oraz Komitet Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych.

To na pewno były jedne z najdłuższych obchodów zorganizowanych na Exchange Place w Jersey City w całej historii związanej ze stojącym tam od 1991 roku monumentem autorstwa Andrzeja Pityńskiego i upamiętniającym prawie 22 tys. polskich żołnierzy i obywateli zamordowanych przez Sowietów w 1940 roku. W trwającej prawie cztery godziny uroczystości licznie wzięła udział Polonia, a także okoliczni mieszkańcy Jersey City, którzy obserwowali jej przebieg, stojąc z boku placu. Wielu z nich obejrzało film „Katyń – ostatni świadek” wyreżyserowany przez Piotra Szkopiaka i zaprezentowany w angielskiej wersji językowej.

W sumie na Exchange Place pojawiło się co najmniej 300 osób. Wśród nich obecni byli m.in. Rolando Lavarro, przewodniczący Rady Miasta Jersey City, Vernon Richardson, szef biura radnego Michaela Yuna, konsul Emilia Gmiter, mec. Sławomir Platta, Janusz Sporek, przewodniczący Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych, a także przedstawiciele wielu polonijnych organizacji. Były poczty sztandarowe wystawione przez Kadetów Pułaskiego i Szkołę Języka i Kultury Polskiej z Maspeth oraz żołnierze z grupy rekonstrukcyjnej w historycznych mundurach.

Artystyczne obchody uatrakcyjnili uczniowie Polskiej Szkoły Dokształcającej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jersey City oraz Akademii Jana Pawła II z South Amboy, a także zespół folklorystyczny Polanie z Bridgeport w stanie Connecticut. Akademię prowadził młody polsko-amerykański aktor Bartek Szymański.

Uczniowie i nauczyciele z Polskiej Szkoły Dokształcającej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jersey City zaprezentowali historyczny program słowno-muzyczny / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

CZĘŚĆ OFICJALNA
Uroczystość rozpoczęła się od od odśpiewania hymnów narodowych przez mezzosopranistkę Karolinę Wojteczko, solistkę zespołu folklorystycznego Polanie. Następnie Elżbieta Sługocka odczytała Apel Poległych, a okolicznościową modlitwę wygłosił ks. Jerzy Zasłona, proboszcz parafii Matki Bożej Różańcowej z Jersey City.

„Boże prosimy cię ażebyś bronił nas wszystkich, żeby tak straszna wojna więcej się już nie powtórzyła, żeby ojcowie nie ginęli na frontach, żeby matki nie opłakiwały swych dzieci i mężów oraz żeby panował pokój i radość w naszych rodzinach. Prosimy cię, ochraniaj nas przed wszelkim złem, które wojna może na nas sprowadzić” – zakończył kapłan swoją modlitwę, w której nawiązał do tragedii, jaką niesie ze sobą każdy konflikt zbrojny.

Poczty sztandarowe wystawili Kadeci Pułaskiego oraz Szkoła Języka i Kultury Polskiej z Maspeth / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Temat ten pojawiał się w każdym wystąpieniu. Janusz Sporek w bardzo emocjonalnym przemówieniu przypominał o tym, co się stało 1 i 17 września 1939 roku, oraz o późniejszych skutkach dwustronnego ataku na Polskę. Mówił też o eksterminacji naszych rodaków na Ukrainie.

„Trzecie uderzenie przyszło kilka lat później i to był Wołyń, najtragiczniejsza i największa masakra polskich obywateli, jaka mogła być wyobrażana przez człowieka. Zabijano bezlitośnie kobiety i dzieci, w sposób straszliwy, który trudny jest do opisywania” – podkreślał przewodniczący Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych. Wspomniał także o współczesności i zrzucaniu na nasz kraj odpowiedzialności za tragiczne wojenne dzieje.

„Próbuje się wmawiać, że Polska jest współodpowiedzialna za II wojnę światową, że jest współodpowiedzialna za Holokaust, a przecież zginęło 6 mln polskich obywateli, po równo 3 mln Polaków i 3 mln polskich Żydów” – powiedział Janusz Sporek. Mówił także o konieczności zjednoczenia zarówno w kraju, jak i na obczyźnie, a także przypominana o naszej historii.

„Z jednej strony po to, żeby pamiętać o tych żołnierzach, którzy zostali śmiertelnie ranieni i śmiertelnie zdradzeni. Żeby pamiętać, po co jest ten bagnet w plecach żołnierza. To jest właśnie 17 września. Uderzenie z tyłu, bez wypowiedzenia wojny” – wyjaśniał polonijny działacz, wskazując na stojący za nim monument.

Głos również zabrał Rolando Lavarro, przewodniczący Rady Miasta Jersey City, który najpierw odczytał rezolucję radnych wystosowaną do Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych oraz wręczył ją mec. Platcie i Sporkowi. Przeprosił też Polonię za swoje początkowe stanowisko w sprawie przeniesienia pomnika Katyń 1940 z Exchange Place.

„To nigdy nie powinno mieć miejsca – stwierdził przewodniczący rady miejskiej, mając na myśli próbę usunięcia monumentu. – Ze swojej strony bardzo przepraszam” – powiedział Lavarro, za co otrzymał gromkie brawa od publiczności.

Mec. Sławomir Platta (drugi z prawej) i Janusz Sporek (pierwszy z prawej) otrzymali specjalną rezolucję wystosowaną przez Radę Miasta Jersey City. Wręczył ją Rolando Lavarro, przewodniczący Rady Miasta Jersey City (drugi z lewej) w towarzystwie Vernona Richardsona, szefa biura radnego Michaela Yuna / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

Wielu uczestników uroczystości uznało to za dobry znak w pojednaniu Polonii, która bardzo się spolaryzowała podczas ubiegłorocznej walki o pomnik. Drugim dobrym znakiem była obecność Krzysztofa Nowaka, prezesa Komitetu Pamięci Zbrodni Katyńskiej. Również w kontekście zjednoczenia Polonii można było odczytać słowa konsula generalnego Macieja Golubiewskiego, który nie mógł osobiście wziąć udziału w uroczystości, ale przesłał list odczytany przez konsul Emilię Gmiter.

„Żywię ogromną nadzieję, że ważne dla wszystkich Polaków i Polonii za granicą wydarzenia pozwolą, przy najbliższej ku temu okazji, na połączenie sił i wspólne uczestnictwo wszystkich członków Polonii pod pomnikiem Katyńskim w Jersey City – podkreślał w liście przedstawiciel polskich władz. – Niechaj szacunek wobec tych, co odeszli, tak bliski nam wszystkim, Polakom, będzie spoiwem zdolnym połączyć nas we wspólną siłę polskiej pamięci. Jest to nasz dług wdzięczności wobec nich wszystkich”.

Na zakończenie uroczystości wystąpił mec. Sławomir Platta, główny architekt zwycięskiej walki o pozostawienie pomnika Katyń 1940 na Exchange Pl. Przedstawił fakty związane z II wojną światową, postawą polskich żołnierzy oraz zachowaniem innych krajów w stosunku do osamotnionej Polski, walczącej nie tylko z Niemcami, ale także zdradziecko zaatakowanej przez Związek Radziecki. Podziękował też wszystkim za liczny udział w niedzielnej uroczystości.

„Jestem dumny, że jako polsko-amerykański adwokat byłem jednym z was, jedną z osób walczących o ten pomnik stojący w Jersey City. Zaszczytem dla nas wszystkich jest to, że jest dzisiaj z nami przewodniczący rady miasta, za co serdecznie dziękuję – podkreślał Sławomir Platta. – Dzisiejszego wieczoru wszyscy jesteśmy mieszkańcami Jersey City, bez względu na to, skąd pochodzimy”.

Podczas uroczystości złożono kwiaty i wieńce pod pomnikiem upamiętniającym ofiary mordu katyńskiego oraz żołnierzy, którzy zginęli na różnych frontach, walcząc o wolność Polski. Wśród delegacji z wiązankami byli: mec. Sławomir Platta i Janusz Sporek, Agnieszka i Radek Skibowie, marszałkowie dywizji Jersey City na tegoroczną Paradę Pułaskiego, wraz z córką Julią Skibą – Miss Polonii 2019, przedstawiciele Polskiej Szkoły Dokształcającej Polskiej Fundacji Kulturalnej w Clark, NJ, a także Agata Ozga-Wojno, prawnuczka Michała Tęczy, aresztowanego i wywiezionego na Sybir przez NKWD, oraz Bogumiła Matuszewska – wnuczka Ignacego Roznowskiego, policjanta z Wilna, aresztowanego i zamordowanego przez Sowietów.

Wiązanki kwiatów pod pomnikiem Katyń 1940 złożyli m.in. przedstawiciele Polskiej Szkoły Dokształcającej Polskiej Fundacji Kulturalnej w Clark, NJ

PROGRAM ARTYSTYCZNY
Uczniowie i nauczyciele Polskiej Szkoły Dokształcającej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jersey City pod kierownictwem dyrektorki Bogusławy Huang zaprezentowali program słowno-muzyczny, który był upamiętnieniem wszystkich żołnierzy i polskich obywateli, którzy zginęli w obronie ojczyzny.

„Na terenie Polski i w wielu zakątkach świata rozsiane są cmentarze oraz miejsca pamięci, gdzie spoczywają bohaterowie tamtego września. I dziś właśnie stajemy na jednym z nich, przy pomniku ofiar Katynia w Jersey City, nad rzeką Hudson, i składamy hołd dla złożonej przez nich ofiary” – mówili uczniowie szkoły, której wychowankowie pojawiają się na wszystkich obchodach przy pomniku Katyń 1940, od chwili gdy został on postawiony na Exchange Place w Jersey City.

7-letnia Lauren Peski, najmłodsza uczestniczka akcji związanych z obroną pomnika Katyńskiego, zaśpiewała pieśń „Mario, Matko polskiej ziemi”. Z boku stoją: prowadzący Bartek Szymański (z lewej) oraz mec. Sławomir Platta (można ich uciąć, jeśli nie ma miejsca) / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

W uroczystości wzięły również udział uczennice Akademii Jana Pawła II z South Amboy. Siostry Katarzyna i Karolina Hanulewicz bardzo pięknie zaśpiewały dwie patriotyczne pieśni: „Uwierz Polsko” oraz „Taki kraj”. Wzruszający był występ 7-letniej Lauren Peski, która zaprezentowała pieśń „Mario, Matko polskiej ziemi”. Jest ona także najmłodszą uczestniczką akcji związanych z obroną pomnika Katyńskiego, ponieważ niejednokrotnie wraz mamą Teresą Peski brała udział w akcjach organizowanych przez Komitet Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych.

Wielkim zainteresowaniem, również wśród Amerykanów przyglądających się niedzielnej uroczystości, cieszył się występ zespołu folklorystycznego Polanie, którego solistka Karolina Wojteczko zaśpiewała kilka pieśni, a tancerze zaprezentowali kilka polskich tradycyjnych tańców.
Na zakończenie niedzielnej akademii na dużym ekranie został wyświetlony film „Katyń – ostatni świadek” Piotra Szkopiaka.

Duże zainteresowanie wzbudził występ zespołu folklorystycznego Polanie / Foto: WOJTEK MAŚLANKA/NOWY DZIENNIK

*********

Radość z takiego przebiegu uroczystości podkreślał jej główny organizator, mec. Sławomir Platta.

„Dzisiejsze obchody związane z 80. rocznicą napaści Związku Radzieckiego i Niemiec na Polskę były wyjątkowym wydarzeniem dla Polonii, ponieważ odbywały się w sercu Jersey City przy pomniku Katyńskim, o który tak ciężko walczyliśmy rok temu, by go zatrzymać” – podkreślił polski adwokat. Zaznaczył, że „przewodniczący Rolando Lavarro przyszedł dzisiaj na naszą ceremonię i przeprosił nas za to, co zrobił. Myślę, że jego postawa była bardzo pozytywna dla nas, Polaków, i wróży dobrze powstaniu komitetu mającego opiekować się tym monumentem” – uznał mec. Platta. Jak zdradził „Nowemu Dziennikowi”, prace nad jego powołaniem mają zakończyć się na początku października.

„Ta dzisiejsza uroczystość przejdzie do historii jako jedna z najpiękniejszych. Myślę, że Amerykanie, którzy nas obserwowali, zaczęli rozumieć polską kulturę i historię, bo byli naszymi uroczystościami bardzo zainteresowani” – stwierdził na zakończenie Sławomir Platta.