Wirtualne spotkanie o chemii i biologii wzroku

111

W Fundacji Kościuszkowskiej odbyło się kolejne spotkanie z wybitnym przedstawicielami Collegium of Eminent Scietists – prof. Krzysztofem Palczewskim. Pandemia COVID-19 spowodowała konieczność przedstawienia Chemistry and Biology of Vision w wersji wirtualnej.

Spotkanie zorganizowane poprzez zoom odbyło się 21 czerwca i zostało zamieszczone na stronie internetowej Fundacji Kościuszkowskiej (https://www.youtube.com/watch?v=XDGZVtDxFt0).
Na wstępie prof. Zbigniew Darzynkiewicz, który był pomysłodawcą Collegium pod egidą Fundacji Kościuszkowskiej osiem lat temu, wyjaśnił, jaki jest cel zebrania danych przedstawicieli nauk ścisłych lub biologii i medycyny, którzy mają polskie korzenie i osiągnęli w Stanach Zjednoczonych wybitne sukcesy naukowe. Ma to znaczenie w zakresie kontaktów naukowych z ośrodkami polskimi i możliwości przekazania tutejszych doświadczeń lub szkolenia w zakresie technik medycznych polskich lekarzy i naukowców. Jest również świadectwem obecności polskich naukowców w elicie zarówno amerykańskiej, jak i światowej. Lista członków Collegium obejmuje obecnie 460 naukowców polskiego pochodzenia, wśród których są obecni laureaci Nagrody Nobla, członkowie Amerykańskiej i Polskiej Akademii Nauk oraz zdobywcy wybitnych nagród międzynarodowych.
W dalszej części wstępnej dr Hanna Kelker przedstawiła słuchaczom drogę, którą odbył prof. Palczewski z rodzimej uczelni we Wrocławiu do ośrodków naukowych w Stanach Zjednoczonych, gdzie na przestrzeni lat opublikował 550 prac naukowych i posiada aż 29 patentów. Jest laureatem Nagrody Bresslera w dziedzinie badań nad wzrokiem oraz Nagrody Beckman-Argyros i członkiem zagranicznym Polskiej Akademii Nauk oraz laureatem Nagrody Kazimierza Funka, wręczanej corocznie wybitnym naukowcom przez PIASA (Polish American Institute of Arts and Science). W ostatnim roku prof. Palczewski został również członkiem National Academy of Medicine w USA.

Prezentacja na temat chemii i biologii wzroku miała tło pięknego kalifornijskiego ogrodu w Irvine, gdzie obecnie prof. Palczewski pracuje i kieruje dużym zespołem naukowców. Film, który został przez prof. Palczewskiego przedstawiony w czasie jego wykładu, ułatwiał zrozumieć zarówno podstawowe elementy struktury, jak i i fizjologii gałki ocznej. Prezentował też nowe kierunki badań, pozwalających na zastosowanie wiedzy podstawowej do opracowania nowych leków lub terapii genetycznej, umożliwiających zahamowanie postępu wielu schorzeń oka, które prowadzą do utraty wzroku.
Układ optyczny gałki ocznej to rogówka, którą widzimy na zewnętrznej powierzchni oka, i soczewka ogniskująca widziany przez nas obraz na tylnej powierzchni oka, a dokładniej na receptorach komórek siatkówki oka. W obrębie siatkówki występują zakończenia nerwowe: czopki i pręciki, które pod wpływem światła przekazują informacje w postaci impulsu elektrycznego do ośrodka wzrokowego mózgu.
Czopki związane są z widzeniem fotopowym (barwnym), pręciki natomiast z widzeniem skotopowym, inaczej zwanym zmierzchowym. To w pręcikach znajduje się światłoczuły barwnik – rodopsyna, nad której strukturą pracował prof. Palczewski. Rodopsyna, zwana w Polsce również purpurą wzrokową, ulega odwracalnej zmianie pod wpływem światła. Osiągnięcia prof. Palczewskiego określające przestrzenną strukturę rodopsyny są istotnym elementem dla opracowania terapii między innymi zaburzeń związanych z procesem starzenia się siatkówki oka.
Prof. Palczewski na zakończenie swojej prezentacji przedstawił listę współpracowników, na której widnieje szereg polskich nazwisk. Współpraca z polskimi naukowcami dotyczy więc nie tylko ośrodków naukowych w Stanach Zjednoczonych, ale również w Polsce, co ma znaczenie dla postępu krajowej oftalmologii.