Tajemnice greenpoinckich ulic

0
1

Nowy Jork, a zwłaszcza Manhattan, zdominowany jest numerowanymi nazwami ulic i alei, co na pewno ułatwia mieszkańcom i turystom orientację oraz opanowanie jego topografii. Dotyczy to przede wszystkim dróg rozciągających się pomiędzy jego wschodnią i zachodnią stroną, a także prostopadłych do nich alei, chociaż tym coraz częściej nadawane są dodatkowe nazwy, mające określone znaczenie. Numeracja w nazwach ulic i alei pojawia się także w innych gminach i dzielnicach Wielkiego Jabłka, ale nie jest już tak dominująca jak na Manhattanie. Prócz tego klucza można także dopatrzyć się w sposobie nadawania nazw innego systemu – alfabetycznego. Tak jest np. we wschodniej części East Village, gdzie cztery aleje znajdujące się pomiędzy Houston Street i 14 Street noszą nazwy A, B, C i D, od których nawet zaczęto określać tę część Manhattanu jako Alphabet City. Podobna sytuacja ma miejsce na Greenpoincie.

OD A DO Q
Alfabetyczne nazewnictwo w polskiej dzielnicy dotyczy ulic rozciągniętych pomiędzy zachodnią i wschodnią jej częścią. Począwszy od północnej części Greenpointu, a na południowo-zachodniej kończąc nazwy poszczególnych ulic ułożone są w kolejności alfabetycznej, a zasada ta zachwiana jest dopiero kilka przecznic od granicy z Williamsburgiem. Tak więc od strony nabrzeża Greenpointu mamy kolejno: Ash Street, Box Street, Clay Street, Dupont Street, i tak aż do Quay Street, z tym że pomiędzy tą ulicą a Oak Street brakuje nazwy na literę P, a w jej miejscu jest natomiast Calyer Street. Później zaczyna obowiązywać nazewnictwo „numerowane”, charakterystyczne dla północnej części Williamsburga. Okazuje się, że nazwy te nie wzięły się przypadkowo i związane są z charakterystyką okolicy, w której się znajdują, lub zasłużonymi osobistościami. Jednak zanim pojawiły się określone słowa patronujące danym ulicom to wcześniej były one jednoliterowe, np. A Street, B Street, C Street itd. Takie nazewnictwo ulic wymyślił Neziah Bliss, przedsiębiorca, do którego w latach 30. i 40. XIX wieku należała większość ziemi i nieruchomości po obu stronach Newton Creek. Również on wybudował pierwszy most nad tym ciekiem, zastąpiony później przez Greenpoint Avenue Bridge. Niestety literowe nazwy nie spodobały się zbytnio mieszkańcom Greenpointu i szybko zostały zastąpione dłuższymi nazwami, kolejność alfabetyczna została jednak utrzymana.

SEKRETY NAZW
Najbardziej na północ wysunięta ulica nosi nazwę Ash. Nawiązuje ona do jesionów, które kiedyś tam rosły. Podobna sytuacja związana jest z Oak Street – miejsce, w którym się znajduje, zdominowane było kiedyś przez dęby. Druga, alfabetyczna nazwa greenpoinckiej ulicy – Box Street – związana jest ze skrzyniami i pudłami, które przed laty były produkowane w lokalnych fabrykach. Z kolei etymologia związana z nazwą Clay Street wiąże się z dwoma nazwiskami i nie jest do końca jasne, które z nich miało wpływ na jej powstanie. Z jednej strony Clay Street może nawiązywać do Henry'ego Claya, ważnego amerykańskiego polityka i senatora z Kentucky, który był twórcą słynnego kompromisu z 1850 roku pomiędzy stanami północnymi a południowymi, i związanego z przyłączeniem do USA terenów zdobytych w wojnie z Meksykiem. Nazwa ta – jak uważa Geoffrey Cobb – może również być związana z Humphreyem Clayem, lokalnym piratem i współpracownikiem kapitana Kidda, który był jednym z najokrutniejszych i najkrwawszych korsarzy XVIII wieku. Z kolei nazwa DuPont Street upamiętnia słynnego admirała i bohatera wojny z Meksykiem, który dowodził pierwszym w historii pancernikiem podczas wojny secesyjnej – był nim Samuel DuPont. To nie jedyna ulica na Greenpoincie nawiązująca do morza oraz marynarki wojennej. Tak jest również m.in. w przypadku Monitor Street, Eckford Street, Diamond Street, Moultrie Street, a także Norman Avenue, czyli nazw dróg znajdujących się w środkowej i południowo-wschodniej części tej dzielnicy. Monitor Street upamiętnia nazwę pierwszego pancernika – USS „Monitor” – zbudowanego na Quay Street, ulicy, której nazwa związana jest z dokami, do których przypływały statki. Eckford Stret nawiązuje do Eckforda Webba, przedsiębiorcy, który w 1850 roku otworzył pierwszą stocznię, znajdującą się przy Diamond Street na Greenpoincie. Również z lokalną stocznią związana jest nazwa Diamond Brothers, prowadzoną przez braci Diamondów. Z kolei Moultrie Street upamiętnia nazwę fortu w Charleston w Karolinie Południowej, który został zaatakowany na początku wojny secesyjnej. India Street i Java Street nawiązują do miejsc, z których przywożone były konopie do greenpoinckich fabryk włókienniczych oraz produkujących liny i powrozy. Z kolei Dobbin Street, podobnie jak Clay Street, posiada dwa źródła swojej nazwy. Jednym jest nazwisko sekretarza marynarki wojennej, który nabył wiele statków zbudowanych na Greenpoincie, w tym m.in. USS „Huron”. Przy okazji wyjaśnia się pochodzenie nazwy Huron Street. Drugim źródłem, do którego może nawiązywać Dobbin Street, jest nazwisko skorumpowanego przedsiębiorcy prowadzącego firmę budowlaną, która na początku drugiej połowy XIX wieku zdominowała lokalny rynek. Natomiast nazwa Norman Avenue pochodzi od Dircka Norsemana, pierwszego imigranta na Greenpoincie, który był budowniczym statków. Morską konotację posiada także Milton Street, upamiętniająca Daniela Miltona, miejscowego producenta żagli. Kilka ulic zawdzięcza swoje nazwy lokalnym rolnikom i obszarnikom wywodzącym się od francuskich hugenotów. Tak jest m.in. w przypadku Meserole Avenue i Calyer Street. Wiele innych ulic upamiętnia ważnych – chociaż w dużym stopniu zapomnianych już – osobistości. Powstała w 1852 roku Kent Street została tak nazwana na cześć Jamesa Kenta, znakomitego prawnika i pierwszego profesora prawa na Columbia College oraz kanclerza New York Court of Chancery. Lorimer Street upamiętnia Jamesa Lorimera Grahama, który wraz z bratem był znanym deweloperem na Williamsburgu. Noble Street zawdzięcza swoją nazwę Jamesowi Noble'owi, powiernikowi Williamsburga. Driggs Avenue pochodzi od nazwiska Edmunda Driggsa, ostatniego prezydenta Village of Williamsburg. Z kolei Humboldt Street honoruje genialnego niemieckiego naukowca akademickiego Alexandra von Humboldta. Guernsey Street upamiętnia lokalnego lekarza Egberta Guernseya, założyciela „Williamsburg Daily Times”. Bankier Street honoruje Edwarda Bankiera, którzy zakupił wiele ziemi i rozbudował lokalne nieruchomości, a Leonard Street Samuela Leonarda, inspektora szkolnictwa, dzięki któremu powstała PS 34. Nazwa najbardziej znanej na Greenpoincie alei – Manhattan Avenue – związana jest z mostem, który znajdował się na jej końcu i łączył tę dzielnicę z Long Island City. Dzięki tej przeprawie nad Newtown Creek mieszkańcy Greenpointu mogli później dostać się na Manhattan. Pierwotnie Manhattan Avenue nosiła nazwę Orchard Avenue, ponieważ przecinała Meserole Orchard, sad należący do rodziny Meserolów. Również McGuinness Boulevard – który honoruje legendarnego, greenpoickiego radnego Petera McGuinnessa – miał kiedyś inną nazwę – Oakland Street – pochodzącą od rosnących tam dębów. Nazwa Franklin Street upamiętnia amerykańskiego polityka, jednego z tzw. ojców założycieli Stanów Zjednoczonych (jego podobizna jest także na 100-dolarowym banknocie). Wnuk Franklina, Jonathon Williams, zakupił ziemię, na której później powstał Williamsburg. Jednak nie wszystkie greenpoinckie ulice związane są ze znanymi osobistościami. Wydawać by się mogło, że West Street upamiętnia wywodzącą się z Greenpointu słynną hollywoodzką gwiazdę Mae West, natomiast nazwa ta związana jest z faktem, że jest to najbardziej wysunięta na zachód ulica w tej dzielnicy. Również nazwa Green Street pochodzi od określenia małego trawiastego urwiska nad East River i będącego najbardziej wysuniętym na zachód fragmentem Greenpointu, dzielnicy, której nazwa notabene również ma związek z tym miejscem. Jest jeszcze kilka ulic, których pochodzenie nazw nie jest jeszcze do końca wyjaśnione, np. Russell Street, North Henry Street czy też Engert Street. Wracając do „alfabetycznych” nazw, łatwo można zauważyć, że brakuje w tym zestawie ulicy na literę L oraz P. Okazuje się, że określenia na literę P nigdy nie nadano, ponieważ w tym miejscu, w którym ona wypadła, droga nosiła już nazwę Calyer Street, związaną z obszarnikami i zarządcami Greenpointu i trudno byłoby ją zmienić. Natomiast ulica na literę L kiedyś istniała. Znajdowała się w miejscu obecnej Greenpoint Avenue. Pierwotnie aleja ta nosiła nazwę Lincoln Street, ale jak głosi plotka, dominującym w tej dzielnicy demokratom nie podoba ulica honorująca republikańskiego prezydenta, dlatego jej nazwa została zmieniona.

ULICE WIDMA
Lincoln Street nie jest jedyną ulicą, która zniknęła z Greenpointu. Na starych mapach tej dzielnicy można znaleźć wiele małych, często ślepych uliczek, których nie sposób zlokalizować obecnie. Jeszcze pod koniec XIX wieku – co pokazują mapy z 1886 i 1891 roku – na nabrzeżu Greenpointu istniały takie drogi, jak: Dick, Ann, Bell, Pink, Blue oraz Bay, biegnące wzdłuż obecnej Commercial Street pomiędzy West Street i Manhattan Avenue. Okazuje się, że nawet jeszcze w 1916 roku Blue Street, Pink Street oraz Bell Street figurują na mapach, z tym że wokół nich nie było żadnych budynków. Najprawdopodobniej, w związku z tym, wraz z urbanizacją Greenpointu zostały one całkowicie wchłonięte przez powstające w tym miejscu  fabryki. Wszystko wskazuje na to, że również nigdy nie zostały one utwardzone lub wybrukowane i stanowiły polne ścieżki. Podobny los spotkał inne tego typu drogi – Shawnet, Pequod, Ranton, Setauket, Brant, Duck, Whale Creek, Holland, Henry, Leyden, Halleck oraz Emery – istniejące wzdłuż całego nabrzeża Newton Creek oraz na terenie należącym obecnie do oczyszczalni ścieków.

Autor: WOJTEK MAŚLANKA