WARSZAWSKI WOJOWNIK Z TARCZĄ

80
FOTO: WIKIMEDIA.ORG

Na Cmentarzu Powstańców Warszawy oraz ludności cywilnej poległej i pomordowanej głównie w czasie powstania warszawskiego, wśród zieleni rozległego parku, w pobliżu skrzyżowania ulic Wolskiej i Sowińskiego, znajduje się pomnik Polegli Niepokonani.

Monument – autorstwa Gustawa Zemły – jest usytuowany na szczycie kurhanu wyłożonego kostką brukową, jakiej używano niegdyś do brukowania ulic, i przedstawia półleżącą postać konającego wojownika z tarczą, bez miecza, który swoim ciałem zasłania wyrwę w barykadzie. Mężczyzna ma twarz skierowaną ku niebu, a trzymana przez niego tarcza zasłania kierunek zachodni, co sugeruje atak ze strony Niemców. Całość podkreśla pełną poświęcenia walkę obronną ludności Warszawy.

Cmentarz powstał w 1945 roku, zaś pomnik został odsłonięty dopiero w roku 1973. Za nim ustawiono tablicę z napisem: „W tym miejscu spoczywają prochy ponad 50 tysięcy Polaków, cywilnych mieszkańców Warszawy oraz żołnierzy Armii Krajowej, poległych za wolność Ojczyzny, zamordowanych przez Niemców podczas powstania warszawskiego w sierpniu i wrześniu 1944 r. 6 VIII 1946 r. złożono tu 117 trumien z prochami osób zamordowanych i spalonych, przewiezionych między innymi: z siedziby gestapo w al. Szucha, ul. Wolskiej, ul. Górczewskiej, Parku Sowińskiego, ze szpitala św. Stanisława (fabryka Franaszka), ul. Moczydło, ul. Młynarskiej”.

W 2001 r. pomnik uzupełniono – na wniosek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – o powstańcze kotwice, a także krzyże.

W 60. rocznicę powstania warszawskiego, w 2004 r., obok kurhanu stanęła tablica z treścią:

„Cmentarz Powstańców Warszawy założony w 1945 r. jest największą nekropolią powstania warszawskiego, które wybuchło 1 sierpnia 1944 r. i trwało do 2 października 1944 r. Spoczywają tu szczątki ok. 104 tysięcy osób. We wspólnych mogiłach pochowano około 100 tysięcy zwłok i prochów ludzkich cywilnych mieszkańców stolicy oraz żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji zbrojnych poległych w walkach, zamordowanych w masowych egzekucjach i spalonych podczas 63 dni powstania warszawskiego.

Zwłoki i prochy poległych ekshumowano i przeniesiono na ten cmentarz z różnych dzielnic Warszawy. Pierwszych pochowań dokonano 30 listopada 1945 r., składając tu szczątki odnalezione podczas ekshumacji przy ul. Mokotowskiej 24/29. W latach 1946-1947 oraz w okresie późniejszym kontynuowano chowanie szczątków ekshumowanych z różnych dzielnic stolicy. 

Pochowano tu również 3526 żołnierzy Wojska Polskiego, poległych i zmarłych z ran we wrześniu 1939 r., oraz 231 żołnierzy Wojska Polskiego poległych i zmarłych z ran w latach 1944-1945″.