ABC wsparcia języka polskiego za granicą

0
6

We wstępie do poradnika minister Anna Zalewska podkreśla, że wsparcie oświaty polonijnej jest jednym z priorytetów działań Ministerstwa Edukacji Narodowej. “Jesteśmy przekonani, że edukacja w polskich szkołach za granicą wpływa nie tylko na doskonalenie znajomości języka polskiego i podnoszenie poziomu wiedzy o Polsce, ale kształtuje także charakter oraz tożsamość narodową młodych Polaków dorastających na obczyźnie – pisze pani minister. – Polonijne placówki oświatowe to prawdziwe mateczniki polskości, które integrują naszych Rodaków mieszkających w różnych państwach i na różnych kontynentach. Poprzez wielość oraz różnorodność inicjatyw edukacyjno-kulturalnych przyczyniają się do promowania polskiej tradycji, historii i dziedzictwa narodowego”.
Minister Zalewska ma nadzieję, że poradnik przygotowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej przybliży „zakres działań podejmowanych w obszarze edukacji na rzecz Polonii i Polaków mieszkających za granicą”, a „zawarte w nim informacje i praktyczne wskazówki będą rzeczywistym wsparciem”.

MEN O PORADNIKU

O to, jak narodził się pomysł napisania poradnika, zapytaliśmy Łukasza Trawińskiego z biura prasowego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Twierdzi on, że idea powstała „w odpowiedzi na potrzeby zgłaszane przez polskie środowiska oświatowe za granicą, które zainteresowane są otrzymaniem zwięzłej, kompleksowej, zgromadzonej w jednym dokumencie informacji na temat form wsparcia nauczania języka polskiego i w języku polskim za granicą oferowanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Senat RP, Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, Narodową Agencję Wymiany Akademickiej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Takie całościowe ujęcie tego zagadnienia w jednym dokumencie ułatwi zainteresowanym podmiotom za granicą i w Polsce dostęp do informacji”.
Jak wyjaśnia Trawiński, informator skierowany jest do polskich środowisk oświatowych za granicą oraz podmiotów w Polsce, które w ich imieniu ubiegają się o dotacje wspomagające działania edukacyjne. “Liderzy oświaty polonijnej, czyli kadra zarządzająca szkół oraz działacze oświatowi, znajdą tu informacje o formach wsparcia udzielanych przez poszczególne podmioty: kierowaniu nauczycieli z Polski do pracy za granicą, wyposażaniu w podręczniki, organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli i letnich form wypoczynku dzieci i młodzieży polonijnej, programie Rodzina Polonijna, wspierającym współpracę szkół za granicą ze szkołami w Polsce, dofinansowaniu działalności bieżącej szkół oraz o tym, jak i gdzie można się o takie wsparcie ubiegać” – wylicza pracownik biura prasowego MEN i dodaje, że “informator będzie opublikowany na stronach internetowych instytucji wspierających oświatę polonijną oraz placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych RP”.

23 STRONY O TYM, CO, JAK I GDZIE

Poradnik, który już znajduje się na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej, liczy 23 strony, na których są jasno przedstawione informacje o tym, jakie instytucje i w jaki sposób pomagają organizacjom polonijnym w nauce języka polskiego. Zadania związane z koordynowaniem organizacji kształcenia dzieci polskich czasowo przebywających za granicą oraz wspomaganie nauczania języka polskiego i w języku polskim realizuje m.in. Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG), jednostka podległa Ministerstwu Edukacji Narodowej. I to ona jako pierwsza prezentuje się w poradniku. ORPEG odpowiada za kształcenie w szkolnych punktach konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych RP oraz na odległość w szkołach i w Ośrodku, a także pomaga w wyposażaniu szkół, organizacji społecznych i szkół działających w systemie oświaty innych państw w podręczniki i pomoce dydaktyczne. W poradniku znajdziemy informacje na temat tego, jak szkoły mogą ubiegać się o nieodpłatne podręczniki, a także jak polonijni nauczyciele mogą skorzystać z doskonalenia zawodowego czy jak wraz ze swoimi podopiecznymi wziąć udział w jednym z wielu organizowanych obozów edukacyjnych dla młodzieży polonijnej.
Drugą instytucją wspomagającą Polonię wymienioną w poradniku jest Senat RP, który co roku ustala priorytety finansowania zadań zleconych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą. Za najważniejsze Prezydium Senatu uznaje zadania związane ze wspieraniem działań środowisk polskich i polonijnych, ukierunkowane na rozwój szkolnictwa polskiego oraz promowanie języka i kultury polskiej poza granicami. Wsparcie finansowe jest realizowane za pośrednictwem polskich organizacji pozarządowych. Co roku Senat RP rozpatruje wnioski o przyznanie pomocy, składane przez stowarzyszenia i fundacje działające na rzecz Polaków za granicą, i przydziela środki na wskazane cele. Informacje o kwotach dotacji, jak również o ich przeznaczeniu są prezentowane na stronie internetowej Senatu.
Oświatę polonijną wspiera także Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Autorzy w poradniku piszą, że “nauczanie i promocja języka polskiego poza granicami kraju mają priorytetowe znaczenie dla polskiej polityki zagranicznej, nakierowanej m.in. na umacnianie polskiej tożsamości wśród Polonii i Polaków poza granicami kraju. Świadczą o tym działania podejmowanie przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych za pośrednictwem polskich placówek dyplomatyczno-konsularnych”. W ramach funduszu na oświatę polonijną ambasady i konsulaty wspierają nie tylko sam proces organizowania nauczania, związany z wynajmem sal lekcyjnych, zakupem materiałów dydaktycznych, dojazdem dzieci do szkół czy zatrudnianiem nauczycieli, ale również wszelkie działania polskich/polonijnych placówek edukacyjnych, służące podniesieniu jakości i atrakcyjności edukacji, a także integracji środowiska polonijnego.
Od ubiegłego roku MSZ wydaje także poprzez swoje placówki polonijne legitymacje ucznia i nauczyciela. Może je otrzymać każdy uczeń do ukończenia 18. roku życia, który uczy się języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej lub innych przedmiotów nauczanych w języku polskim.
Z kolei Agencja Wymiany Akademickiej – do której głównych zadań należy upowszechnianie języka polskiego poza granicami RP – prowadzi program stypendialny dla Polonii, który skierowany jest do cudzoziemców polskiego pochodzenia z takich krajów, jak: Białoruś, Ukraina, Bułgaria, Czechy, Chorwacja, Macedonia, Mołdawia, Litwa, Łotwa, Estonia, Rumunia, Serbia, Słowacja, Węgry, Albania, Armenia, Azerbejdżan, Gruzja, Kazachstan, Kirgistan, Rosja, Uzbekistan, Tadżykistan, Turkmenistan, a także z krajów Ameryki Łacińskiej i Afryki. Agencja zajmuje się także uwierzytelnianiem dyplomów i daje możliwość uznania polskiego dyplomu za granicą, która jednak zależy od przepisów o uznawalności wykształcenia obowiązujących w danym kraju. Agencja Wymiany Akademickiej prowadzi także letnie kursy języka i kultury polskiej, a także przeprowadza certyfikację znajomości języka polskiego, którego celem jest określenie poziomu kompetencji w zakresie języka polskiego, niezależnie od instytucji prowadzących nauczanie, programów nauczania, stosowanych materiałów i metod.
Od 2006 roku także Instytut Pamięci Narodowej wspiera merytorycznie nauczycieli i edukatorów pracujących poza granicami kraju w ramach Programu Polonijnego Biura Edukacji Narodowej IPN. Jest ono realizowane przez prowadzenie poza granicami kraju warsztatów, wykładów i lekcji na temat historii Polski XX wieku, szkolenie nauczycieli, wykonywanie projektów edukacyjnych adresowanych do Polonii i Polaków przebywających za granicą, nagradzanie osób i instytucji zasłużonych dla upamiętniania historii narodu polskiego, przekazywanie materiałów edukacyjnych IPN, udostępnianie wystaw stworzonych przez IPN, a także udostępnianie zasobów internetowych.

Link do poradnika:
https://men.gov.pl/ministerstwo/informacje/wspomaganie-nauczania-jezyka-polskiego-i-w-jezyku-polskim-za-granica-informator-men.html

Autor: Przemek Cebula