Kalwaria Widelska – miejsce kultu religijnego

245

Wielki Tydzień odgrywa szczególną rolę w chrześcijaństwie, stanowiąc przygotowanie się wiernych do Zmartwychwstania Pańskiego, symbolizującego życie wieczne. Szczególną rolę w tym czasie odgrywają miejsca upamiętniające mękę i śmierć Jezusa, zwane kalwariami lub golgotami, których w Polsce jest wiele. Jedną z najmłodszych jest kalwaria zbudowana w Widełce koło Kolbuszowej.

Wielkanoc dla ludzi wierzących to nie tylko Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, która jest najstarszym i najważniejszym świętem chrześcijańskim, upamiętniającym zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią, ale także całe Misterium Paschalne, symbolizujące również jego mękę i śmierć. Dlatego też przygotowaniem do odpowiedniego przeżycia Wielkanocy jest poprzedzający ją czas Wielkiego Tygodnia.

MISTERIUM PASCHALNE
Wielki Tydzień rozpoczyna Niedziela Palmowa, znana także jako Niedziela Męki Pańskiej, która przypada na siedem dni przed Wielkanocą. Bardzo duże znaczenie ma Triduum Paschalne, stanowiące najważniejsze wydarzenie w roku liturgicznym katolików. Jego istotą jest celebracja Misterium Paschalnego obejmującego: mękę, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. Rozpoczyna go wieczorna Msza Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, a kończą Nieszpory Niedzieli Wielkanocnej.

W tradycji katolickiej w Wielki Czwartek milkną dzwony, a zastępuje je klekotanie kołatek, natomiast po Mszy Wieczerzy Pańskiej następuje obnażenie ołtarza. Z kolei Wielki Piątek upamiętnia śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu. W tym dniu w Kościele rzymskokatolickim nie sprawuje się liturgii eucharystycznej, natomiast odprawiane są nabożeństwa Drogi Krzyżowej. Również w Wielką Sobotę nie jest odprawiana msza św., bowiem jest to dzień wyciszenia i oczekiwania na przyjście Chrystusa. Od wczesnych godzin rannych katolicy adorują Najświętszy Sakrament w przygotowanej do tego celu kaplicy, zwanej Grobem Pańskim. Wielka Sobota kończy się po zapadnięciu zmroku i dopiero wówczas odprawiana jest msza Wigilii Paschalnej, która jest już zaliczana do obchodów Niedzieli Wielkanocnej.

Wspomniana wcześniej wielkopiątkowa Droga Krzyżowa bardzo często przybiera formę Misterium Męki Pańskiej, stanowiącej wręcz pasyjne widowisko teatralne. Ma to miejsce zwłaszcza w miejscowościach, w których znajdują się golgoty, nawiązujące do słynnego wzgórza w Jerozolimie, gdzie dokonała się Męka Pańska, poprzez ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa.

POLSKIE GOLGOTY
Odpowiednikiem jerozolimskiej golgoty są kalwarie, które najczęściej stanowi zespół kaplic symbolizujących stacje Męki Pańskiej, w dodatku znajdujących się najczęściej na wzgórzach, by jak najbardziej swym położeniem przypominały miejsce męki i śmierci Chrystusa.

W Polsce obecnie istnieje wiele takich golgot, a najstarszą jest Kalwaria Zebrzydowska założona w 1602 roku z inicjatywy Mikołaja Zebrzydowskiego. Ten ośrodek kultu pasyjno-maryjnego, nazywany często Polską Jerozolimą, wraz ze znajdującą się tam bazyliką i klasztorem w 1999 roku został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, a 17 listopada 2000 roku obiekt uznany został za Pomnik Historii Polski.

Inne słynne polskie kalwarie znajdują się m.in.: w Wambierzycach, na Górze Świętej Anny, w Wejherowie, w Pakości, w Kalwarii Pacławskiej i wielu innych miejscowościach. Niektóre z nich odradzają się na nowo, jak np. Góra Kalwaria, w której w 2010 roku po prawie 200 latach przerwy (od czasu zaborów) na nowo odżyła tradycja misteryjna, czy też golgota w Piekarach Śląskich, gdzie w 2014 roku, po stu latach przerwy, wznowiono tradycję Chwalebnego Misterium Męki Pańskiej.

Powstają także nowe tego typu miejsca pasyjne, jak np. kalwaria w Widełce koło Kolbuszowej. Coraz popularniejsze stają się także Misteria Męki Pańskiej odbywające się na ulicach dużych miast: w Warszawie, Bydgoszczy czy też Poznaniu, gdzie od 1998 roku prezentowane jest największe widowisko pasyjne w Europie. Misteria Męki Pańskiej wystawiane są w różne dni Wielkiego Tygodnia.

KALWARIA WIDELSKA
Gogota w Widełce, w powiecie kolbuszowskim na Podkarpaciu, jest jednym z najmłodszych miejsc związanych z obrzędami pasyjnymi w Polsce. Została oddana do użytku i poświęcona 12 marca 2010 roku przez bp. Kazimierza Górnego, ówczesnego biskupa diecezji rzeszowskiej. Kalwaria znajduje się w centralnym punkcie nowego cmentarza przy parafii pw. Matki Bożej Królowej Polski w Widełce.

„Golgota ta powstała dzięki proboszczowi ks. Lucjanowi Kotowi oraz wysiłkowi mieszkańców. Jej głównym inicjatorem i budowniczym był Marian Selwa, kapelmistrz kapeli Widełka” – wyjaśnia regionalista Eugeniusz Buczek dodając, że jej wykonanie zajęło dwa lata. Zgoda na budowę została wydana 2 września 2008 roku. Projekt kalwarii wykonał rzeszowski architekt Roman Orleański. W prace budowlane zaangażowana była cała Widełka oraz okoliczna Kłapówka wraz z sołtysami Stanisławem Rumakiem i Edwardem Sudołem oraz Radą Sołecką obu miejscowości.

Zanim przystąpiono do budowy golgoty, usypano wzniesienie, żeby jej teren upodobnić do jerozolimskiego wzgórza. Mieszkańcy Widełki oraz okolicznych miejscowości podarowali potężne – ważące po kilka ton – kamienie znajdujące się na ich posiadłościach i w przydomowych skalniakach, a także zadbali o żwir i ziemię potrzebną do usypania symbolicznej góry. Na wzniesieniu tym zamontowano dziewięciometrowy krzyż, który został poświęcony przez bp. Edwarda Białogłowskiego z diecezji rzeszowskiej. Pod krzyżem umieszczone są figury Matki Bożej Bolesnej oraz św. Jana, ufundowane przez sołtysów Widełki i Kłapówki oraz ich rodziny. Na ścianie frontowej ołtarza widnieje obraz przedstawiający „Ostatnią wieczerzę”, który został fundowany przez anonimowych darczyńców ze Stanów Zjednoczonych. Z kolei pod ołtarzem znajduje się kamienna grota z figurą ukrzyżowanego Chrystusa, którą ufundowała rodzina Krystyny i Pawła Bernackich. Przy grobie stoi dwóch rzymskich żołnierzy, których fundatorami jest rodzina Synieców. Znaczący wkład w powstanie tej golgoty wniosły Róże Różańcowe działające przy kościele parafialnym, które ufundowały kamienne tablice przedstawiające Drogę Krzyżową oraz latarnie.

„Kalwaria ta powstała w 90. rocznicę istnienia naszej parafii jako wotum parafian – podkreśla ks. Lucjan Kot, proboszcz kościoła pw. Matki Bożej Królowej Polski w Widełce. – Tam spotykamy się na różnych modlitwach, np. o urodzaje, za zmarłych czy nabożeństwach krzyżowych. Również młodzież ma tam w Wielkim Poście swoją Drogę Krzyżową” – dodaje kapłan.

„Jest to przepiękny wizerunek wsi Widełka, która się prężnie rozwija, oraz bardzo ważne miejsce kultu religijnego, do którego przybywają pielgrzymki z kraju i zagranicy – mówi regionalista Eugeniusz Buczek, który często służy pomocą jako przewodnik po okolicy. – Ostatnio miałem gości z Norwegii, ze Stanów Zjednoczonych, z Kostaryki, a nawet z Australii i Nowej Zelandii”.

Jak widać, popularność Kalwarii Widelskiej zatacza coraz szersze kręgi, a lokalni poeci opiewają ją w swoich wierszach, jak np. Kinga Kuźniar i Teresa Samojedny.

Mała Kalwaria Widelska
Przemyska Kalwaria Pacławska
Małopolska Kalwaria Zebrzydowska
A w miejscowości Widełka
Mała Góra Kalwaria
Góra kultowa
Przez kolbuszowian czczona
Proboszcz Lucjan chyżo bieżał
By architekt Roman projekt stworzył
Biskup Edward kroplą namaścił
Krzyż, co będzie na skale się wznosił
Oj trudu było co nie miara
Kamienie dźwigała cała wiara
Sołtys także kamień z lasu przyniósł
I siódmy pot z siebie wyniósł
Lata trwała udręka
Aż powstała Pańska Męka
Wielkie odprawia się procesje
W nocy czy w dzień religijne sesje
Każdy widełczan czy gość
Od cmentarza przemierza góry sierść.

                       Kinga Kuźniar


Mała Kalwaria Widelska
Pośród drzew szumiących o
przemijaniu
leży kalwaria widelska
Więc przyjdź do Widełki
Zanurz się w ciszę
Pomyśl przez chwilę
Zastanów się nad swoim
życiem
Spójrz na głazy postawione
po obu stronach kamiennej
drogi
na których widnieją tablice
z rzeźbami
przedstawiającymi drogę krzyżową
Wpatrz się w nie dobrze
bo w nich zawarte
jest nasze życie
Przy kalwaryjskiej drodze
stoją wysokie latarnie
które rozpraszają mroki
ciemności
niczym blaski łaski
Chrystusowej
padający strumieniem
światła
z krzyża wzniesionego ponad
ołtarzem
gdzie się ofiara dokonuj
Na szczyt wiedzie wyboista
droga
kręte kamienne schody
bo im bliżej szczytu
tym trudniej
Lecz gdy go osiągniemy
to widok z niego jest
boski
Więc idźmy tą drogą
za ukrzyżowanym
Chrystusem.

         Teresa Samojedny

 

Autor: WOJTEK MAŚLANKA