Poradnik studenta
Wizy studenckie (czesc I)
Jak otrzymac wize studencka
"Mam bratanka w Polsce, chce, zeby przyjechal tutaj na studia. Co ma zrobic, zeby dostac wize studencka?". "Czy moge otrzymac wize studencka na kurs jezyka angielskiego?". "Na uczelni powiedziano mi, zeby dostac wize, musze przedstawic dokument od sponsora. Co to znaczy?".
Mniej wiecej jedna trzecia telefonow od osob dzwoniacych na prowadzone w redakcji "Nowego Dziennika" cotygodniowe dyzury telefoniczne Organizacji Studentow Polskich w Nowym Jorku dotyczy wlasnie wiz studenckich.
Wiza i status
Wizy studenckie: F-1, J-1 i M-1 naleza do kategorii wiz nieimigracyjnych. Wizy: F-2, J-2 i M-2 wydawane sa czlonkom najblizszej rodziny studenta (malzonkom i dzieciom), ktorzy chca wraz z nim mieszkac w USA w czasie studiow. Wize wjazdowa wklejona do paszportu otrzymuje sie w ambasadzie lub konsulacie amerykanskim (wladze amerykanskie zdecydowanie preferuja, aby bylo to w kraju ojczystym osoby starajacej sie o uzyskanie wizy).
Wydawane obecnie Polakom wizy studenckie sa zazwyczaj wizami wieloletnimi (okres waznosci odpowiada przewidywanemu okresowi studiow) z prawem wielokrotnego przekraczania granicy. Pierwsze przekroczenie granicy USA na wizie studenckiej powinno nastapic nie wczesniej niz 30 dni przed terminem rozpoczecia studiow.
Tak jak w przypadku wiz turystycznych, samo przyznanie wizy wjazdowej nie oznacza automatycznie, ze osoba taka na pewno zostanie wpuszczona do USA. Na szczescie w przypadku wiz studenckich "zawracanie z granicy" nalezy do rzadkich przypadkow, ale jest teoretycznie mozliwe.
Status studenta przyznawany jest w momencie przekroczenia granicy USA - wtedy w paszporcie urzednik imigracyjny wbija stempel z nazwa wizy pobytowej (F-1, J-1 lub M-1) oraz z adnotacja okresu waznosci. Najczesciej jest to D/S (duration of status - czyli trwania studiow). Oznacza to, ze osoba na wizie studenckiej ma prawo do pobytu w USA do momentu zakonczenia nauki (plus krotkiego okresu po tym: 30 dni w przypadku wizy J-1 i M-1, 60 dni w przypadku F-1).
Moze sie zdarzyc, ze student otrzyma w ambasadzie wize wjazdowa wazna krocej niz okres studiow. Nie ma to znaczenia, dopoki przebywa na terytorium USA (ma przyznany przy przekroczeniu granicy status studenta). Natomiast, jesli bedzie chcial po uplywie waznosci wizy wjazdowej wyjechac na wakacje poza Stany Zjednoczone, bedzie musial udac sie do Konsulatu USA po nowa wize wjazdowa.
Rodzaje wiz studenckich
Najbardziej popularna wiza studencka, F-1, przyznawana jest studentom uniwersytetow, college1ow, seminariow duchownych, uczniom szkol podstawowych i srednich oraz osobom ksztalcacym sie na specjalnych kursach doksztalcajacych (w tym jezykowych, np. intensywnych kursach angielskiego). W przypadku uczniow szkol podstawowych i srednich wize F-1 mozna otrzymac tylko w celu podjecia nauki w szkolach prywatnych lub nie wiecej niz przez jeden rok w publicznej szkole sredniej (i to pod warunkiem zwrotu kosztow nauki).
Wiza J-1 jest podobna do F-1 (akademicka wiza studencka), z tym ze przyznawana jest ona wylacznie tym studentom, ktorzy otrzymali srodki na studia od fundacji rzadowych i prywatnych (wiza F-1 przyznawana jest automatycznie osobom oplacajacym studia z wlasnej kieszeni, z pieniedzy rodziny lub ze stypendium uniwersyteckiego). Od niektorych osob na wizie J-1 wymaga sie, aby po ukonczeniu studiow wrocily do kraju ojczystego na okres przynajmniej 2 lat. Zazwyczaj wymog ten obowiazuje w stosunku do osob, ktorych koszty studiow zostaly pokryte przez amerykanskie stypendia rzadowe (np. stypendium Fulbrighta).
Wiza M-1 przeznaczona jest dla studentow szkol zawodowych i ogolnie nie-akademickich. Dostaja ja studenci na przyklad dwuletnich szkol technicznych i zawodowych (vocational schools and technical colleges).
Warunkiem utrzymania statusu studenta jest nauka w pelnym wymiarze godzin, co zazwyczaj oznacza 12 kredytow na semestr (12 godzin wykladowych w tygodniu, czyli zwykle odpowiednik 4 przedmiotow na semestr; w przypadku szkol jezykowych jest to 18 godzin zajec w tygodniu). Kolejnym warunkiem jest niepodejmowanie nieautoryzowanego zatrudnienia (osoby na wizach studenckich maja ograniczone prawo do pracy w USA - o prawach i obowiazkach studentow zagranicznych szerzej za dwa tygodnie).
Jeszcze kilka lat temu te warunki byly dosc "miekkie". Szkola musialaby sama zglosic studenta niespelniajacego tych warunkow do INS-u, co najczesciej nie lezalo w jej interesie. Dzis nie ma zartow z BCIS (Bureau of Citizenship and Immigration Services, nastepca INS-u). Wszystkie szkoly uprawnione do przyjmowania studentow zagranicznych musza zglaszac do BCIS szczegolowe dane dotyczace przebiegu studiow i zmiany adresu lub nazwiska kazdego studenta na wizie F-1, J-1 lub M-1. Informacje te sa przechowywane w elektronicznej bazie danych SEVIS - Student and Exchange Visitor Information System.
Wazne nazwy: I-20 i DS-2019
Podstawa do otrzymania wizy studenckiej jest formularz I-20 lub w przypadku wizy J-1 DS-2019 (poprzednio IAP-66), wydawany przez uczelnie. Pierwszym krokiem do otrzymania wizy studenckiej jest wiec zlozenie podania na studia. Warunkami otrzymania I-20 lub DS-2019 jest udowodnienie, ze zna sie w wystarczajacym stopniu jezyk angielski (zazwyczaj szkoly wymagaja zdania egzaminu TOEFL) oraz przedstawienie dokumentow potwierdzajacych posiadanie srodkow na oplacenie pierwszego (zazwyczaj) roku studiow. Oznacza to nie tylko samo czesne i obowiazkowe oplaty, ale i koszty utrzymania (np. akademik, stolowka, ksiazki, koszty przejazdu do miejscowosci, w ktorej miesci sie nasza przyszla szkola - obecnie uczelnie wyceniaja te koszty na okolo 10-12 tysiecy dolarow na rok akademicki).
Srodki na pokrycie kosztow studiow moga pochodzic z roznych zrodel: moga to byc pieniadze rodziny zamieszkalej w USA (wymagane jest wtedy zaswiadczenie z banku o posiadanych srodkach plus list poswiadczajacy chec oplacenia studiow krewniakowi - tzw. affidavit of support), wlasne srodki czy stypendium z uczelni, fundacji, od rzadu lub firmy sponsorujacej studia.
Wymagane dokumenty
Do ambasady lub konsulatu amerykanskiego udajemy sie z nastepujacymi dokumentami:
Formularzem I-20 (lub DS-2019) otrzymanym z uczelni i podpisanym przez nas; uczelnia musi rowniez wprowadzic dane studenta do systemu SEVIS (inaczej nie zostaniemy przyjeci na rozmowe z konsulem).
Dokumentacja finansowa, poswiadczajaca posiadanie wystarczajacych srodkow na pokrycie kosztow studiow wyszczegolnionych na formularzu I-20 (DS-2019). Jesli otrzymalismy stypendium z uczelni, wystarczy informacja o nim zawarta na formularzu I-20 (DS-2019) i list z Biura Pomocy Finansowej, w innych przypadkach musimy przyniesc list z fundacji z potwierdzeniem stypendium, affidavit of support od sponsora w USA wraz z dokumentacja z banku, od pracodawcy itp, lub jesli koszty studiow pokrywa rodzina w Polsce - zaswiadczenie o stanie konta, zarobkach rodzicow lub zaswiadczenie z banku o zaciagnietej pozyczce na studia.
Waznym paszportem (ktorego termin waznosci uplywa nie wczesniej niz 6 miesiecy od daty przewidywanego wjazdu do USA).
Dowodem zlozenia oplaty wizowej (420 zlotych).
Wypelnionym wnioskiem o wize (formularz DS-156) wraz ze zdjeciem.
Dodatkowymi wypelnionymi formularzami DS-157 (pytania o sluzbe wojskowa, poprzednich pracodawcow, szkoly i uczelnie, podroze zagraniczne przez ostatnie 10 lat) oraz DS-158 (dane calej najblizszej rodziny, doswiadczenie z pracy).
Dodatkowo warto przyniesc (rekomendacja Departamentu Stanu):
List o przyjeciu na studia (warto przyniesc cala korespondencje z uczelni - na wszelki wypadek).
Dokumentacje wystarczajacej znajomosci jezyka angielskiego (najczesciej wynik egzaminu TOEFL) oraz wyniki wymaganych przez uczelnie testow standardowych (SAT, GRE, GMAT itp.).
Swiadectwa z poprzednich szkol i uczelni.
Dokumenty swiadczace o bliskich zwiazkach z Polska (jesli takie posiadamy: moze to byc np. dowod posiadania mieszkania w Polsce lub oferta pracy po ukonczeniu nauki w USA).Jesli o wize stara sie cala najblizsza rodzina studenta, trzeba tez przyniesc odpis aktu malzenstwa, aktu urodzenia dziecka itp.
Dla konsula nic nie jest oczywiste
Dobra wiadomosc dla osob starajacych sie o wize studencka jest taka, ze nie musza sie one umawiac wczesniej na rozmowe z konsulem. Moga po prostu udac sie do ambasady/konsulatu i tego samego dnia zostana przyjete. Ale uwaga: konsulaty USA maja dyrektywe niewydawania wiz studenckich wczesniej niz 3 miesiace od przewidywanego terminu rozpoczecia studiow.
Mniej pozytywne jest to, ze osoby ubiegajace sie o wize studencka, tak samo jak te starajace sie o wize turystyczna, sa traktowane przez urzednikow konsulatu jako potencjalni imigranci, o ile nie przekonaja konsula, ze jest inaczej. W jaki sposob uniknac przykrych niespodzianek?
Po pierwsze, trzeba przyniesc wszystkie wymagane (i w miare mozliwosci rowniez te rekomendowane) dokumenty. Po drugie, trzeba byc przygotowanym na rozmowe w jezyku angielskim i na niekoniecznie przyjazne pytania (warto wczesniej pocwiczyc ze znajomym). Z doswiadczen osob zwiazanych z Organizacja Studentow Polskich w Nowym Jorku wynika, ze najczestsze powody odmowy wizy studenckiej to:
- niezadowalajace dokumenty finansowe (konsulowie jako podejrzane traktuja oferty sponsorowania przez dalekich krewnych z USA - kuzynow, dalekich wujkow itp.; rowniez podejrzliwie podchodza do przypadkow samosponsorowania, zwlaszcza gdy na koncie przyszlego studenta nagle pojawily sie duze sumy pieniedzy);
- porzucanie studiow na dobrej uczelni w Polsce dla podrzednej uczelni w USA (np. transfer z Uniwersytetu Slaskiego na community college). Jako bardziej podejrzane traktowane sa tez kursy jezykowe, zwlaszcza w przypadku osob juz niezle znajacych jezyk angielski;
- brak zwiazkow z Polska, czyli np. niesatysfakcjonujace wytlumaczenie, co studia w USA dadza pozniej danej osobie w Polsce (zalozeniem jest, ze student wroci do kraju ojczystego - warto przygotowac sobie wytlumaczenie, dlaczego chcemy studiowac w Stanach Zjednoczonych, co dadza nam te studia w porownaniu z polskimi i w jaki sposob je wykorzystamy po powrocie do kraju).
Im lepsza uczelnia, im wyzszy poziom studiow i im lepsze dokumenty finansowe (np. stypendium uczelniane lub z fundacji), tym wieksze szanse, ze wize studencka otrzymamy bez klopotow. Ale niestety, nadal w przypadku wielu potencjalnych studentow liczy sie lut szczescia i dobry humor urzednika konsulatu.
Upor poplaca
W przeciwienstwie do osob starajacych sie o wize turystyczna, te, ktorym odmowiono wizy studenckiej, moga sie powtornie ubiegac o rozmowe z konsulem przed uplywem roku. Moga nawet wrocic do konsulatu po tygodniu (niestety, za kazdym razem z nowym dowodem zlozenia oplaty wizowej), zwlaszcza jesli w miedzyczasie otrzymaly nowe dokumenty (np. zaswiadczenie od innego sponsora lub list od przyszlego pracodawcy w Polsce). Powinny tez skontaktowac sie jak najszybciej z uczelnia i poprosic ja o interwencje w konsulacie.
Nie ma gwarancji sukcesu takiego podejscia, ale znamy przynajmniej kilka przypadkow osob, ktore dzieki uporowi (i odrobinie szczescia) otrzymaly upragnione wizy za powtornym podejsciem.
Czas na przygotowania
Jak widac z powyzszego omowienia, wizy studenckiej nie dostaje sie od reki. Trzeba sie liczyc z tym, ze od momentu zlozenia podania na studia do momentu otrzymania formularza I-20 moze uplynac nawet kilka miesiecy (a przed zlozeniem podania na studia musimy jeszcze zdac wymagane egzaminy, np. TOEFL i przetlumaczyc swiadectwa z polskich szkol). W przypadku szkol jezykowych okres ten jest oczywiscie znacznie krotszy.
Nalezy tez byc przygotowanym na koniecznosc udokumentowania posiadania srodkow na oplate studiow. Dlatego warto wczesnie zebrac odpowiednie dokumenty, aby potem nie tracic niepotrzebnie czasu. Trzeba tez upewnic sie odpowiednio wczesniej, ze nasz paszport wazny jest przynajmniej na pare lat (minimum przez kolejne pol roku).
Powyzszy artykul nie stanowi profesjonalnej porady prawnej.
Organizacja Studentow Polskich w Nowym Jorku prosi o zglaszanie przypadkow odmowy przyznania wiz studenckich lub zamiany statusu z innego nieimigracyjnego na studencki. Mozna sie z nami skontaktowac podczas dyzurow telefonicznych w redakcji "Nowego Dziennika" we wtorki i czwartki w godz. 18:00-20:00 (tel. 212-594-2266, wew. 16) lub e-mailem pod adresem: pso@pso-usa.org.