Poradnik studenta
Finansowanie studiów przez nieobywateli i nierezydentów USA
Studia bez paszportu i zielonej karty
Ponad pół miliona obcokrajowców na wizach studenckich oraz wiele tysięcy nieudokumentowanych studentów studiuje w USA. W porównaniu z amerykańskimi kolegami jest im znacznie trudniej o pomoc finansową na studia. Nie znaczy to jednak, że są oni zdani jedynie na siebie.
W najlepszym położeniu są obcokrajowcy na wizach F i J na studiach doktoranckich. Ich sytuacja jest jedynie nieznacznie niekorzystna w porównaniu z obywatelami i rezydentami USA.
W najgorszym natomiast są osoby przebywające w USA nielegalnie. Tylko niektóre stany (w tym Nowy Jork) pozwalają im studiować za niższe, stanowe czesne na publicznych uczelniach. Niewiele jest też fundacji, które oferują stypendia studentom bez papierów.
Od rządu ani grosza
Niestety studenci zagraniczni nie kwalifikują się do żadnej formy pomocy rządowej, czy to federalnej, czy stanowej. To oznacza nie tylko, że nie mogą otrzymać stypendiów i pożyczek rządowych. Nie są oni też uznawani za mieszkańców stanu, tak więc na uczelniach publicznych płacą większe czesne, przynajmniej dwa razy wyższe od studentów miejscowych.
Niezależnie od tego, ile czasu spędzą w USA i w danym stanie, osoby na wizach studenckich zawsze są traktowane jako nieimigranci (non-immigrants), a więc z definicji nierezydenci.
Jedyny (bardzo rzadki) wyjątek od tej reguły, jaki uczelnia czasami może zrobić, to potraktować jako rezydenta stanu studenta na wizie F-1 (czy J-1), który jednocześnie jest sponsorowany na zieloną kartę. To jednak zależy od przepisów stanowych oraz wewnętrznej polityki danej uczelni.
Natomiast federalny Departament Edukacji nie uzna za rezydenta nikogo, kto nie otrzymał jeszcze zielonej karty. Fakt bycia sponsorowanym jest z punktu widzenia pomocy rządowej nieistotny i nie upoważnia do otrzymania federalnego czy stanowego wsparcia finansowego na studia.
Co gorsza, niektóre stany (np. New Jersey) do zakwalifikowania się na stanową pomoc finansową wymagają minimum 12 miesięcy bycia rezydentem stanu przed momentem podjęcia studiów. Aby więc otrzymać stypendium w ramach np. Outstanding Scholar Recruitment Program, który daje znaczne zniżki w czesnym zdolnym studentom z New Jersey podejmującym naukę na publicznych uczelniach w tym stanie, trzeba otrzymać zieloną kartę już w trzeciej klasie liceum.
Pomoc rządowa dla nielegalnych
Jeszcze w latach 90. z finansowego punktu widzenia często bardziej opłacało się studiować w USA nielegalnie niż na wizie studenckiej. W wielu stanach publiczne uczelnie traktowały bowiem nielegalnych studentów, którzy mogli udokumentować zamieszkanie w danym stanie od przynajmniej roku, jako jego rezydentów, oferując im tym samym niższe czesne.
Niestety dla nielegalnych, w 1996 r. nowe prawo federalne de facto wprowadziło zakaz ulgowego traktowania nieudokumentownych studentów przez uczelnie publiczne. W praktyce prawo jest nieco bardziej "życzliwe" nielegalnym, bo nie zabrania ich przyjmowania na studia i w teorii zezwala nawet na płacenie przez nich stanowego czesnego - o ile uczelnie zaoferują takie same ulgi wszystkim mieszkańcom USA. To ten ostatni warunek równego traktowania nielegalnych i nierezydentów stanu sprawia, że publiczne uczelnie jedna po drugiej wycofywały się z ulg dla studentów bez wizy.
Od 1996 roku tylko kilka stanów - Illinois, Kalifornia, Kansas, Nowy Jork, Oklahoma, Teksas, Utah i Waszyngton - uchwaliło wewnętrzne prawa zezwalające na płacenie przez nielegalnych imigrantów niższego, stanowego czesnego na publicznych uczelniach, o ile uczyli się oni w szkołach średnich w danym stanie przez 2-3 lata. Prawo to miało ochronić dzieci nielegalnych imigrantów przed całkowitym odcięciem od wyższej edukacji i szans na późniejszą karierę zawodową w USA.
Prawo nowojorskie, podpisane przez gubernatora Patakiego w sierpniu 2002 roku (S-7784), umożliwia tańsze studia na dwóch uczelniach publicznych: miejskim (CUNY) i stanowym (SUNY) uniwersytecie nowojorskim, następującym kategoriom nielegalnych imigrantów:
- osobom, które uczyły się w nowojorskiej szkole średniej przez przynajmniej dwa lata, otrzymały dyplom jej ukończenia i następnie w ciągu 5 lat podjęły naukę na CUNY lub SUNY
- osobom, które zdobyły dyplom GED (eksternistyczna matura) w stanie Nowy Jork i w ciągu 5 lat podjęły naukę na CUNY lub SUNY
- osobom, które były w Nowym Jorku nielegalnie, studiowały na CUNY lub SUNY przed wiosną 2001 roku i płaciły wówczas stanowe czesne.
Warunkiem zakwalifikowania się przez te osoby na niższe czesne dla rezydentów stanu jest też podpisanie przez nie zaświadczenia (affidavit), że zamierzają zalegalizować swój pobyt w USA. Dzięki temu prawu dziecko nielegalnych imigrantów w Nowym Jorku zaoszczędzi ok. 6000 dolarów rocznie, jeśli podejmie studia na SUNY, lub 4-7 tys., jeśli będzie studiować na CUNY.
Warto wiedzieć, że CUNY przyznaje też prawo do stanowego czesnego mieszkańcom Nowego Jorku, którzy nie spełniając pozostałych warunków (nauki w tutejszej szkole średniej lub GED z Nowego Jorku), są sponsorowani na zieloną kartę od przynajmniej 3 lat. Niektóre college'e CUNY idą jeszcze dalej. Najbardziej liberalny pod tym względem jest Baruch College, który prawo do stanowego czesnego przyznaje praktycznie wszystkim nielegalnym, którzy od przynajmniej roku mieszkają w stanie Nowy Jork.
Nielegalni nie mogą natomiast liczyć na pozostałe formy pomocy federalnej lub stanowej, nawet jeśli są w trakcie sponsorowania na zieloną kartę. Dotyczy to wszelkich rządowych stypendiów, pożyczek (dla studentów i rodziców) oraz subsydiowanej przez rząd pracy na kampusie uczelni (federal work-study). Jedynym wyjątkiem od tej reguły są ulgi podatkowe, na które mogą się zakwalifikować osoby posiadające numery ubezpieczenia społecznego (Social Security) i rozliczające się z podatków (wynika to z "rozdwojenia jaźni" różnych agencji rządu amerykańskiego i braku komunikacji między IRS-em i urzędem imigracyjnym).
Stypendia uczelniane: studia bakalarskie
Na pomoc bezpośrednio od uczelni mogą liczyć przede wszystkim studenci zagraniczni na wizach F (i J). Bardzo rzadko otrzymują ją nielegalni.
Paradoksalnie na podstawowym poziomie studiów (undergraduate) stypendia dla cudzoziemców są stosunkowo łatwo dostępne przede wszystkim na najbardziej prestiżowych (i bogatych) uczelniach, którym zależy na przyciągnięciu ciekawych i zdolnych studentów, nawet za cenę ufundowania im nauki. Wszystkie uczelnie Ligi Bluszczowej przyznają pełne stypendia studentom zagranicznym. Większość z nich, jak również i sporo innych czołowych uniwersytetów i college'ów humanistycznych (liberal arts), przyznaje stypendia socjalne, a więc na podstawie potrzeb finansowych przyjętego kandydata.
Tak więc na najbardziej elitarnych uczelniach USA kandydat z Polski - jeśli zostanie przyjęty - dostanie pakiet pomocy finansowej analogiczny do studentów amerykańskich, tyle tylko, że zamiast federalnej pomocy finansowej znajdzie się w nim pomoc uczelniana. Jeśli ktoś pochodzi z typowej polskiej rodziny, zarabiającej średnio około 500 dolarów miesięcznie, to automatycznie dostanie pełną pomoc, oczywiście włącznie z pożyczką i pracą na kampusie. Ale wysokość pożyczki najprawdopodobniej nie przekroczy paru tysięcy dolarów, bo tyle uniwersytet przydzieliłby dziecku pochodzącemu z biednej rodziny amerykańskiej.
Na pozostałych uniwersytetach prywatnych - tych, które nie gwarantują pokrycia w 100% potrzeb finansowych przyjętych kandydatów - sytuacja studenta z zagranicy jest w sumie podobna do jego amerykańskich rówieśników, tyle tylko, że jako obcokrajowiec nie może on liczyć na pomoc rządową. Natomiast jeśli chodzi o pomoc z uczelni, to szanse jej uzyskania zależą od wyników akademickich (ocen w szkole i wyników na egzaminach standardowych) oraz osiągnięć pozaszkolnych (w tym sportowych czy artystycznych). Pomoc dla studentów z zagranicy będzie bardziej ograniczona i rzadko kiedy mogą oni liczyć na pełny pakiet, pokrywający całe czesne i koszty utrzymania. Ale na pewno w grę wchodzi przynajmniej częściowe zwolnienie z czesnego.
Niestety, raczej nie udzielają pomocy finansowej obcokrajowcom uczelnie publiczne, choć ich niższe czesne czyni je atrakcyjnymi dla studentów z biedniejszych krajów (pamiętajmy jednak, że studenci zagraniczni płacą wyższą stawkę czesnego w porównaniu z rezydentami stanu). Niektóre uczelnie publiczne mogą przyznawać stypendia naukowe również studentom zagranicznym, nie jest to jednak powszechnie przyjęta praktyka. Tylko nieliczne uniwersytety stanowe oferują pomoc finansową przeznaczoną specyficznie dla obcokrajowców (pulę takich stypendiów oferuje np. SUNY - Potsdam).
Natomiast bardzo rzadko na pomoc uczelnianą mogą liczyć nielegalni (poza stanowym czesnym dla niektórych kategorii nieudokumentowanych studentów omawianym wyżej). Tylko nieliczne uczelnie prywatne przyznają jakąkolwiek formę pomocy finansowej nielegalnym. W Nowym Jorku na ulgi mogą liczyć nieudokumentowani studenci Touro College, którzy płacą niższe czesne niż studenci zagraniczni. Ale jest to wyjątek raczej niż reguła.
Stypendia na studia magisterskie i doktoranckie
Tu znowu sytuacja studentów zagranicznych na wizach studenckich jest bez porównania lepsza niż nielegalnych.
Na poziomie studiów pobakalarskich (graduate) najłatwiej jest znaleźć dofinansowanie na studia doktoranckie. Ponieważ pomoc na studiach doktoranckich pochodzi przede wszystkim od samych uczelni, obcokrajowcy mają takie same szanse na otrzymanie stypendium doktoranckiego, jak rodowici Amerykanie. Muszą oni oczywiście spełnić wszelkie wymagania akademickie, a więc mieć dobre oceny ze studiów podstawowych oraz bardzo dobrze zdany egzamin GRE.
Jedyna różnica na niekorzyść studentów zagranicznych to niemożność wykorzystania rządowych źródeł pomocy finansowej. To oznacza, że obcokrajowcy nie mogą występować o większość zewnętrznych stypendiów na pierwszych 2-3 latach studiów doktoranckich. Na kolejnych latach doktoratu jest już łatwiej, choć i tu wiele grantów badawczych fundowanych jest przez agencje rządowe, które nie przyznają pieniędzy obcokrajowcom.
Studenci zagraniczni nie mogą też podejmować niektórych prac na kampusie, jeśli są to pozycje finansowane przez rządowy program (federal work-study). Możliwości pracy jest jednak tam wiele, więc nie jest to istotne ograniczenie.
W znacznie gorszej sytuacji są studenci zagraniczni na kierunkach profesjonalnych (prawo, medycyna, biznes, praca socjalna, architektura, inżynieria itp.). Odpowiada to zresztą sytuacji Amerykanów - i w ich przypadku koszty nauki w szkołach profesjonalnych ponosi przede wszystkim student. Jednak obcokrajowcy nie mogą liczyć nawet na pożyczki rządowe. O ile nie dostaną pomocy z uczelni, muszą szukać prywatnych źródeł finansowania nauki - są to zazwyczaj własne oszczędności lub pożyczki (z uczelni lub komercyjne), czasem pracodawca lub stypendium zewnętrzne. Praca na kampusie zawsze pomoże pokryć koszty nauki, choć oczywiście nie można liczyć na opłacenie wszystkich kosztów jedynie z bieżących przychodów.
Czasem może dopomóc uczelnia. Jeśli kandydat jest bardzo zdolny (ma wyniki powyżej średniej w tej szkole), ma za sobą ciekawe dla uczelni doświadczenia zawodowe czy naukowe lub pochodzi z kraju mającego niewielu reprezentantów na uczelni, szkoła wyższa może mu zaoferować częściowe lub całkowite zwolnienie z czesnego. Warto się dowiadywać o takie możliwości, ale nie jest to niestety rozpowszechnione.
W przypadku nielegalnych nadal jedyną ulgą jest niższe czesne na publicznych uczelniach w tych kilku stanach, które zezwalają na ulgowe traktowanie nieudokumentowanych studentów. Tak więc nielegalny student na CUNY może stosunkowo tanio kontynuować naukę na poziomie magisterskim, choć jego kolega z New Jersey nie może tego robić na Rutgers.
Fundacje
Większość fundacji i organizacji przyznających stypendia wymaga obywatelstwa lub zielonej karty. Najmniej restrykcyjne są fundacje przyznające granty badawcze na studiach doktoranckich (i te zazwyczaj jednak dyskryminują nielegalnych studentów).
Wśród polonijnych organizacji i fundacji wspierających polskich studentów na uwagę zasługuje nowy program stypendialny Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej. W tym roku Unia przyzna 150 tysięcy dolarów w stypendiach dla polonijnej młodzieży, niezależnie od statusu imigracyjnego i poziomu studiów (wymogiem jest jedynie członkostwo w P-SFUK). Inne organizacje, które nie wymagają obywatelstwa lub zielonej karty przy staraniu się o stypendia, to Fundacja Edukacyjna przy Komitecie Parady Pułaskiego, Polish Scholarship Fund i Organizacja Studentów Polskich w Nowym Jorku. Ta ostatnia co roku rezerwuje 25% swoich stypendiów dla nierezydentów i nieobywateli USA (patrz ramka).
Praca
Dla wielu studentów na wizach F i J, jak i dla tych bez wizy, głównym źródłem finansowania nauki pozostaje praca.
Obcokrajowcy na wizach studenckich mogą legalnie zarobić na częściowe opłacenie studiów i własnych wydatków. Przepisy wizowe zezwalają studentom zagranicznym na pracę w czasie roku szkolnego w wymiarze 20 godzin tygodniowo i w czasie przerw międzysemestralnych przez 40 godzin tygodniowo*. Praca poza kampusem w ramach stażu w zawodzie (OPT, optional practical training) jest ograniczona do 12 miesięcy na okres studiów i wiąże się z koniecznością zdobywania zezwolenia na pracę z USCIS (urzędu imigracyjnego). Studenci niektórych kierunków, wymagających stażu w trakcie studiów (np. pielęgniarstwo, pedagogika itp.), korzystają z możliwości legalnej pracy poza kampusem bez konieczności ubiegania się o zezwolenie z USCIS w ramach tzw. CPT, curricular practical training.
Jednak student nie można liczyć na pokrycie całych kosztów studiów z legalnej pracy na wizie studenckiej. Jeśli za godzinę pracy na kampusie dostaniemy np. 8 dolarów (typowe stawki wahają się między 6 a 10 dolarów), to pracując w maksymalnie dozwolonym wymiarze godzin przez cały rok będziemy w stanie zarobić około 11 tys. dol.
To pokryje mniej więcej koszty utrzymania (akademik, stołówka, podręczniki i koszty transportu zazwyczaj wynoszą około 10 tys. dol. rocznie). Natomiast dalej zostaje nam czesne - dla studentów zagranicznych wynosi ono od 3-5 tys. dolarów na 2-letnich college'ach lokalnych (community college), 8-12 tys. na publicznych uczelniach 4-letnich i do 20-30 tys. na uczelniach prywatnych. Jeśli więc ktoś nie ma bogatych rodziców lub sponsorów, musi liczyć na stypendia - z uczelni lub fundacji - albo dorabiać sobie na własną rękę poza kampusem, ryzykując utratę wizy studenckiej w razie wykrycia zatrudnienia przez USCIS.
O ile studenci na wizach mogą dorobić do stypendium pracując legalnie w USA, to studenci bez papierów nie mają takiej opcji. Dla nich praca pozostaje często jedynym źródłem pieniędzy na studia.
* Zakładając, że student pracuje po 20 godzin tygodniowo przez 30 tygodni w roku (dwa semestry po 15 tygodni) i po 40 godzin tygodniowo przez kolejne 20 tygodni (wakacje).
| Źródła informacji
o pomocy finansowej dla nieobywateli i nierezydentów USA |
| * FinAid - www.finaid.org/otheraid/undocumented.phtml) |
| Strona na temat pomocy finansowej dla nieudokumentowanych studentów, głównie przegląd stanowych regulacji dotyczących czesnego na publicznych uczelniach. |
| * Mexican American Legal Defense and Educational Fund - www.maldef.org/pdf/Scholarships_072003.pdf |
| Spis programów stypendialnych otwartych dla nieobywateli i nierezydentów USA. Niestety wiele przeznaczonych przede wszystkim dla Latynosów. |
| * College Sense - www.nygearup.org/collegesense/students/scholar.undoc.htm |
| Lista stypendiów otwartych dla nieobywateli i nierezydentów USA. |
| * EduPass - www.edupass.org/finaid |
| Informacje o pomocy finansowej specyficznie dla studentów zagranicznych w USA (pożyczki, stypendia, lista uczelni przyznających stypendia studentom zagranicznym). Strona zawiera również informacje podatkowe dla studentów zagranicznych, kalkulator kosztów nauki, porady na temat planowania finansowego, i listę linków oraz polecanych publikacji. |
| * International Student Exchange and Study Abroad Resource Center - www.internationalstudent.com |
| Informacje o studiach w USA (składanie podań, wizy, egzaminy standardowe, pomoc finansowa, płatne usługi dla studentów zagranicznych - karty telefoniczne, ubezpieczenia, podróż) i szukanie college'ów wg stanu. Można sprawdzić, które uczelnie w danym stanie przyznają pomoc finansową studentom z zagranicy, jaki procent studentów zagranicznych ją otrzymuje oraz jaka jest średnia wysokość tej pomocy w stosunku do kosztu nauki. |
| * International Scholarships - www.internationalscholarships.com |
| Strona poświęcona pomocy finansowej (stypendia, pożyczki) dla studentów zagranicznych w USA i amerykańskich studentów pragnących studiować za granicą. |
| Polonijne stypendia bez ograniczeń ze względu na status imigracyjny |
| * Polsko-Słowiańska Federalna Unia Kredytowa - www.psfcu.net |
| 50 stypendiów (10 x 5000 dol. i 40 x 2500 dol.) dla członków P-SFUK, studentów wszystkich poziomów i trybów studiów (undergraduate i graduate), studia w pełnym i niepełnym wymiarze godzin), niezależnie od obywatelstwa. Kryteria selekcji stypendystów: wyniki w nauce, osiągnięcia pozaszkolne i zaangażowanie na rzecz środowiska polskiego/słowiańskiego. Termin: 30 czerwca. |
| * Fundacja Edukacyjna przy Komitecie Parady Pułaskiego - www.pulaskischolarship.com, tel. (212) 532-8200 |
| 10 stypendiów w wysokości 1000-5000 dol. dla Polaków i Amerykanów polskiego pochodzenia, studentów pierwszych czterech lat (undergraduate). Kryteria selekcji: osiągnięcia akademickie, działalność pozaszkolna, w tym zwłaszcza na rzecz Polski i Polonii (jedno stypendium zarezerwowane dla osoby wyróżniającej się w działalności na rzecz społeczności polskiej). Możliwa kontynuacja stypendium przez cztery lata studiów przy utrzymanej średniej powyżej 3.5. Termin: 1 września. |
| * Organizacja Studentów Polskich w Nowym Jorku - www.pso-usa.org, tel. (212) 594-2266, wew.16 |
| 4-10 stypendiów po 500 dol. dla polskojęzycznych studentów, członków OSP (niezależnie od statusu wizowego i poziomu studiów; 25% stypendiów jest rezerwowane dla osób bez obywatelstwa lub prawa stałego pobytu w USA). Termin: październik. |
| * Polish Scholarship Fund - www.polishscholarship.com, tel. (315) 687-1076 |
| 10 stypendiów po 1000 dol. każde, dla studentów polskiego pochodzenia (obywatelstwo nie jest istotne), rezydentów powiatów w §rodowej części stanu Nowy York (Cayuga, Cortland, Madison, Oneida, Onondaga and Oswego). Kryteria selekcji: osiągnięcia akademickie, sytuacja finansowa, plany zawodowe, zaangażowanie społeczne i związki z Polską. Termin: 15 kwietnia. |
| * Polish Heritage Society of Philadelphia Scholarship - www.polishcultureacpc.org/PhilaSchol.html |
| Kilka stypendiów po 500 dol. dla studentów polskiego pochodzenia (niezależnie od obywatelstwa) lub studiujących polski język, kulturę lub historię. Wymagana jest średnia powyżej 3.0. Termin: 15 stycznia. |