Wybrane artykuły Nowego Dziennika

Tajniki rozmowy kwalifikacyjnej

Mateusz Domogała

Kluczem do powodzenia podczas rozmowy z potencjalnym pracodawcą jest wiedzieć, jak się zachować i jak odpowiadać na zadawane pytania.

Rozmowa kwalifikacyjna praktycznie niczym nie różni się od prezentacji, której celem jest sprzedanie określonego produktu lub usługi. Tyle tylko, że podczas rozmowy "przedmiotem promocji" jesteśmy my sami. Dlatego warto zdać sobie sprawę z tego, że to, czy ktoś nas "kupi", zależy tylko od tego, jak się zaprezentujemy.
W ubiegłotygodniowym artykule pisaliśmy o tym, że siła przekonywania zależy zaledwie w 7 procentach od tego, co się mówi, a aż w 93 procentach od tego, jak się mówi, czyli od siły głosu, poziomu entuzjazmu, gestykulacji, mowy ciała itp. Wspomnieliśmy także o tym, aby na rozmowę stawić się pełnym energii, świadomym swoich zalet i umiejętności.
W tym tygodniu przedstawiamy konkretne wskazówki, jak się zachować i jak opowiadać o sobie, aby jak najlepiej wypaść podczas rozmowy z pracodawcą.

Jak zachować się podczas rozmowy kwalifikacyjnej:

Przywitaj się z rozmówcą ze zdecydowaniem ściskając mu dłoń oraz obdarzając go serdecznym, acz pewnym siebie uśmiechem. Uśmiechaj się zresztą jak najczęściej w czasie całego interview.
Patrz prosto w oczy osobie, z którą rozmawiasz, i staraj się utrzymywać kontakt wzrokowy przez cały czas rozmowy.
Mów z pewnością siebie, umiarkowanie głośno i stanowczo.
Unikaj sformułowań nacechowanych wahaniem, typu: nie wiem, wydaje mi się, może bym spróbował/a, sądzę, że tak. Zamiast tego, używaj stwierdzeń wskazujących na twoją pewność siebie: wiem, jestem przekonany, wierzę, dokonam tego, wierzę, że mi się uda.
Utrzymuj ciało w pozycji "otwartej", tzn. nie krzyżuj rąk ani nóg, nie zasłaniaj się notatnikiem, który trzymasz w ręku, nie zakrywaj też twarzy, gdy mówisz. Tutaj polecam książkę "Body Language" Allana Pease'a o komunikacji niewerbalnej, w której znajdziemy mnóstwo przykładów gestów pożądanych i niedopuszczalnych w czasie rozmowy kwalifikacyjnej.
Zadawaj pytania i wykaż zainteresowanie zarówno firmą, jak i pracą osoby, która prowadzi z tobą interview. Oryginalnymi pytaniami i autentycznym zainteresowaniem odróżnisz się od reszty kandydatów, a przy tym pokażesz, że jesteś osobą ambitną, której zależy na poznaniu firmy i rozwoju zawodowym na nowej pozycji. Poza tym jest to świetna okazja do wykazania się umiejętnością aktywnego słuchania, jednej z najistotniejszych zdolności ułatwiających stosunki interpersonalne.
Promując siebie podczas rozmowy kwalifikacyjnej, skoncentruj się na swoich najlepszych cechach, zdolnościach i umiejętnościach, pomijając przy tym swoje słabości i niedoskonałości. Pamiętaj, że twoim celem jest sprawić, aby twój rozmówca uwierzył, iż jesteś osobą najidealniej pasującą na daną pozycję.

TRUDNE PYTANIA, ŁATWE ODPOWIEDZI

Istnieją trzy główne typy umiejętności, które pracodawcy cenią u podwładnych: 1) pracy w grupie, 2) planowania i zarządzania, w tym zdolności przywódcze, oraz 3) analizowania sytuacji lub problemu.
Po głębszej analizie okazuje się, że przynajmniej raz w życiu byliśmy w sytuacji, w której wykazaliśmy się jedną z tych trzech umiejętności. Przedstawiając pracodawcy swoje kompetencje, oprzyj się na tej kwalifikacji. Pomoże ci odpowiedzieć na kilka pytań najczęściej słyszanych w czasie interview, np.:

Dlaczego twoim zdaniem, jesteś dobrym kandydatem na to stanowisko?
Powiedz coś o sobie.
Jakie są twoje mocne strony?

Te ogólne pytania często stwarzają największe trudności, bo nie wiadomo właściwie, jak zwięźle, a przy tym wyczerpująco na nie odpowiedzieć. Tymczasem okazuje się, że wszystkie można potraktować uniwersalną grupą odpowiedzi, która nie tylko świadczy o przygotowaniu do interview, ale też w naturalny sposób otwiera dyskusje pomiędzy rozmówcami.
Warto użyć tu krótkiego, acz stanowczego wprowadzenia, typu:

Jestem energiczną osobą, otwartą na nowe doświadczenia, szukającą możliwości rozwoju zawodowego i posiadającą zdolność pokonywania trudności.
Lubię analizować, a co najważniejsze - rozwiązywać problemy. Uważam, że w życiu nie ma porażek, tylko nowe doświadczenia.
Potrafię wyznaczać sobie ambitne cele i skutecznie do nich dążyć.

Po wprowadzeniu przechodzimy do konkretów, wymieniając wspomniane wcześniej typy umiejętności i będąc gotowym na podanie konkretnych przykładów świadczących o tych zdolnościach. W tym miejscu podkreślę, że na rozmowie kwalifikacyjnej nie należy kłamać. Jeśli zatem wiesz, że brakuje ci jednej z tych trzech umiejętności, nie wspominaj jej, a skup się na dwóch pozostałych.
Po takim wprowadzeniu niejako naturalną koleją rzeczy słyszymy następne pytanie: Dlaczego twierdzisz, że posiadasz umiejętność pracy w grupie?
Otwiera ono drogę do zaprezentowania prawdziwego kunsztu, jeśli chodzi o przygotowanie się do rozmowy kwalifikacyjnej, czyli znajomość metody STAR - Situation-Task-Acion-Result.
W ramach tej metody przedstawiamy nasze umiejętności, opowiadając pokrótce o sytuacji, w której stanęliśmy w obliczu jakiegoś zadania lub problemu oraz jak przystąpiliśmy do jego rozwiązania i jakie były tego efekty. Oto przykładowa odpowiedź:
Situation: W 5-osobowej grupie w dziale marketingu, zastanawialiśmy się nad wyborem klienta, który potrzebował opracowania strategii marketingowej. Każdy z nas miał inny pomysł i propozycję.
Task: Zrozumiałem, że trzeba osiągnąć kompromis i wybrać jedną firmę, której oczekiwania najlepiej będziemy potrafili spełnić.
Action:Zaproponowałem, żebyśmy wspólnie zastanowili się nad tym, która firma będzie dla nas najkorzystniejszym klientem, a zarazem, którą nasze usługi najbardziej zadowolą.
Result:Po wspólnej analizie doszliśmy do wniosku, że najlepszym kandydatem będzie firma Nike, gdyż był to najatrakcyjniejszy klient, na temat którego wiedzieliśmy najwięcej.

INNE PYTANIA ZADAWANE NA ROZMOWIE KWALIFIKACYJNEJ

Jakie są twoje słabe strony?
Odpowiadając na to pytanie, trzeba być bardzo ostrożnym, aby nie powiedzieć czegoś nieodpowiedniego. Najlepiej wymienić tu taką ze słabych stron, która nie miałaby wpływu na pracę, o którą się starasz, oraz podkreślić, że jako osoba ambitna pracujesz nad tym, aby pozbyć się słabości.
Przykładowo: starając się o pracę na pół etatu w godz. od 14:00 do 18:00 można zaryzykować wyznanie: Mam problemy z rannym wstawaniem i często spóźniam się na umówione spotkania przed godziną 10 rano. Ale w ostatnim miesiącu udało mi się znacznie poprawić i zdarzyło mi się to tylko raz.
Inny przykład: starając się o pracę, gdzie wymagana jest biegła znajomość języka angielskiego i polskiego, nieszkodliwym będzie powiedzieć: Wciąż nie jestem zadowolona z poziomu, na jakim władam językiem hiszpańskim. Czuję co prawda, że robię szybkie postępy, ale chciałabym już płynnie porozumiewać się w tym języku.

2. Jak wykorzystasz swoje doświadczenie zawodowe w pracy w naszej firmie?
To pytanie często wprowadza kandydata w dłuższe zamyślenie, a tak na prawdę odpowiedź na nie jest prosta. Wystarczy podsumować: W poprzedniej pracy rozwijałem trzy główne typy umiejętności (tutaj wymieniamy to, o czym wspomniałem powyżej) i jestem przekonany, że każda z nich przyda się na nowym stanowisku.

3. Jakie masz plany zawodowe na przyszłość?
Odpowiedź na to pytanie zależy w dużej mierze od pozycji, o którą się starasz, i od charakteru firmy, w której chcesz pracować. Pracodawca zadaje to pytanie po to, aby sprawdzić, czy spełniasz ich oczekiwania, oraz plany co do twojego rozwoju w firmie.
Jeśli np. starasz się o pozycję w dziale księgowym 5-osobowej firmy, która nie ma planów na ekspansję i zawsze pozostanie małym przedsiębiorstwem zatrudniającym 5 osób, to błędem będzie powiedzieć, że chciałbyś w ciągu następnych dwóch latach zarządzać 15-osobowym działem księgowym. Mija się to z celem.
W tym przypadku znacznie lepsza byłaby odpowiedź typu: Szukam, pracy w małej firmie, gdzie panuje rodzinna atmosfera, nie mam ambicji, żeby zrobić karierę w dużej korporacji, ale za to chcę solidnie i rzetelnie wykonywać swoją pracę.
Analogicznie, jeśli starasz się o pozycję w dziale księgowym dużej korporacji, to powyższa odpowiedź przekreśli cię jako kandydata, za to odpowiedź typu: Chcę w ciągu 2 lat zostać menedżerem 15-osobowego działu księgowego pokaże, że jesteś idealnym kandydatem, bo najczęściej korporacje poszukują ludzi nastawionych na rozwój, ciężką pracę i szczególnie cenią sobie umiejętności przywódcze.

4. Co powiedziałby o tobie twój poprzedni pracodawca?
Kolejne kłopotliwe pytanie, nad którym nie ma czasu na zastanawianie się podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Warto przed spotkaniem zapamiętać sobie następującego "gotowca": Nie wiem, co powiedziałby mój pracodawca i jaka jest jego percepcja mojej osoby. Za to wiem, że jestem osobą posiadającą szeroki wachlarz kwalifikacji, które omówiliśmy wcześniej, i jestem gotowy wykorzystać je w pracy dla waszej firmy. Nie ma bardziej szczerej odpowiedzi na to pytanie.
Oczywiście wyjątkiem jest tutaj sytuacja, w której mamy np. gotowe referencje od poprzedniego pracodawcy, pokazujące jego zadowolenie z naszej pracy. Wtedy warto w tym momencie interview przedstawić rozmówcy list polecający.

5. Dlaczego chcesz zmienić pracę?
Odpowiadając na to pytanie NIGDY nie wyrażaj się negatywnie o poprzednim pracodawcy. Obojętne, czy masz rację, czy nie - słysząc niepochlebne rzeczy, prowadzący rozmowę straci do ciebie zaufanie.
Najlepiej zatem odpowiedzieć w sposób pozytywny, wymieniając powód, dla którego uważasz, że pozycja, o którą się w danej chwili starasz, jest dla ciebie bardziej odpowiednia. Przykładowo: Głównym powodem, dlaczego ubiegam się u was o pracę, to możliwość rozwoju, jaka istnieje w waszej firmie, albo: Właśnie przeprowadziłem się z Nowego Jorku do New Jersey i mieszkam niedaleko siedziby waszej firmy. Fakt, że nie będę musiał dojeżdżać do pracy do Nowego Jorku, jest dla mnie wyjątkowo ważny.
Odpowiedzi tego typu koncentrują się wokół pozytywnych aspektów potencjalnego pracodawcy i nie wymagają wyrażenia negatywnych opinii na temat pracy w poprzednim miejscu.

6. Dlaczego szukasz tego typu pracy i dlaczego wybrałeś naszą firmę?
Tutaj należy podkreślić, że uważasz tę pracę za idealnie pasującą do ciebie i twoich umiejętności oraz kwalifikacji. Jest to moment, w którym można wykazać się wiedzą o firmie i pozycji, o którą się starasz. Można tu też zadawać pytania, jakie nasunęły ci się podczas zapoznawania się z profilem korporacji oraz pracodawcy.

7. Ile chciałbyś zarabiać pracując w naszej firmie?
To pytanie wymaga co prawda oddzielnego potraktowania i omówienia całej strategii negocjacji wynagrodzenia, jednak pokrótce przedstawię kilka wskazówek.
Przede wszystkim, za wszelką cenę należy unikać określenia wysokości wynagrodzenia i tak kierować rozmową, aby to pracodawca podał swoją propozycję.
Jeśli znajdziesz się w sytuacji, gdy musisz określić swoje oczekiwana, nie podawać konkretnej kwoty, lecz przedział, w którym chciałbyś, aby kształtowała się twoja płaca. Przykładowo: Chciałbym zarabiać pomiędzy 50 a 60 000 dol., w zależności od innych warunków, takich jak ubezpieczenie zdrowotne, liczba godzin pracy, plan emerytalny.
Korzystne, a nawet wskazane jest wspomnieć o tych warunkach podczas negocjacji wynagrodzenia. Prowadzi to do dyskusji na temat każdego z elementów oddzielnie i daje pracodawcy sygnał, iż są to dla ciebie ważne elementy kontraktu o pracę.

Powodzenia na interview! Pamiętaj: wiara czyni cuda!

Pięć cech, które Jack Welch, prezes firmy General Electric (1981-2001), często nazywany "menedżerem XX wieku", opisał w książce "Winning". Wg niego kluczowe cechy, jakich pracodawcy oczekują u potencjalnych pracowników, to:

pozytywna energia/motywacja;
umiejętność motywowania innych;
zdolność podejmowania trudnych decyzji;
skutecznie działanie/rozwiązywanie problemów;
pasja do nauki i rozwoju.

Mateusz Domogała prowadzi wykłady motywacyjne dla firm i organizacji w USA i Polsce oraz warsztaty na Uniwersytecie Pace w NY, które przygotowują studentów do rozmowy kwalifikacyjnej. Jest dyrektorem marketingu serwisu www.bazarynka.com.