Ks. JANUSZ BALICKI
Jan Pawel II skonczyl 80 lat
Pasterz czasow przelomu
Kielkujace zycie dziecka pod sercem matki nie jest wylaczna wlasnoscia pary ludzkiej. Zlozyl sie na to dziecko caly wszechswiat. Jest ono rezultatem miliardow przeobrazen pierwotnego tworzywa rzeczywistosci, ukierunkowania lawiny czasteczek materialnych, najwyzszym osiagnieciem pochodu historii swiata i zycia. Nie zaistnialoby, gdyby nie potezne moce tworcze, zawarte w oceanie istnienia. Jest przede wszystkim rezultatem dzialania Milosci, rozlanej pod namiotem z gwiazd, cisza w barwach zachodu, celebrowana na oltarzu rzeczywistosci fizycznej, a atomy dla jego mozgu byly "wypalane" w reaktorach wielkich cial niebieskich w miliardach atmosfer, w najwyzszych temperaturach dochodzacych do miliardow stopni Celsjusza. Kazda z istot poczetych jest niepowtarzalna i przez wiazaca sie informacje genetyczna ma do odegrania niepowtarzalna role w zyciu osobistym i spolecznym.
Ksiadz Tadeusz Dziegiel-Wolynowicz, Rodzina i przyszlosc,
1981r.
Powyzszy tekst nie dotyczy wprawdzie wprost urodzin Papieza, ale sie z nimi wiaze, bo zwraca uwage na wartosc i niepowtarzalnosc kazdego ludzkiego istnienia oraz nieprzypadkowe pojawienie sie na swiecie kazdej jednostki ludzkiej. Dla ludzi wierzacych prawda ta staje sie bardziej oczywista, gdy odniesie sie ja do Ojca Swietego, Namiestnika Chrystusowego na ziemi. Wydaje sie takze, ze w sposob szczegolny potwierdza ja zycie Karola Wojtyly.
Zycie Jubilata
Karol Wojtyla urodzil sie 18 maja 1920 roku w Wadowicach,
niecale dwa lata po zakonczeniu I wojny swiatowej i odzyskaniu
przez Polske niepodleglosci. Dopiero siedem lat pozniej
pierwszy raz samolot przebyl Atlantyk. Caly swiat byl pod
wrazeniem tego faktu. Kiedy ktos zapytal wowczas Karola:
"Kim chcialbys zostac? ", odpowiedzial bez wahania: "Lotnikiem".
"Czemu lotnikiem, a nie na przyklad ksiedzem? " - zdziwil
sie pytajacy. "Bo Polak moze tez przeleciec samolotem Atlantyk,
ale nie moze zostac papiezem - odpowiedzial rezolutnie chlopiec*).
Niezaleznie od tego, czy ta anegdota jest prawdziwa, podkresla
ona niezwyklosc wydarzenia, jakim byl wybor kardynala Karola
Wojtyly, pierwszego od czterystu lat papieza nie-Wlocha,
na Namiestnika Chrystusa.
Jednak niekoniecznie takie, jak przedstawia powyzsza anegdota,
musialy byc plany zyciowe malego Karola. W biograficznym
filmie Krzysztofa Zanussiego Czlowiek z dalekiego kraju zamieszczona jest scena prorokujaca przyszla droge zyciowa
chlopca. W czasie uczestnictwa w drodze krzyzowej w Kalwarii
Zebrzydowskiej, gdzie postacie z Meki Panskiej odgrywaja
po dzis miejscowi ludzie, zgubil sie swemu ojcu. Po zakonczeniu
misterium zmartwiony pan Wojtyla odnalazl wreszcie syna
w restauracji, w otoczeniu aktorow, wpatrzonego jak w obraz
w czlowieka przebranego za Jezusa.
Ks. Edmund Zacher, katecheta Karola Wojtyly z gimnazjum
w Wadowicach zanotowal w pamieci inny wiele mowiacy fakt
z jego zycia. Pewnego dnia ksiadz wital w imieniu mlodziezy
wizytujacego gimnazjum ksiecia metropolite Adama Stefana
Sapiehe. "Gdy ceremonia sie skonczyla - wspomina ks. Zacher
- metropolita chwycil mnie za reke i spytal:
- A on co, ksiedzem bedzie?
- Niestety, nie! - odparlem.
- Szkoda, szkoda! A dlaczego?
- Bo sie zakochal w polonistyce - wyjasnilem - i juz nawet
pisze wiersze. I aktorem chce byc.
- Szkoda, wielka szkoda! - raz jeszcze powtorzyl Sapieha".
Jan Wolczko, jeden ze szkolnych kolegow pozniejszego Papieza,
podkresla nieprzecietne zdolnosci Karola i sumiennosc w
przygotowywaniu sie do kazdych zajec. Podaje tez wazny moze
obecnie szczegol. W ich klasie bylo kilku kolegow Zydow,
ktorym inni chlopcy czasami dokuczali. Karol, ktory prezesowal
Sodalicji Marianskiej, zawsze stawal w ich obronie, oni
zas bardzo go bardzo lubili.
Los nie oszczedzal Karola; 13 kwietnia 1929 roku zmarla
mu matka, a w 1932 r. starszy brat (w wieku 26 lat), ktory
pracujac jako lekarz w szpitalu zarazil sie szkarlatyna.
Odtad Karol mieszkal tylko z ojcem. W 1938 r. po zdaniu
matury przeniesli sie obaj do Krakowa. W 1938 r. podjal
studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellonskim, ktore
przerwal wybuch wojny. Prawie cala okupacje pracowal w kamieniolomach,
a nastepnie w zakladach chemicznych Solvay. Rownoczesnie
w latach 1942-1945 studiowal w konspiracyjnym seminarium
duchownym w Krakowie i kontynuowal studia filozoficzne na
tajnym Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellonskiego,
ktore ukonczyl po wojnie w normalnym trybie. Juz jako papiez,
pytany przez Antonio M. Alessiego, jak sie zrodzilo jego
powolanie, odpowiedzial: "Tragedie wojny, miliony ofiar,
niebezpieczenstwo, w jakim zylem, przyniosly refleksje nad
droga zycia, ktora powinienem pojsc". Po otrzymaniu 1 listopada
1946 r. swiecen kaplanskich studiowal w Rzymie na Angelicum
do lipca 1948 r. Po powrocie do Polski zostal wikariuszem
w Niegowici kolo Gdowa (powiat bochenski). Biografowie podaja,
ze kiedy w 1947 r. wybral sie do slawnego wowczas stygmatyka
ojca Pio, ten przepowiedzial mu, ze zostanie papiezem i
ze na jego pontyfikacie "widzi krew". Podobno mlody ksiadz
zbladl i wyszedl z kosciola bez slowa. Fakt ten zdaje sie
posrednio potwierdzac inne swiadectwo. Karol Wojtyla juz
jako mlody biskup napisal list do ojca Pio, proszac go o
modlitwe w intencji pewnej chorej na raka matki czworga
dzieci. Kiedy Angelo Battista, pracownik sekretariatu stanu
w Watykanie przeczytal list ojcu Pio, ow powiedzial, ze
temu czlowiekowi nie mozna odmowic i zaczal sie zaraz goraco
modlic.
Ojciec Pio zwykle otrzymywal tysiace listow i zadnego nie
wyroznial ani nie komentowal. Sekretarz zaczal sie wiec
interesowac biskupem Wojtyla, ale nikt go jeszcze wtedy
nie znal. Po miesiacu nadszedl ponownie list od bpa Wojtyly,
ze wspomniana kobieta przed operacja nagle odzyskala zdrowie.
Wtedy ojciec Pio powiedzial do Battisty, aby zachowal te
listy, bo ktoregos dnia nabiora one niezwyklej donioslosci.
W lipcu 1958 r. Karol Wojtyla, bedacy wowczas profesorem
Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, zostal mianowany
biskupem pomocniczym w Krakowie. 30 grudnia 1963 r. otrzymal
nominacje na metropolite krakowskiego, a w lipcu 1967 r.
papiez Pawel VI mianowal go kardynalem. Nie wszyscy duchowni
w Polsce cieszyli sie z tej nominacji. Byly obawy, ze ze
wzgledu na mlody wiek (47 lat) i brak doswiadczenia komunisci
moga go wykorzystywac przeciwko kardynalowi Wyszynskiemu
i w ten sposob rozbijac Kosciol. Stalo sie jednak inaczej:
byl bardzo bliskim i calkowicie oddanym wspolpracownikiem
prymasa Wyszynskiego, a zarazem indywidualnoscia, ktorej
komunisci zaczeli sie mocno obawiac. Nikt jednak z rzadzacych
w Polsce nie przewidzial zblizajacego sie wydarzenia. Mozna
tak sadzic obserwujac ogromne zaskoczenie wladz komunistycznych
jego wyborem na papieza 16 pazdziernika 1978 r.
Rozne oceny pontyfikatu
W czasie konklawe, tuz przed glosowaniem, kardynal Wyszynski
zwrocil sie do Karola Wojtyly ze slowami: "Jezeli wybiora,
prosze nie odmawiac". A po wyborze powiedzial mu, ze ma
wprowadzic Kosciol w trzecie tysiaclecie. Ten proroczy "nakaz"
kardynala Wyszynskiego juz sie stal rzeczywistoscia. Jan
Pawel II wprowadzil Kosciol w nowe tysiaclecie. Nastapilo
to mimo zamachu dokonanego na niego 13 maja 1981 r. i mocno
nadszarpnietego zdrowia, takze pomimo naciskow pewnych srodowisk,
ktore jeszcze rok czy dwa lata temu podejmowaly probe dyskusji
na temat koniecznosci ustapienia papieza z urzedu. Obecne
urodziny zbiegaja sie z 22. rokiem jego pasterzowania. Podczas
tego pontyfikatu i w duzej mierze pod jego wplywem nastapil
upadek najwiekszego systemu totalitarnego wszech czasow,
systemu komunistycznego. Trudno przewidziec, jak potoczylyby
sie losy ludzkosci, gdyby w 1978 r. konklawe zakonczylo
sie inaczej...
Jan Pawel II jest papiezem, ktory niezwykle osobiscie zaangazowal
sie w ewangelizacje swiata. On to odbyl najwiecej w historii
papiestwa pielgrzymek duszpasterskich i spotkal sie z najwieksza,
jak dotad, liczba wiernych. W czasie jego pontyfikatu nastapilo
niewatpliwie zblizenie z judaizmem i Kosciolami protestanckimi.
Jan Pawel II nie jest oczywiscie jednomyslnie pozytywnie
odbierany przez wszystkich. Jest na przyklad ostro krytykowany
w Zachodniej Europie i Stanach Zjednoczonych za rzekomy
konserwatyzm, szczegolnie w podejsciu do zagadnien zwiazanych
z planowaniem rodziny, ochrona zycia ludzkiego czy zwiazkami
homoseksualnymi. Zarzuca mu sie takze wprowadzenie na powrot
centralizmu w Kosciele, wbrew tendencjom Soboru Watykanskiego
II. Ale - spotyka sie takze opinie powaznych znawcow zagadnienia,
ktorzy uwazaja, ze Jan Pawel II przyhamowal pewne wypaczenia
ostatniego soboru. Poza tym, jesli sie widzi w obecnym swiecie,
takze chrzescijanskim, tendencje do rozmywania prawa moralnego
i przyznawania indywidualnemu sumieniu mocy tworzenia norm
moralnych oraz przeakcentowanie indywidualnej wolnosci,
to moze jego konserwatyzm nie jest wada, lecz zaleta? Wydaje
sie, ze coraz wiecej ludzi tak to widzi.
Dla nas Polakow jest postacia, ktora w pelni docenimy zapewne
dopiero z perspektywy historii. Niewatpliwie kiedys pojawia
sie refleksje, w jakim stopniu umielismy ten niepowtarzalny
dla nas pontyfikat wykorzystac dla dobra wspolnego.
Warto moze na zakonczenie krotkiej refleksji z okazji urodzin
Jana Pawla II uswiadomic sobie niezwykle bogactwo zdarzen
skladajacych sie na jego zycie. Czesc z nich zostala utrwalona
na pismie i stanowi pokazna bibliografie. Nie mozna takze
pominac jego osobistej tworczosci literackiej, wierszy i
utworow scenicznych. Nade wszystko jednak nalezy podkreslic
istnienie jego pokaznej literatury naukowej z okresu pracy
na KUL-u, a wreszcie wielu bardzo waznych dla Kosciola i
ludzkosci encyklik na tematy spoleczne czy moralne oraz
wielu innych dokumentow i wygloszonych przy roznej okazjach
przemowien.
*) J. I. Korzeniowski, Anegdoty i ciekawostki z zycia Jana Pawla II, Wroclaw
1998. Wiekszosc cytowanych w artykule faktow z zycia Papieza
przytoczono za ta publikacja.
|
