Przegląd Polski
2 stycznia 2009
|
Tylu sukcesów, żeby w Nowym Roku 2009 redakcja "Przeglądu Polskiego" |
 |
- Tylko w Nowym Jorku! - Marta Wryk
- Remanenty z końca roku 2008 - Jacek Fedorowicz
- Kartki ze skażonej strefy - Ewa Berberyusz
- Żabką przez Atlantyk - Marek Kusiba
Tylko w Nowym Jorku!
Andrzej Wajda przed plakatem reklamujących jego retrospektywę w Lincoln Center
Polska kultura jest bardzo widoczna w Nowym Jorku. Świadczy o tym nawet subiektywny i siłą rzeczy pobieżny przegląd wydarzeń minionego roku.
Sztuka
Wiele wydarzeń artystycznych zorganizował lub współorganizował Instytut Kultury Polskiej. Prace Magdaleny Abakanowicz i Ewy Patrum zostały pokazane na wystawie WACK! Art and the Feminist Revolution w nowojorskim Contemporary Art Center. W ramach programu Poland - U.S. Artists-in-Residence Exchange Program przybyło do Nowego Jorku wiele ciekawych i ważnych osobowości artystycznych: fotograf Nicolas Grospierre, malarka, wokalistka i performerka Sylwia Górak, malarz i fotograf Wojciech Gilewicz. Sztukę wideo i instalacje o zabarwieniu feministycznym Anny Molskiej można była oglądać w galerii Art in General. "Cuttinng Realities. Gender Strategies of Art" to tytuł wystawy prac 15 artystów, wśród których znaleźli się: duet KwieKulik, Natalia LL i Artur Żmijewski. Wystawa prac nawiązujących do rewolucji seksualnej lat 60. ub. wieku została pokazana w The Austrian Cultural Forum.
Fotografie Evy Rubinstein można było oglądać w galerii Jana Krugiera na pierwszej od 1989 roku indywidualnej wystawie prac artystki w Nowym Jorku.
W Konsulacie Generalnym RP odbyły się wystawy: prac fotograficznych i plastycznych Adama Świdkiewicza. Ekspozycje malarstwa mieli: Kika Garber, Grzegorz Stec, Jarosław Kweclich, a wystawę portretów i zdjęć tancerzy i tancerek zespołu "Mazowsze" - Beata Drozd.
Tu miała również miejsce międzynarodowa ekspozycja "Entropy of Arts" z pracami m.in.: Kasi Czerpak-Węglińskiej, Johna Martina, Artura Popka, Janusza Skowrona, Lubomira Tomaszewskiego, Gosi Włodarczak i Jacka Wojciechowskiego. Gosia Włodarczak gościła także w Kentler International Drawing Space na Brooklynie w ramach trwającego od 3 lat projektu "Sharing Space, New York".
W czerwcu Polish-American Photographic Club obchodził 10-lecie powstania. Przez tydzień w konsulacie odbywały się spotkania z tak znakomitymi fotografikami, jak m.in.: Ryszard Horowitz, Eva Rubinstein, Andrzej Baranowski, Krystyna Łyczywek.
W siedzibie Fundacji Kościuszkowskiej wystawiono prace Rafała Olbińskiego i Marii Hagadus.
Prężnie działała Galeria Artes przy Nowym Dzienniku; zorganizowała m.in. ekspozycje Tadeusza Parzygnata, Krzysztofa Zacharowa, Magdaleny Zawadzkiej i Ryszarda Semki.
Film
Od 9-13 maja trwał Festiwal Polskich Filmów, a w jego ramach w Musem of Modern Art odbył się specjalny pokaz Katynia Andrzeja Wajdy. Pozostałe filmy wyświetlono w Anthology Film Archives na Manhattanie. "Polish New Wave Cinema" - projekcje filmów Rybczyńskiego, Żuławskiego, Kondratiuka, Królikiewicza zorganizował w styczniu Polish Cultural Institute. W ramach Animation Block Party w BAM Cinematek można było obejrzeć filmy animowane Ark Grzegorza Jonkajtysa oraz Nannyless Anny Błaszczyk. Z kolei w Galapagos na Brooklynie - krótkometrażówki nagrodzone na Slamdance: Three for Talking Bartka Konopki, Kooniklaster Mariko Sagi oraz Clinic Tomasza Wolskiego.
Liczną publiczność gromadziły co wieczór filmy Andrzeja Wajdy wyświetlane w Walter Reade Theater, Lincoln Center. W ramach retrospektywy "Truth or Dare" pokazano kilkadziesiąt obrazów. Kilka pierwszych projekcji poprzedził wstęp wygłoszony przez samego reżysera. W Anthology Film Archives można było obejrzeć sztuki w reżyserii Wajdy, nagrane dla Teatru Telewizji.
W Museum of Modern Art 10 grudnia rozpoczął się wielki przegląd filmów Agnieszki Holland, który zakończy się 5 lutego 2009 r. Reżyserka i grający w jej kilku filmach Ed Harris przez trzy dni brali udział w spotkaniach z publicznością.
Retrospektywę innego polskiego mistrza ekranu - Krzysztofa Kieślowskiego - przedstawiła w marcu telewizja CUNY. Przez miesiąc w każdy weekend pokazywano filmy twórcy Trzech kolorów, a projekcje poprzedzały dyskusje gospodarza programu Jerry'ego Carlsona z zaproszonymi gośćmi (Krzysztof Zanussi, Andrzej Krakowski, Leonard Quart, Annette Insdorf).
Teatr
W czasie festiwalu Prelude '08 zaprezentowano program "Spotlight Poland", na który złożyły się sztuki Michała Walczaka, Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk, Krzysztofa Bizio i Przemysława Wojcieszka. "Made in Poland" - przegląd nowej polskiej dramaturgii odbywał się na przełomie października i listopada w 59E59 Theater z udziałem poznańskiego Teatru Ósmego Dnia, który wystawił Teczki, a Sandbox oraz The First Time Michała Walczaka w reżyserii Piotra Kruszczyńskiego wystawione zostały przez The Immigrants Theater Projekt. Z kolei inscenizację sztuki Made In Poland Przemysława Wojcieszka w reżyserii Jacksona Gaya przygotowała The Play Company. W czerwcu na Brooklynie można było obejrzeć Makbeta w reżyserii Grzegorza Jarzyny. Teatr Tańca Dada von Bzdülöw wystawił w październiku sztukę Factor F. w reżyserii Leszka Bzdyla. Od 9 listopada do 1 lutego 2009 r. trwać będzie festiwal Tadeusza Kantora. W La MaMa pokazano filmy z jego przedstawień, a w Jewish Museum wystawiany jest fragment scenografii z Umarłej klasy.
Nowojorski Polski Instytut Teatralny pokazał w tym roku Staropolski kulig świąteczny i Kram z piosenkami oraz monodram Helena w wykonaniu Niny Polan. Podczas Make Music New York przedstawiono Kalejdoskop piosenki polskiej. Zespół gościł również na jesieni w Polsce.
Irena's Vow to tytuł sztuki Dana Gordona opowiadającej o Irenie Gut-Opdyke, Polce, która uratowała życie dwunastu Żydom w czasie II wojny światowej. Sztuka w reżyserii Michaela Parvy, z 4-krotnie nominowaną do Tony Awards Tovah Feldshuh, grana była w Baruch Performing Arts Center, a jej sukces sprawił, że w przyszłym roku będzie wystawiana na Broadwayu.
Muzyka
Pięcioro Polaków pojawiło się na scenie Metropolitan Opera. Mariusz Kwiecień zagrał Enrica w Łucji z Lammermoor Donizettiego oraz Marcella w grudniowym wznowieniu Cyganerii Pucciniego. Po 24-letniej przerwie w Met pojawiła się wybitna śpiewaczka Ewa Podleś. Publiczność burzą oklasków nagrodziła ją za rolę w Giocondzie Ponchiellego. Artystka wystąpiła również w The Chamber Music Society of Lincoln Center. Z wielkim sukcesem zadebiutował w Met tenor Piotr Beczała jako Edgard w Łucji z Lammermoor. Kolejną polską śpiewaczką, która zachwyciła publiczność, była Ewa Kurzak (Gilda w Rigoletcie). Baryton Andrzej Dobber wystąpił w roli Germonta w Traviacie Verdiego.
Był to również dobry rok dla polskich pianistów. Piotr Anderszewski pojawił się w tym sezonie w Nowym Jorku dwa razy. W Lincoln Center Rose Theater zagrał I koncert fortepianowy Beethovena ze Swedish Chamber Orchestra, a grudniu dał w Carnegie Hall recital z utworami Bacha, Schumanna, Janaczka i Beethovena. W Avery Fischer Hall wystąpił z kolei Rafał Blechacz. Z Filharmonią Nowojorską wykonał II koncert fortepianowy f-moll Fryderyka Chopina. Parę dni później zagrał recital w Metropolitan Museum.
The Chopin Society of New York zorganizowało koncert z okazji 10-lecia istnienia. Wystąpili Jung Lin, Jerzy Stryjniak oraz po raz pierwszy w Nowym Jorku Krzysztof Dys. Jerzy Stryjniak dał recital w Zankel Hall.
W tym roku koncertowali też młodzi pianiści mieszkający czy studiujący w Nowym Jorku: Magdalena Baczewska, Igor Lipiński, Krystian Tkaczewski, Justyna Maj, Adam Kośmieja (tych dwoje ostatnich wystąpiło m.in. w Carnegie Hall). Dzieła Juliana Fontany przedstawił amerykańskiej publiczności Hubert Rutkowski. Grudniowy recital Romana Markowicza w De Lamar Mansion zgromadził niespotykaną dotąd w tym miejscu liczbę słuchaczy.
To właśnie w siedzibie konsulatu wystąpiło w tym roku wielu doskonałych muzyków, wśród nich gitarzysta Łukasz Kuropaczewski, który w zeszłym roku debiutował w Carnegie Hall. Skrzypaczka Kinga Augustyn pojawiła się w tym roku po raz pierwszy w Weill Recital Hall, ale zagrała również koncert w konsulacie. Duet Beata Bilińska (fortepian) i Patrycja Piekutowska (skrzypce) wystąpił w listopadzie. Kwartet smyczkowy Slavic Art Ensamble dał dwa koncerty - "Wieniawski for Strings" oraz "Chopin for Strings". W październiku wystąpił Chór Mariański z Krakowa pod dyrekcją Jana Rybarskiego. W De Lamar Mansion odbyły się również wieczory tematyczne poświęcone Szymanowskiemu (z projekcją filmu dokumentalnego Dagmary Drzazgi ) i Baczyńskiemu (z pieśniami skomponowanymi do jego wierszy przez Norberta Palija).
Z inicjatywy Janusza Sporka w Zankel Hall wystąpiło trio akordeonowe Motion. Odbył się również koncert arii operowych w wykonaniu Anny Kostrzyńskiej (sopran), Krzysztofa Biernackiego (baryton) oraz Jacka Zganiacza (fortepian).
Ważnym wydarzeniem podczas Bard SummerScape Festival było wystawienie Króla Rogera i Harnasiów Szymanowskiego w reżyserii Lecha Majewskiego z polskimi solistami. W Nowym Jorku gościła jesienią Filharmonia Narodowa pod dyr. Antoniego Wita, która wystąpiła w Metropolitan Museum.
Było sporo prezentacji muzyki jazzowej. Koncert Mateusza Kołakowskiego i Dave'a Liebmana, promocja albumu January Tria Marcina Wasielewskiego. Filmowej muzyki Krzysztofa Komedy i Zbigniewa Namysłowskiego można było posłuchać podczas projekcji w Museum of Modern Art. Tomasz Stańko i Quartet i Billy Harper zagrali w MoMA koncert poświęcony pamięci Krzysztofa Komedy. Odbyła się amerykańska premiera utworu Krzysztofa Knittla Lipps na trio jazzowe i orkiestrę.
Młody kompozytor Jakub Ciupiński miał premierę swojego utworu Epylion w Peter Jay Sharp Theater. W kwietniu w Weill Recital Hall muzycy z duetu Altaria i ich goście przedstawili po raz pierwszy amerykańskiej publiczności Kwartet fletowy Krzysztofa Pendereckiego. W Merkin Concert Hall Bachanalia Orchestra wykonała z kolei Triptych for Strings Aleksandra Tansmana.
W Fundacji Kościuszkowskiej w minionym roku odbył się Konkurs Wokalny im. Marceliny Sembrich-Kochańskiej i Konkurs Fortepianowy im. Fryderyka Chopina oraz wiele koncertów muzyki kameralnej z udziałem m.in.: The Baltic Piano Trio, The Camerata, Musicians from Caramoor, Fountain Music Chamber Society, Cavali String Quartet i Dorian Wind Quintet.
***
Osobne miejsce należy się Festiwalowi Fundacji Pogranicze z Sejn "Wielogłosowa pieśń pogranicza", który odbył się w kwietniu w Nowym Jorku. Kroniki sejneńskie wystawiono w Teatrze La MaMa. W Millennium Film Workshop wyświetlone zostały filmy o pograniczach, a w Bowery Poetry Club odbyło się spotkanie z twórcami - emigrantami z pogranicza kultur.
Na pewno nie udało się w tym zestawieniu odnotować wszystkich wydarzeń, ale nawet tak pobieżny przegląd dobitnie świadczy o tym, że obecność polskiej kultury jest w Nowym Jorku imponująca. Wszystkim instytucjom i organizacjom zaangażowanym w jej promocję wypada złożyć wielkie podziękowania.
