New York
46°
Rain Shower
6:55 am6:33 pm EDT
9mph
93%
30.06
WedThuFri
61°F
73°F
73°F
Jesteśmy z Polonią od 1971 r.
Wiadomości
Polska
Publicystyka
Kultura

Zmarł Franciszek Pieczka, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów filmowych i teatralnych

23.09.2022

W wieku 94 lat zmarł Franciszek Pieczka, jeden z najbardziej lubianych polskich aktorów, odtwórca ról w filmach “Żywot Mateusza” i “Austeria”, niezapomniany Gustlik z serialu “Czterej pancerni i pies”. Informację o śmierci aktora przekazało Radio dla Ciebie.

W polskim filmie stał się swoistym, żywym symbolem Górnego Śląska. W głośnym serialu dokumentalnym o losach pracowników restrukturyzowanych kopalń pt. “Serce z węgla” (2001) Ireny i Jerzego Morawskich lektorem w pierwszym odcinku był Leszek Sznyter – w następnych czternastu autorskie komentarze czytał już Franciszek Pieczka. Od lat mieszkający w Warszawie, “Ślązakiem pozostanie na zawsze” – powtarzał w wywiadach. “Pochodzę ze Śląska. Mój ojciec pracował czterdzieści lat w kopalni. Miałem sześcioro rodzeństwa i byłem najmłodszy” – opowiadał w rozmowie z dziennikarką “Tele Tygodnia” w 2007 r.

“Aktor do pokochania, aktor nie do zastąpienia, akceptowało się go w każdej roli” – powiedziała PAP o zmarłym Franciszku Pieczce krytyk filmowy Bożena Janicka. “Masz zaufanie do dużego, silnego człowieka, który niczym ci nie grozi, a przeciwnie – zawsze pomoże” – wyjaśniła.

“Z wielkim smutkiem przyjąłem informację o odejściu Franciszka Pieczki, wybitnego i lubianego aktora, odtwórcy wielu niezapomnianych ról, autorytetu środowiska, kawalera Ord. Orła Białego, laureata Nagrody Min. KiDN w 2019r. Bliskim Zmarłego składam wyrazy głębokiego współczucia. RIP” – napisał w piątek wieczorem na Twitterze wicepremier, minister kultury prof. Piotr Gliński.

Franciszek Pieczka urodził się 18 stycznia 1928 r. w Godowie na Górnym Śląsku. Dyplom Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie uzyskał w 1954 r. Pierwsze kroki, jako aktor, stawiał na scenach Teatru Dolnośląskiego w Jeleniej Górze i Teatru Ludowego w Nowej Hucie. Przez wiele lat związany był z Teatrem Powszechnym w Warszawie.

“Zgodnie z górniczą tradycją, w której idzie się śladami ojca, poszedłem pracować pod ziemię. Po roku zacząłem się uczyć w Uniwersyteckim Studium Przygotowawczym w Katowicach. Jego ukończenie dawało miejsce na każdej uczelni – poza szkołami artystycznymi – bez egzaminu. Zacząłem studia na Politechnice Gliwickiej, ale po miesiącu zrezygnowałem i pojechałem do Warszawy, aby się dostać do szkoły teatralnej” – wspominał.

“To był początek lat 50. Obowiązywały różne skierowania i nakazy. Aby zmienić kierunek studiów, potrzebna była zgoda ministerstwa. Byłem młody i przebojowy. Bez umawiania się wparowałem do gabinetu ministra i go przekonałem. Potem trzeba było zdać egzamin do szkoły teatralnej, a tu już zaczął się rok akademicki. Zdawałem go w prywatnym mieszkaniu Aleksandra Zelwerowicza, który wówczas był dziekanem wydziału aktorskiego i miał niepisane prawo przyjęcia dodatkowo jednego studenta. Dostałem się. Kiedy powiedziałem o tym w domu, posypały się na mnie wszystkie śląskie pierony. Bo inżynier to porządny zawód, a aktor – w pojęciu mego ojca – będzie chodził głodny” – opowiadał Pieczka.

Jednocześnie debiutował w filmie. W 1954 r. zagrał w “Pokoleniu” Andrzeja Wajdy, w 1960 r. w “Matce Joannie od Aniołów” Jerzego Kawalerowicza, a w 1964 r. w “Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa.

Prawdziwym przełomem był dla Pieczki rok 1966, gdy rozpoczęły się zdjęcia do serialu “Czterej pancerni i pies” (1966-70). Jako Gustlik Jeleń, członek załogi czołgu “Rudy”, wspólnie z m.in. Januszem Gajosem, Włodzimierzem Pressem i Romanem Wilhelmim, zaskarbił sobie sympatię widzów. Kiedy w 1995 r. Telewizja Polska zorganizowała plebiscyt na najbardziej lubiany polski serial, pierwsze miejsce przypadło właśnie “Czterem pancernym”.

Pracując na planie serialu, Pieczka wystąpił jednocześnie w filmach Henryka Kluby – “Chudy i inni” (1966) oraz “Słońce wschodzi raz na dzień” (1967). Znakomite oceny zebrał za kreację w poetyckim “Żywocie Mateusza” Witolda Leszczyńskiego (1967), gdzie wykreował tragiczną postać nadwrażliwego mężczyzny o duszy dziecka.

W filmowym dorobku Pieczki są też kreacje m.in. w “Perle w koronie” Kazimierza Kutza (1971), “Weselu” Andrzeja Wajdy (1972), “Chłopach” Jana Rybkowskiego (1973). Pieczka zagrał również pamiętne role starego Kiemlicza w “Potopie” Jerzego Hoffmana (1974) i fabrykanta Mullera w “Ziemi obiecanej” Wajdy (1974).

Wystąpił też m.in. w “Bliźnie” Krzysztofa Kieślowskiego (1976) i – jako karczmarz Tag – w “Austerii” Jerzego Kawalerowicza (1982). W 1993 r. zagrał w “Jańciu Wodniku” Jana Jakuba Kolskiego, a w 2001 r. wcielił się w św. Piotra w ekranizacji “Quo vadis” Henryka Sienkiewicza, której dokonał Kawalerowicz. Wcześniej w postać św. Piotra wcielił się w serialu komediowym “Bank nie z tej ziemi” (1993). W ostatnich latach publiczność oglądała Pieczkę w roli Stacha Japycza w serialu “Ranczo”.

W 2011 r. Franciszek Pieczka został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury narodowej. W 2015 r. został laureatem Polskiej Nagrody Filmowej Orła za Osiągnięcia Życia.

W 2017 r. został odznaczony Orderem Orła Białego.

Stowarzyszenie Filmowców Polskich w ub. r. uhonorowało aktora Nagrodą Specjalną SFP za dzieło życia. (PAP)

akn/ szuk/ pat/ mir/

Tagi Polska RIP

Podobne artykuły

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

CO GDZIE KIEDY