New York
46°
Clear
7:08 am5:09 pm EST
5mph
48%
30.34
MonTueWed
50°F
39°F
36°F
Jesteśmy z Polonią od 1971 r.
Warto przeczytać

Dziennik podróży Magellana (1519-1522)

14.12.2022
Pomnik Antonia Pigafetty w Cebu City na Filipinach FOTO: WIKIPEDIA

Ferdynand Magellan (1480-1521) był Portugalczykiem, który służył królowi hiszpańskiemu Karolowi I. W 1519 roku był gotowy do odbycia podróży, która jest uważana za jedną z najbardziej fascynujących wypraw w dziejach ludzkości. Opisał ją Antonio Pigafetta.

10 sierpnia 1519 roku flota składająca się z pięciu statków i 237 członków załogi opuściła Sewillę. Statki nosiły nazwy: „Trinidad”, „San Antonio”, „Conception”, „Victoria”, „Santiago”. Sponsorem przedsięwzięcia był Cristobal de Haro.

Zadaniem wyprawy było odkrycie krótszej drogi do wysp na Pacyfiku – będących ważnym punktem dla handlu luksusowymi przyprawami. Ale – jak się później okazało – załoga opłynęła całą Ziemię. Po opuszczeniu Sewilli przebyła Ocean Atlantycki, opłynęła wschodnie wybrzeże Ameryki Południowej, wpłynęła na Pacyfik, dotarła do Filipin, przepłynęła Ocean Indyjski, opłynęła zachodnią część Afryki i wróciła do Sewilli.

Większość załogi tworzyli Hiszpanie, ale byli wśród niej też Portugalczycy, Włosi, Grecy i Francuzi. Jednym z najbliższych ludzi Magellana był Antonio Pigafetta – wenecki uczony i badacz – który poprosił króla, aby pozwolił mu wziąć udział w wyprawie i obiecał, że ją opisze. I tak się stało. Jego pamiętniki stanowią jedyny dokument podróży Magellana. Pigafetta – oprócz pisania kroniki – był też odpowiedzialny za nawiązywanie pierwszych kontaktów z tubylcami. Zapiski Pigafetty, który odnotowywał każdy dzień podróży, są bardzo skrupulatnie. To pasjonujące relacje żeglugi, dramatycznych doświadczeń odkrywców, a także szczegółowy opis odkrytych kultur, obyczajów, religii, ubiorów nieznanych ludów, to barwna opowieść o fantastycznych stworach zamieszkujących głębiny morskie i bezludne wyspy.

Tubylców podróżnicy traktowali różnie. Niekiedy nawiązywali przyjacielskie kontakty, niekiedy zaś dochodziło do walk. Magellan osobiście nie dotarł do wyznaczonego przez siebie celu – Wysp Korzennych. Miał zaledwie 41 lat, kiedy zginął. Po dopłynięciu do Wysp Mariańskich tubylcy zaatakowali przywódcę i jego towarzyszy, którzy wyszli na ląd. Pigafetta wówczas napisał: „zamordowali nam nasze lustro, nasze światło, nasze poczucie komfortu i naszego prawdziwego przewodnika”.

Na stanowisko Magellana powołano Juana Sebastiana Elcano, z którym reszta załogi powróciła do Hiszpanii. Do Sewilli dotarł tylko jeden statek, jeden z najmniejszych –„Victoria”. Ocalało 18 osób. Pozostałe pokonały gorączka, głód, choroby, sztormy, walki z tubylcami, bunty na statkach i zabójstwa. Jak tragiczne były losy podróżników można dowiedzieć się z fragmentu, w którym Pigafetta pisze pod datą 28 listopada 1520 roku: „Na pokładach zaczął szerzyć się głód i pojawił się najgorszy przeciwnik marynarzy – szkorbut. Zapasy psuły się błyskawicznie w słońcu, pingwiny i foki, które wcześniej zostały zasolone, okazały się niejadalne. Jedliśmy zarobaczone i cuchnące odchodami szczurów suchary; piliśmy żółtą, zgniłą wodę. (…) To wszystko skończyło się śmiercią 19 marynarzy. Niektórzy z załogi zdolni byli zabić za szklankę wody”.

Wyprawa trwała w sumie 1123 dni. Do Hiszpanii przywieziono 381 worków z goździkami (25-26 ton), których sprzedaż przyniosła bogactwo inwestorowi.

Oryginał dziennika Antonia Pigafetty zaginął. Jednak relacja z podróży przetrwała w postaci czterech rękopisów: jeden z nich jest po włosku, a trzy po francusku. Francuska wersja dziennika, która jest przechowywana w bibliotece Uniwersytetu Yale, jest najbardziej kompletna i do tego najładniejsza. Zawiera 23 mapy. Dziennik Pigafetty jest nie tylko źródłem informacji o samej podróży, ale zawiera obszerne dane dotyczące geografii, klimatu, flory i fauny rdzennych mieszkańców miejsc, które odwiedziła ekspedycja. Jego notatki okazały się bardzo przydatne dla późniejszych odkrywców i kartografów. Pigafetta zmarł w 1534 roku.

W gdańskim wydawnictwie Novus Orbis ukazało się polskie wydanie dziennika wyprawy pt. „Relacja z wyprawy Magellana dookoła świata”. Tłumaczenia z francuskiego podjęła się Joanna Szymanowska, a wstępem i przypisami opatrzył książkę Bronisław Nowak. Sam tekst Pigafetty zajmuje 108 stron.

opracowała  Elżbieta Kieszczyńska

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

CO GDZIE KIEDY