Nowoczesna propaganda Iranu. Teheran wyśmiewa, używa memów i trolluje

Wszystkie strony wojny na Bliskim Wschodzie wykorzystują serwisy społecznościowe do rozpowszechniania propagandy. Starając się dotrzeć do Amerykanów, Iran wykorzystuje w swoich materiałach trolling, memy i nawiązania do zachodniej popkultury.

Najnowszą odsłoną kampanii internetowej Iranu jest 53-sekundowe wideo zatytułowane „Jedna zemsta za wszystkich”, wyprodukowane przez irańską agencję państwową Fars. Materiał pokazuje irański pocisk balistyczny niszczący Statuę Wolności w Nowym Jorku.

Symbolika nagrania ma charakter prowokacyjny: głowę posągu przekształcono tak, by przypominała Baala, utożsamianego w Biblii i Koranie z bałwochwalstwem. Nagranie jest kolażem obrazów z konfliktów z udziałem USA – od zagłady rdzennych mieszkańców Ameryki i ataku atomowego na Hiroszimę, po wojnę w Wietnamie i Strefie Gazy.

Całość przedstawia Stany Zjednoczone jako źródło cierpienia, a ewentualny irański odwet – jako zemstę w imieniu ofiar. W końcowych scenach wystrzelenie rakiety obserwuje zabity pierwszego dnia amerykańsko-izraelskich ataków najwyższy przywódca Iranu Ali Chamenei.

Równolegle do gróźb nuklearnych Iran prowadzi kampanię trollingu wymierzoną w prezydenta USA Donalda Trumpa, który stał się jednym z głównych celów przekazu.

Irańscy urzędnicy, w tym rzecznik Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) Ebrahim Zolfaghari, publikują komunikaty po angielsku, wykorzystując charakterystyczne dla Trumpa frazy takie jak „Jesteś zwolniony”, a także „Dziękuję za uwagę w tej sprawie”, stanowiące często zakończenie jego wpisów na platformie Truth Social.

Autorzy irańskiej propagandy wykazują się znajomością zachodnich realiów. Powstają animowane materiały, takie jak filmik przedstawiający figurki Lego przypominające Trumpa i premiera Izraela Benjamina Netanjahu, które w towarzystwie diabła oglądają materiały na temat przestępcy seksualnego Jeffreya Epsteina.

Wykorzystywana jest też muzyka rap i estetyka programów dla dzieci, takich jak Teletubisie – w jednym z materiałów postać przypominająca Trumpa bawi się modelami myśliwców w Gabinecie Owalnym.

W filmach wideo i wypowiedziach przedstawicieli irańskich władz często pojawiają się nawiązania do Epsteina, mające podważać wiarygodność amerykańskiego przywódcy.

Teheran publikuje także sfabrykowane materiały, przedstawiające rzekomo schwytanych żołnierzy USA i uderzenia rakietowe niszczące Tel Awiw, co dodatkowo zaburza obraz sytuacji na polu walki.

Działania Teheranu kierowane są do zachodniego odbiorcy. Choć jakość techniczna części materiałów generowanych przy użyciu AI nie jest wysoka, ich popularność i bezpośredniość sprawiają, że skutecznie docierają do Amerykanów, a zwłaszcza do młodszych użytkowników portali społecznościowych i przeciwników wojny z Iranem.

Stany Zjednoczone prowadzą własną kampanię cyfrową, skierowaną – w odróżnieniu od irańskiej propagandy – do odbiorców krajowych. W dużej mierze opiera się ona na estetyce filmów akcji i gier wideo.

Pentagon, Biały Dom oraz Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) publikują dynamiczne montaże eksponujące potencjał militarny, m.in. bombowce B-2 i systemy HIMARS, przedstawiane jako gwiazdy filmowe. Materiały, opatrzone hasłami takimi jak „Sprawiedliwość po amerykańsku” i logo operacji Epicka Furia, wykorzystują znane utwory muzyczne i motywy z popularnych w USA gier sportowych.

Amerykańskie materiały łączą nagrania z prawdziwych ataków bombowych z estetyką kina akcji i gier wideo takich jak „Call of Duty” i „Grand Theft Auto”, co ma podkreślać przewagę technologiczną USA.

Z kolei izraelskie materiały propagandowe są kierowane głównie do Irańczyków i publikowane w serwisach społecznościowych w języku perskim. Obok ostrzeżeń dotyczących planowanych ataków i apeli do narodu irańskiego o obalenie teokratycznego reżimu, pojawiają się też elementy trollingu, np. gra w stylu „uderz kreta” z wizerunkiem nowego najwyższego przywódcy Iranu Modżtaby Chameneiego.

Izrael zintensyfikował perskojęzyczną kampanię informacyjną już w 2025 r., ale jej zasięg jest obecnie ograniczony z powodu wprowadzonej w Iranie kontroli internetu, która utrudnia Irańczykom docieranie do takich treści.

Joanna Baczała (PAP)

baj/ akl/