Prezydent przeciwko cenzurze Internetu. Akt o usługach cyfrowych zawetowany

Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelę wdrażającą Akt o usługach cyfrowych (DSA); miała umożliwić blokowanie nielegalnych treści w internecie, w tym mowę nienawiści. To już drugie weto prezydenta do podobnej ustawy; minister cyfryzacji zapowiedział kolejny projekt dotyczący bezpieczeństwa w sieci.

Nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw przygotowało Ministerstwo Cyfryzacji. Celem zmian było wprowadzenie procedury, dzięki której możliwe byłoby szybkie wydawanie nakazów ograniczających dostęp do treści naruszających prawo w internecie.

Uzasadniając decyzję o zawetowaniu noweli, prezydent Karol Nawrocki oświadczył, że nie będzie ulegał szantażom rządzących, tym bardziej, jeśli zakładnikami ma być bezpieczeństwo i wolność. Zwrócił uwagę, że na końcowym etapie prac w Senacie ponownie rozszerzono kompetencje urzędnicze w zakresie blokowania treści. Argumentował, że to kompetencja szczególnie wrażliwa, a jej nadużycie może doprowadzić do ograniczenia debaty publicznej.

Prezydent powiedział, że państwo ma obecnie możliwość ochrony społeczeństwa w tym zakresie, natomiast proponowana nowelizacja jest „próbą nadużycia władzy, by zabezpieczyć własne, polityczne interesy”.

Komentując decyzję prezydenta, premier Donald Tusk zaznaczył we wpisie na platformie X, że „ochrona dzieci przed internetowymi przestępcami powinna łączyć ponad politycznymi podziałami”.

Pytany o weto na wieczornym briefingu przed powrotem z Dublina premier ocenił, że – w kontekście zdarzeń z ostatnich miesięcy – chronienie młodych ludzi przed „złem w internecie, przed nienawiścią, przed agresją, przestępcami w internecie” wydawało się „czymś tak oczywistym”.

– Nie jestem w stanie pojąć, dlaczego prezydent jest gotów blokować nawet tak potrzebne i tak społecznie uzasadnione ustawy. To jest wstyd, tak naprawdę. Jeśli chce toczyć wojnę z rządem kosztem polskich dzieci i polskiego bezpieczeństwa, to jest to po prostu wstyd – ocenił Tusk.

Weto ws. przepisów DSA rzecznik rządu Adam Szłapka nazwał w platformie X prezentem „dla oszustów i handlarzy ludźmi”.

Z kolei wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski – „przyzwoleniem na hejt, nienawiść i śmierć, którą niesie internet”. – Stawiam panu prezydentowi publiczny akt oskarżenia, że bierze osobistą odpowiedzialność za każde skrzywdzone dziecko. Za te wszystkie łzy matek, które będą płakały nad dziećmi skrzywdzonymi w internecie – oświadczył Gawkowski podczas konferencji prasowej.

Szef MC zapowiedział nową ustawę o bezpieczeństwie w sieci.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował, że NASK po wydarzeniach w Krakowie zgłosił platformom społecznościowym blisko 4800 materiałów dezinformacyjnych w ciągu zaledwie czterech dni. „Już w pierwszej dobie zidentyfikowano ponad 2 tysiące kont rozpowszechniających fałszywe narracje. Wśród nich były boty, a kilkadziesiąt profili posługiwało się językiem rosyjskim lub zawierało nawiązania do Rosji” – podał szef MS.

Zawetowana ustawa była jedną z dwóch przygotowanych w odpowiedzi na prezydenckie weto z początku roku nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw. Druga z nich – pozwalająca na powołanie prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora ds. usług cyfrowych – została pod koniec września podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego, weszła w życie 6 listopada.

Przyjęcie przepisów jest konieczne do wdrożenia w Polsce obowiązującego w krajach Unii Europejskiej Aktu o usługach cyfrowych (DSA), który zaczął obowiązywać ponad dwa lata temu. Za brak tej implementacji grożą wysokie kary finansowe ze strony TSUE.

Zgodnie z zawetowaną nowelizacją sądy i właściwe organy miały wydawać nakazy dotyczące treści w internecie. Chodzi o sytuacje, gdy w sieci pojawiałyby się treści niezgodne z prawem, np. związane z oszustwami internetowymi, kradzieżą tożsamości, handlem ludźmi, propagowaniem ustrojów totalitarnych, sprzedażą podróbek oraz nielegalnym handlem towarami.

Dostawcy usług internetowych, w tym np. platformy internetowe, musieliby blokować wskazane w decyzjach organów treści, ale użytkownicy, których treści ograniczono, mogliby złożyć wniosek o przywrócenie dostępu – jeśli doszłoby do błędnej blokady. Przed złożeniem wniosku do organu konieczne byłoby skorzystanie z systemu zgłaszania treści u dostawcy usługi.

Rejestr wykorzystywanych do rozpowszechniania nielegalnych treści stron internetowych miał prowadzić prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Od decyzji nakazujących ograniczenie dostępu do nielegalnych treści można byłoby odwołać się do sądu powszechnego, który sprawdzi, czy dana treść rzeczywiście narusza prawo. Dlatego też nakazy nie byłyby wykonywane automatycznie przed możliwością ich zakwestionowania w sądzie.

W szczególnie pilnych przypadkach decyzjom organów miałby być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Prokuratorzy, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Straż Graniczna mogliby występować o szybkie blokowanie treści naruszających prawo, w tym związanych z wykorzystywaniem seksualnym dzieci.

Akt o usługach cyfrowych (DSA) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową (rozporządzeniem), która nakłada na firmy w całej UE odpowiedzialność za treści zamieszczane na ich platformach. W całości obowiązuje w krajach członkowskich od 17 lutego 2024 r. Artykuły 9. i 10. DSA wskazują, że państwowe organy sądowe i administracyjne mogą nakazywać dostawcom blokowanie treści w internecie. (PAP)

mgw/ agz/ mhr/