Wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz poinformował w piątek, że w trakcie nocnych nalotów Rosji na Ukrainę w polską przestrzeń wtargnęły najprawdopodobniej 2 rosyjskie rakiety i jeden dron, które spadły na terenie naszego kraju. Szef MON zapowiedział wniosek do NATO o wzmocnienie misji Eastern Sentry.
Szef MON i Dowóca Operacyjny RSZ gen. Ireneusz Nowak zabrali głos w piątek, po informacjach o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej podczas nocnych ataków na Ukrainę i upadku obiektu w okolicach wsi Nowy Lipowiec i Chmielnik w powiecie biłgorajskim. Szef MON i generał przekazali, że na terenie Polski spadły trzy obiekty, w tym najprawdopodobniej dwie rakiety i dron odrzutowy.
Kosiniak-Kamysz zaznaczył, że zostały one wystrzelone przez Rosję, a gen. Nowak, Gen. Nowak, który nadzorował nocną akcję polskiego lotnictwa, podkreślił, że znane są lokalizacje, z których zostały wystrzelone.
Szef MON wskazał natomiast, że obiekt, który spadł w Nowym Lipowcu, to najprawdopodobniej rosyjska rakieta Ch-101, a pozostałe dwa miejsce, gdzie znaleziono szczątki obiektów, to Mołodycz w powiecie jarosławskim oraz Rudnik nad Sanen w powiecie niżańskim. Zapewnił też, że nikomu nic się nie stało, nie doszło też do uszkodzeń żadnej infrastruktury krytycznej.
W nawiązaniu do informacji przekazanej przez szefa MON rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka doprecyzowała PAP, że w Mołodyczu spadł najprawdopodobniej dron odrzutowy, a w Rudniku nad Sanem rakieta.
Kosiniak-Kamysz przekazał, że Wojsko Polskie reagowało na pierwsze alerty o prawdopodobnym zmasowanym ataku na Ukrainę już ok od. godziny 1.40 w nocy. Z kolei gen. Nowak doprecyzował, że polskie myśliwce F-16 z bazy w Łasku oraz szwedzkie myśliwce Gripen, które bez wyłączania silników tankowały w bazie w Mińsku Mazowieckim, były w powietrzu przez całą noc. Polscy i szwedzcy piloci byli wspierani m.in. przez holenderski tankowiec powietrzny oraz samoloty AWACS.
– Dzisiaj jeszcze w trakcie trwania naszej odprawy mieliśmy kolejne podniesione systemy – mówił szef MON. – Systemy Patriot zlokalizowane wokół lotniska Jasionka w Rzeszowie oraz w okolicach Świdnika na Lubelszczyźnie zostały aktywowane. Systemy naziemne POPRAD oraz Pilica Plus zostały aktywowane. W akcji uczestniczą również śmigłowce, uczestniczą, bo dalej operują w powietrzu oraz trzy brygady Wojsk Obrony Terytorialnej – wyliczał Kosiniak-Kamysz.
Zwrócił uwagę, że był to jeden z największych do tej pory nalotów Rosji na Ukrainę. Jak dodał, świadczy to o tym, że Rosja w żaden sposób nie deeskaluje i nie zatrzymuje się, tylko przekracza kolejne granice.
Gen. Nowak doprecyzował, że Rosjanie do nocnego i porannego ataku na Ukrainę użyli 26 pocisków manewrujących Kalibr, 72 rakiet Ch-101 oraz a 503 dronów, z czego ponad 200 odrzutowych. 11 z tych obiektów – mówił – znalazło się blisko polskiej granicy, a trzy ją przekroczyły.
Jak mówił, w nocy „doszło do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej i wtargnięcia obiektów Federacji Rosyjskiej, atakującej w tym przypadku również Rzeczpospolitą poprzez terytorium Ukrainy”.
Dopytywany, czy można już powiedzieć coś na temat tego, czy pociski zostały skierowane na terytorium Polski celowo, szef MON ocenił, że jego zdaniem nieprzypadkowo obiekty uderzyły niedaleko poligonu w Nowej Dębie, gdzie trwają ćwiczenia wojsk państw sojuszniczych wspierających Ukrainę w ramach tzw. koalicji chętnych, gdzie na piątek zaplanowano wizytę ministrów obrony m.in. z Francji i Wielkiej Brytanii.
– Obecność ministrów obrony Francji, Wielkiej Brytanii, państw bałtyckich, ośmiu szefów sztabu na czele z naszymi najważniejszymi sojusznikami – wydaje się, że koincydencja tych zdarzeń nie jest przypadkowa – podkreślił Kosiniak-Kamysz. Zwrócił jednak uwagę, że w tej sprawie nie można jeszcze jednoznacznie ocenić, czy pociski zostały skierowane nad Polską celowo; zaznaczył jednak, że gdyby doszło do tego przypadkiem, to oczekiwane byłyby np. przeprosiny ze strony Rosji. Poinformował też, że nie zmienia swych planów – będzie w piątek obserwował pokaz ćwiczeń.
Kosiniak-Kamysz dodał, że zamierza zwrócić się do sojuszników, by „zobaczyli, z czym my się każdego dnia, każdego tygodnia, każdego miesiąca od czterech lat mierzymy”.
Szef MON nie wykluczył, że Rosja, naruszając polską przestrzeń powietrzną, być może chciała zakomunikować, że „nie warto pomagać Ukrainie”. – Nie da się przestraszyć ani Polski, ani Sojuszu, ani wspólnoty państw wolnych narodów. Nie da się nas ani przestraszyć, ani zastraszyć. Będziemy prowadzić swoje działania, chroniąc przede wszystkim naszych obywateli, Rzeczpospolitą i siłę naszego Sojuszu – zapewnił.
Wskazał też, że zagrożenia dla NATO rosyjskimi prowokacjami są bardzo poważne. – Będę wnioskował, również do Sojuszu, do sekretarza generalnego NATO o wydzielenie dodatkowych sił i środków wsparcia operacji Eastern Sentry – zapowiedział. Eastern Sentry to natowska misja mająca wzmocnić obronność wschodniej flanki NATO, przede wszystkim w obszarze obrony powietrznej.
Jak dodał Kosiniak-Kamysz, po analizie sztabu generalnego, przekaże on sekretarzowi generalnemu NATO Markowi Rutte, które zdolności są „niezbędne do wzmocnienia odporności wschodniej flanki NATO”. Podkreślił, że na pewno potrzebny jest dodatkowy samolot wczesnego ostrzegania AWACS – (ang. Airborne Warning and Control System).
Przekazał też, że rozmawiał z polskim przedstawicielem przy NATO Jackiem Najderem m.in. o zwołaniu nadzwyczajnego zebrania Sojuszu ws. piątkowego incydentu.
Gen. Nowak i Kosiniak-Kamysz zapytani zostali, jak długo obiekty przebywały w polskiej przestrzeni powietrznej. – To są minuty przebywania. Ta odległość, gdzie zlokalizowaliśmy rakietę Ch-101, to jest około 50 km od granicy, to jest około 3 minuty – powiedział szef MON.
Z kolei Dowódca Operacyjny zaznaczył, że że na obrazie radarowym trudno jest rozróżnić typ obiektów i odróżnić pocisk manewrujący od drona. – Ale operujemy takim pojęciem jak indeks prędkości i wszystkie trzy obiekty były obiektami szybkimi. Indeks prędkości był powyżej 800 km na godzinę, więc były to obiekty szybkie. Więc zakładamy, że były to albo pociski manewrujące Ch-101, albo Gerań-5 (dron odrzutowy – PAP) – mówił gen. Nowak. Wskazał też, że strona Polska otrzymywała informacje od Ukrainy, w tym z ukraińskiego systemu wykrywającego i śledzącego zagrożenia Wiraż.
Gen. Nowaka poinformował, że szwedzcy piloci, którzy podjęli próbę przechwycenia obiektów naruszających polską przestrzeń powietrzną, mieli tzw. preautoryzowaną zgodę na użycie uzbrojenia i zestrzelenia rakiet. Zwrócił jednak uwagi, że żaden z samolotów nie użył tej nocy uzbrojenia, ze względu na brak spełnienia wymaganych warunków do jego użycia; w tym m.in. bardzo trudnych warunków pogodowych.
Podkreślił, że nie ma wątpliwości, iż wszystkie zagrożenia dla polskiego państwa i dla polskich obywateli pochodziły ze strony Federacji Rosyjskiej. – Znamy miejsca ich odpaleń, wiemy jakie ilości tych środków było odpalone i w którym kierunku one leciały – podkreślił.(PAP)
mml/ ugw/
W takich atakach jak w piątek Rosja używa nowoczesnego uzbrojenia, bo Putin chce szybciej osłabić relacje Ukrainy z Zachodem; wkrótce bowiem może zamknąć się przed nim „okienko Trumpa” – mówi ekspert Maciej Milczanowski.
Na konferencji zorganizowanej po piątkowym naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie środki napadu powietrznego dowódca operacyjny rodzajów sił zbrojnych gen. pil. Ireneusz Nowak przekazał, że wciąż ustalane jest, jakie obiekty spadły na terytorium Polski, natomiast ocenił, że był to albo pocisk manewrujący Ch-101 lub dron odrzutowy Gierań-5.
PAP zapytała kierownika Zakładu Studiów nad Wojną Uniwersytetu Rzeszowskiego kpt. rez. dra hab. Macieja Milczanowskiego, czy sięgnięcie przez Rosję po stosunkowo kosztowne środki napadu powietrznego oznacza, że atak był nie tylko manifestacją, lecz próbą wyrządzenia realnych szkód.
Ekspert zaprzeczył, choć przyznał, że jakość wykorzystanego uzbrojenia miała znaczenie.
– Gdyby Rosja chciała uderzyć „na ostro”, w tej chwili ocenialibyśmy straty, a nie oglądali szczątki. Dlatego trochę martwi mnie to, że te rakiety czy drony nie są zestrzeliwane, bo kolejnym krokiem może być trafienie w jakiś obiekt i tłumaczenie, że pomyliła się sterująca dronem sztuczna inteligencja – ocenił ekspert.
W ocenie Milczanowskiego to, że Rosja nie wysłała nad Polskę – jak uczyniła to we wrześniu ub. – tekturowych wabików, lecz najnowszy wykorzystywany operacyjnie typ drona Gierań lub pociski manewrujące to skutek tzw. „okienka Trumpa”.
– Jesteśmy w szczególnym momencie historii. Nie wiadomo, w jaki sposób amerykańska administracja będzie funkcjonowała od stycznia przyszłego roku, gdy w Kongresie zaczną rządzić demokraci, więc Putin stara się teraz przyśpieszyć działania mające osłabić relacje Ukrainy z Zachodem. Rzuca na front część tego, co ma najlepszego, jak nowe Gieranie czy pociski manewrujące – wyjaśnił rozmówca PAP.
Gierań-5 to rosyjski dron uderzeniowy z napędem odrzutowym, zbliżony konstrukcyjnie pocisku manewrującego. Rosja po raz pierwszy wykorzystała go bojowo przeciwko Ukrainie w styczniu br. Według danych ukraińskiego wywiadu wojskowego Gierań-5 ma ok. 6 m długości, a jego rozpiętość skrzydeł wynosi do 5,5 m. Jest napędzany chińskim silnikiem turboodrzutowym, osiąga prędkość 450–600 km/h. Jego zasięg to 950 km. Może przenosić głowicę bojową o masie około 90 kg. Wykorzystuje nawigację satelitarną i inercyjną, modemy 3G/4G oraz łączność w sieci mesh.
Ch-101 to z kolei rosyjski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu, odpalany z bombowców strategicznych Tu-95MS i Tu-160. Jak podaje ukraiński wywiad wojskowy na stronie War&Sanctions, jest on napędzany silnikiem turboodrzutowym, osiąga prędkość około 900–1000 km/h, a jego deklarowany zasięg to 5,5 tys. km. Ma około 7,45 m długości i może przenosić konwencjonalną głowicę bojową o masie 450 kg. Wykorzystuje nawigację inercyjną i satelitarną oraz system korekcji trasy na podstawie obrazu terenu.
Został wprowadzony do uzbrojenia rosyjskich sił zbrojnych w 2012 r. i jest wykorzystywany przeciwko Ukrainie od początku pełnoskalowej inwazji w 2022 r. 30 lipca 2026 r. pocisk tego typu spadł w rejonie Tarnawy-Kolonii na Lubelszczyźnie, naruszając polską przestrzeń powietrzną. Jego identyfikację potwierdziła Prokuratura Okręgowa w Lublinie. Pocisk został wyprodukowany w Rosji w drugim kwartale 2026 r. (PAP)
gr/ pś/