New York, NY
57°
Cloudy
6:51 am4:33 pm EST
Feels like: 55°F
Wind: 7mph NNE
Humidity: 98%
Pressure: 30.19"Hg
UV index: 0
10 am11 am12 pm1 pm2 pm
59°F
61°F
63°F
64°F
64°F
MonTueWedThuFri
68°F / 45°F
52°F / 37°F
50°F / 45°F
54°F / 52°F
57°F / 48°F
Jesteśmy z Polonią od 1971 r.
Wiadomości
Publicystyka
Zdrowie

Weterynarz: pies może latami cierpieć, a właściciel nie zauważać jego bólu

22.11.2026

Pies może przez lata cierpieć z powodu choroby stawów, nie okazując wyraźnych objawów. Gdy zaczyna kuleć, zmiany bywają już bardzo zaawansowane – powiedział PAP lekarz weterynarii Andrzej Małkowski. Podkreślił, że nowoczesne metody leczenia nie zastąpią wczesnej diagnostyki.

PAP: Niedawno uczestniczył pan w kongresie ortopedii weterynaryjnej w Rzymie. Co najbardziej pana zainteresowało?

Andrzej Małkowski, lekarz weterynarii zajmujący się chirurgią ortopedyczną i rekonstrukcyjną zwierząt: Tempo rozwoju naszej dziedziny jest ogromne, ale nie zawsze chodzi o spektakularne wynalazki. Czasem ktoś proponuje inny sposób przeprowadzenia znanej operacji, dzięki któremu zabieg staje się bezpieczniejszy. W Rzymie poznałem chirurga z Walencji, który przedstawił nowy sposób dotarcia do stawu biodrowego podczas jego wymiany. Zainteresowało mnie to tak bardzo, że poleciałem do niego z dwiema współpracowniczkami i wspólnie przeprowadziliśmy taki zabieg.

PAP: Można już nawet sklejać złamane kości?

A.M.: Trwają prace nad materiałami pozwalającymi łączyć fragmenty kości bez stosowania niektórych tradycyjnych implantów. Przy złamaniach wieloodłamowych, kiedy kość rozpada się na drobne fragmenty, zamocowanie śrub i płytek bywa bardzo trudne. Specjalny materiał wiążący odłamy może w takich przypadkach pomóc, choć nie zastąpi wszystkich dotychczasowych metod.

Postęp obserwujemy również w wymianie stawów. Operacje stawu biodrowego są już dobrze znane, natomiast rozwijają się techniki wymiany stawów łokciowego i kolanowego, znacznie trudniejszych ze względu na ich budowę.

PAP: Jeszcze niedawno rewolucją miał być druk 3D. Co zmieniło się od tego czasu?

A.M.: Dzisiaj nie zawsze potrzebuję wydrukowanego modelu kości. Na podstawie tomografii komputerowej mogę odtworzyć jej kształt na ekranie i zaplanować operację. Niedawno trafił do mnie pies z zerwanym więzadłem krzyżowym i tak nietypową budową kolana, że standardowy zabieg nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu. Musiałem zaplanować kilka cięć kości, przemieszczenie jej fragmentów i dobór implantów. Dzięki symulacji komputerowej sprawdziłem różne warianty. Chirurg powinien wiedzieć, co zamierza zrobić, zanim otworzy staw, a nie szukać rozwiązania dopiero podczas operacji.

PAP: Skąd wiadomo, który implant będzie pasował do konkretnego psa?

A.M.: Operujemy psy ważące od kilkuset gramów do 100 kilogramów, o bardzo różnej budowie kości. Dzięki specjalistycznemu oprogramowaniu możemy korzystać z cyfrowych katalogów różnych producentów i wirtualnie dopasowywać implanty do kości pacjenta. Jeszcze przed zabiegiem widzimy, gdzie należy umieścić śruby.

Przy skomplikowanych operacjach przygotowujemy też indywidualne prowadnice chirurgiczne, czyli nakładki dopasowane do kości, które wskazują miejsce i kąt wiercenia otworów. To szczególnie ważne przy operacjach kręgosłupa, gdzie nawet niewielki błąd może uszkodzić struktury nerwowe.

PAP: Czy medycyna ludzka wyznacza kierunek rozwoju weterynarii, czy bywa odwrotnie?

A.M.: Coraz częściej lekarze zajmujący się ludźmi mogą korzystać z naszych doświadczeń. W medycynie ludzkiej wprowadzenie nowej metody wymaga długiego procesu badań i ocen. W weterynarii, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i dobrostanu zwierząt, niektóre rozwiązania możemy rozwijać szybciej. Regularnie wymieniamy doświadczenia z chirurgami operującymi ludzi, także zawodowych sportowców. Pamiętam spotkanie z chirurgiem z Londynu, który przedstawił techniki leczenia kolana, oraz rozmowy w USA z lekarzami zajmującymi się zawodnikami futbolu amerykańskiego. Uczymy się od siebie nawzajem.

PAP: Coraz częściej mówi się o leczeniu biologicznym, które może pozwolić uniknąć operacji. Na czym polega terapia IRAP?

A.M.: Wykorzystujemy w niej białka przeciwzapalne uzyskane z krwi pacjenta. Po odpowiednim przygotowaniu otrzymujemy preparat zawierający między innymi substancje blokujące działanie interleukiny 1, która uczestniczy w rozwoju stanu zapalnego. Zapalenie powoduje nie tylko ból i obrzęk, lecz także przyczynia się do uszkadzania stawu. Jeśli je ograniczymy, możemy poprawić sprawność zwierzęcia, a czasami uniknąć rozległej operacji.

Pamiętam, jak w 2016 r. przeprowadzałem pierwszą iniekcję epiduralną, czyli nadoponową – chodziło o leczenie zespołu końskiego ogona (cauda equina syndrome). Doskonale pamiętam, jak przeżywałem jej wynik, bo nie mieliśmy pewności, czy ta metoda zadziała. Nadmienię, że w tym czasie iniekcje dostawowe były w Niemczech już standardem, natomiast w Polsce pierwsze szkolenia z iniekcji dostawowych u ludzi zaczęły się jakoś na przełomie 2015/2016 r. To skuteczna metoda, także w weterynarii. Byli pacjenci, u których dzięki ograniczeniu stanu zapalnego udało się uniknąć operacji kręgosłupa. Zdarzało się również, że poprawa po trzech podaniach utrzymywała się ponad dwa lata i zwierzęta nie potrzebowały regularnego podawania leków przeciwbólowych, które mają przecież wiele niepożądanych działań. Nie oznacza to jednak, że u każdego osiągniemy taki rezultat, ale dla cierpiącego psa i jego opiekuna może to być ogromna zmiana.

PAP: A osocze bogatopłytkowe i komórki macierzyste? Czy odbudowują uszkodzone stawy?

A.M.: Te metody działają inaczej. IRAP ogranicza stan zapalny, osocze bogatopłytkowe, czyli PRP, zawiera składniki krwi uczestniczące w procesach naprawczych, a w innych terapiach wykorzystujemy materiał ze szpiku kostnego, zawierający między innymi komórki macierzyste. Takie leczenie może niekiedy zastąpić bardziej inwazyjne postępowanie, na przykład przy uszkodzeniach struktur stabilizujących bark. Nie wolno jednak obiecywać cudów. Jeśli chrząstka stawowa została całkowicie zniszczona, nie odrośnie po zastrzyku – to jest nieodwracalne.

PAP: Jak ocenić, czy staw nadaje się jeszcze do takiego leczenia?

A.M.: Pomaga nanoartroskopia, czyli badanie stawu za pomocą bardzo cienkiego narzędzia przypominającego igłę, wyposażonego w kamerę. Pozwala obejrzeć chrząstkę i ocenić uszkodzenia przy mniejszej ingerencji niż klasyczna artroskopia. W wielu przypadkach badanie można przeprowadzić ambulatoryjnie.

PAP: Jeśli u psa rozpoznano nowotwór kości, czy amputacja nadal bywa jedynym rozwiązaniem?

A.M.: Nie zawsze. W niektórych przypadkach możemy usunąć fragment kości zajęty przez nowotwór, a następnie odbudować ubytek. Nie wystarczy jednak wypełnić miejsca po usuniętej tkance. Trzeba przywrócić kości wytrzymałość, żeby zwierzę mogło obciążać kończynę i chodzić.

Możemy wykorzystać fragment kości pobrany z innego miejsca ciała zwierzęcia, odpowiednio przygotowaną kość od dawcy albo specjalny implant. Rozwijają się też materiały tworzące rodzaj rusztowania, na którym może odbudowywać się tkanka kostna. Nie u każdego psa taka operacja jest możliwa – decydują rodzaj nowotworu, jego umiejscowienie i zaawansowanie. Najważniejsze jest skuteczne leczenie onkologiczne. Nie możemy ratować łapy za wszelką cenę, ale jeśli uda się usunąć nowotwór i zachować sprawną kończynę, to ogromna różnica dla zwierzęcia i opiekuna.

PAP: Zwierzęta żyją coraz dłużej. Czy opiekunowie wiedzą, jak bardzo może cierpieć stary pies albo kot?

A.M.: Nadal zbyt często nie rozpoznajemy przewlekłego bólu. Przez lata sądzono, że koty rzadko cierpią na choroby zwyrodnieniowe stawów. Dzisiaj wiemy, że występują one u nich bardzo często. Zwierzęta potrafią długo ukrywać ból. Kot przestaje wskakiwać na meble, pies niechętnie wychodzi na spacer, a opiekun uznaje to za objaw starzenia. Tymczasem przyczyną może być choroba stawów rozwijająca się od lat.

Zdarza się, że trafia do mnie pies, który dopiero zaczął kuleć, a zdjęcie rentgenowskie pokazuje bardzo zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe. Niekiedy staw jest już tak zniszczony, że leczenie zachowawcze nie wystarcza i pozostaje jego wymiana albo trwałe usztywnienie, żeby uwolnić zwierzę od bólu. Dlatego nie czekajmy z diagnostyką, aż pies zacznie kuleć.

PAP: Czy szczenięta powinny przechodzić badania weterynaryjne podobnie jak dzieci badania bilansowe?

A.M.: Szczególnie ważne jest to u ras predysponowanych do wad rozwojowych. Dysplazję stawów biodrowych możemy rozpoznać już u szczeniąt w wieku około 16 tygodni. Pies nadal rośnie i możemy wtedy przeprowadzić zabieg wpływający np. na rozwój miednicy. Chodzi o symfizjodezę, która polega na zahamowaniu wzrostu jej określonej części. Dzięki temu w trakcie dalszego rozwoju psa poprawia się stabilność stawów biodrowych. Taką operację można wykonać tylko odpowiednio wcześnie. Później pozostają bardziej skomplikowane zabiegi korygujące ustawienie miednicy, a czasem nawet wymiana stawu.

PAP: Tymczasem wielu opiekunów słyszy, że ze zdjęciem bioder trzeba poczekać do pierwszych urodzin psa.

A.M.: I z takim podejściem trudno mi się pogodzić. Jeśli czekamy, aż pies ukończy rok, możemy bezpowrotnie utracić możliwość zastosowania niektórych metod wczesnego leczenia. Nie chodzi o wykonywanie wszystkich badań u każdego szczenięcia, lecz o ocenę ryzyka i diagnostykę we właściwym momencie. Krótki zabieg u bardzo młodego psa może zapobiec konieczności rozległej operacji w przyszłości. Na tym polega dla mnie największa wartość nowoczesnej weterynarii: nie tylko na naprawianiu zniszczonych stawów, ale przede wszystkim na zapobieganiu ich zniszczeniu.

PAP: A kiedy pies się starzeje, również potrzebuje regularnych badań?

A.M.: Tak, bo choroby stawów mogą rozwijać się latami bez wyraźnych objawów. Gdy pies ma siedem czy osiem lat, warto dokładniej ocenić jego zdrowie, w tym sprawność układu ruchu.

Zmieniły się też problemy zdrowotne zwierząt. Kiedy zaczynałem pracę, widywałem psy z zaburzeniami rozwojowymi wynikającymi z niedożywienia. Dzisiaj częściej mamy do czynienia z przekarmianiem i nadwagą, która obciąża stawy.

Rozmawiała Mira Suchodolska (PAP)

mir/ joz/

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

Wszyscy kłamią, czyli pic na wodę – bilety MojBilet.com