Symbol Wielkiego Jabłka

Empire State Building to jeden z najsłynniejszych budynków na całym świecie. Ten wyjątkowy wieżowiec, który przez prawie cztery dekady był najwyższą budowlą na świecie, pozostaje ikoną stylu art déco. W tym roku skończy 95 lat.

***

Pierwotnie w miejscu, w którym stoi dziś Empire State Building, znajdował się słynny hotel Waldorf-Astoria, który należał do nowojorskiej rodziny Astorów. Hotel ten był często odwiedzany przez elitę towarzyską Nowego Jorku, a na urządzanych w nim balach pojawiały się największe osobistości życia politycznego, gospodarczego i artystycznego miasta.

Najwyższy na świecie

W latach 20. XX wieku plac, na którym stał hotel sprzedano i przeniesiono go w nowe miejsce. Stary hotel wyburzono i w 1930 roku przystąpiono do budowy Empire State Building. W przedsięwzięcie to zaangażowanych było 3400 pracowników, głównie pochodzenia europejskiego, ale także indiańskiego (z plemienia Mohawków). Według oficjalnych danych, w trakcie budowy zginęło 5 robotników. Łącznie wszyscy zatrudnieni przy powstawaniu Empire State Building wypracowali około 7 mln godzin. Co tydzień przybywało około 4,5 piętra. W niektórych momentach było to nawet 14 pięter na 10 dni. W trakcie budowy materiały i sprzęty były wciągane na górę według porządku i harmonogramu ustalonego w najmniejszych szczegółach. Właśnie dzięki tej precyzji udało się wybudować ten gmach w 58 tygodni. Koszt budowy wyniósł prawie 41 milionów dolarów (ponad 680 milionów w przeliczeniu na dzisiejszą wartość dolara).

Budynek, który został zaprojektowany w stylu art déco przez Shreve, Lamb & Harmon Associates, miał według planów właścicieli jak najszybciej stać się najwyższą budowlą świata, toteż wielokrotnie naciskano na przyspieszanie prac. W efekcie od rozpoczęcia budowy do oficjalnego otwarcia Empire State Building minęło zaledwie 410 dni. 1 maja 1931 prezydent USA Herbert Hoover wcisnął przycisk zapalający światła budynku, samemu będąc w Waszyngtonie. Empire State Building (nazwa gmachu pochodzi od przydomku stanu Nowy Jork, który brzmi właśnie „Empire State”) prześcignął znajdujący się nieopodal Chrysler Building i został najwyższym budynkiem na świecie. Tytułem tym szczycił się aż do 1970 roku, kiedy to powstały wieże World Trade Center.

Katastrofa bombowca

Co ciekawe, od otwarcia aż do lat czterdziestych duża część powierzchni biurowej budynku nie była wykorzystywana. Z powodu tego braku dzierżawców budynek zaczęto przezywać mianem „Empty State Building”.

Zaledwie kilkanaście lat po otwarciu, 28 lipca 1945 roku, w budynek uderzył samolot bombowy B-25D Mitchell. Bombowiec leciał do Newark w stanie New Jersey, ale z powodu bardzo gęstej mgły nad Nowym Jorkiem doszło do nieszczęścia. Pilot maszyny zszedł niżej, próbując odzyskać kontakt wzrokowy z ziemią, ale dostrzegłszy wieżowiec zbyt późno, zderzył się z nim. Samolot uderzył na wysokości 78. i 79. piętra, na wysokości 295 metrów nad ziemią. W wyniku uderzenia powstała dziura o wymiarach 5 na 6 metrów. Siła uderzenia była tak wielka, że jeden z silników przebił budynek na wylot i spadł na ulicę po drugiej stronie. Śmierć poniosło 14 osób, a 26 zostało rannych, szkody wyceniono na milion dolarów. Po tej katastrofie zabroniono lotów samolotowych nad Nowym Jorkiem na wysokości mniejszej niż 2500 stóp (760 metrów).

Perełka Nowego Jorku

Odmiennie niż większość wysokościowców, Empire State Building ma klasyczną fasadę. Rozpoznawalna iglica budynku pierwotnie była zaprojektowana jako punkt cumowania sterowców. Testy wykonane ze sterowcami dowiodły jednak, że jest to niepraktyczne i niebezpieczne ze względu na silne podmuchy wiatru oraz wielkość budynku.

Empire State Building zajmuje powierzchnię 57 na 129 metrów. Pracuje w nim 15 tysięcy osób, natomiast stały personel liczy około 250 ludzi. Co miesiąc wywozi się z niego około 100 ton odpadów, a każdego roku zużywa ponad 40 mln kilowatogodzin prądu.

Budynek ma jeden z najpopularniejszych zewnętrznych tarasów widokowych na świecie; odwiedziło go już ponad 110 milionów ludzi. Co roku gmach jest odwiedzany przez ponad 3,5 mln ludzi.

Budynek wznosi się na 381 metrów; licząc razem z anteną na dachu, jest to 443,2 metrów. Każdego roku uderza w niego około 100 błyskawic.

Bardzo często jest wykorzystywany jak tło dla wielu filmów, gier itp. Prawdopodobnie najbardziej znanym przykładem na wykorzystanie tego gmachu jako tła filmowego jest film King Kong z 1933. Tytułowy King Kong podczas ucieczki przed pogonią wspina się na budynek i toczy walkę z atakującymi go samolotami.

Rozświetlony przez „Lewego”

Kolory iluminacji szczytu budynku dobierane są odpowiednio do pory roku, jak również do obchodzonego w danym dniu święta. Każdy kolor, a także jego ustawienie, ma swoje znaczenie symboliczne. Każde ważniejsze święto, czy rocznica mają własny ustalony układ barw.

W czerwcu 2002, podczas obchodów 50-lecia rządów królowej Elżbiety II miasto udekorowało budynek iluminacją w kolorach purpurowym i złotym (barwy królewskie Windsorów). 8 listopada 2016 roku, przy wyborze Donalda Trumpa na prezydenta Stanów Zjednoczonych, została wyświetlona jego podobizna, z podpisem „45. prezydent”.

Z kolei 10 listopada 2025 roku – w przeddzień obchodzonego w Polsce Święta Niepodległości – Robert Lewandowski jako pierwszy w historii Polak symbolicznie rozświetlił polskimi barwami narodowymi ten legendarny nowojorski drapacz chmur.

Autor: Oprac. KR

Autor zdjęcia: Wojtek Maślanka / Nowy Dziennik