Viktor Orban, najdłużej urzędujący premier w historii Węgier, rozpoczął polityczną karierę od głośnego wezwania w 1989 roku do opuszczenia kraju przez wojska sowieckie. Później, już jako szef rządu, ogłosił sprzeciw wobec „liberalnej demokracji”, stając się rzecznikiem jej „nieliberalnej” wersji.
62-letni Orban urodził się w wiosce Alcsutdoboz, jednak wychował się w pobliskiej miejscowości Felcsut, do której jego rodzina przeprowadziła się w 1977 roku i z którą jest powszechnie kojarzony. Felcsut stało się symbolem jego rządów i miejscem licznych inwestycji.
Ukończył studia prawnicze na prestiżowym Uniwersytecie Loranda Eotvosa w Budapeszcie, gdzie obronił pracę magisterską poświęconą polskiej Solidarności. Następnie studiował brytyjską filozofię polityczną w Pembroke College na Uniwersytecie Oksfordzkim jako stypendysta fundacji założonej przez George’a Sorosa – filantropa, który w przyszłości w narracji premiera Orbana stanie się jednych z głównych antagonistów.
W 1988 roku był współzałożycielem Związku Młodych Demokratów – Fideszu.
Przełomem w jego karierze było przemówienie, które wygłosił w 1989 roku podczas ponownego pochówku Imre Nagya, premiera Węgier w czasie rewolucji przeciwko ZSRR w 1956 r. 26-letni wówczas Orban domagał się wolnych wyborów i wycofania z kraju wojsk radzieckich oraz krytykował komunistyczne władze, zyskując ogromną popularność.
W 1990 roku rzucił studia w Wielkiej Brytanii, by wziąć udział w kampanii wyborczej w kraju. Fidesz, z Orbanem na czele listy, zdobył 22 mandaty. W 1993 roku polityk został liderem ugrupowania. Pięć lat później zwyciężyło ono w wyborach, a Orban w wieku 35 lat został najmłodszym premierem w Europie. Rok później wprowadził Węgry do NATO.
Fidesz poniósł następnie dwie porażki w wyborach w 2002 i 2006 roku. Na stanowisko premiera Orban wrócił dopiero po wyborach w 2010 roku i funkcję tę sprawuje do dziś. Od powrotu do władzy Fidesz zmienił konstytucję, przyjął szereg ustaw umacniających kontrolę rządu nad mediami i sądownictwem. Węgry w ostatnich latach były wielokrotnie uznawane przez organizację Transparency International za najbardziej skorumpowane państwo Unii Europejskiej.
– Nie chcemy być liberalną demokracją (…) Liberalna idea państwa umarła, a chrześcijańsko-demokratyczna idea państwa jest tą, która może otworzyć nową erę. Chcemy zbudować państwo nieliberalne – powiedział Orban w 2014 roku. Innym kluczowym wydarzeniem w jego karierze był kryzys migracyjny z 2015 roku. Zamknął wówczas kraj dla imigrantów, zagrażających, jego zdaniem, chrześcijańskiej tożsamości Europy.
Rząd w Budapeszcie zaczął kłaść coraz większy nacisk na powstrzymanie napływu imigrantów na Węgry i do Europy, suwerenność narodową i krytykowanie UE, z którą – w ostatnich latach – Orban toczył spory o kwestie związane z praworządnością i wspieranie zaatakowanej w 2022 roku przez Rosję Ukrainy.
Rozwinął bliskie relacje z liderami spoza Europy, m.in. z przywódcą Rosji Władimirem Putinem, prezydentem Turcji Recepem Tayyipem Erdoganem, prezydentem USA Donaldem Trumpem i premierem Izraela Benjaminem Netanjahu.
W dobiegającej końca kampanii przed wyborami parlamentarnymi podkreśla swój sprzeciw wobec udzielania pomocy Ukrainie; w jego ocenie niepotrzebnie przedłuża to wojnę. Zarzuca też władzom w Kijowie ingerowanie w wybory na Węgrzech i podkreśla znaczenie swoich osobistych relacji z przywódcami mocarstw „w tych niestabilnych czasach”.
Wybory parlamentarne na Węgrzech odbędą się w najbliższą niedzielę 12 kwietnia. Opozycyjna partia TISZA wyprzedza Fidesz w większości niezależnych sondaży. W marcowym badaniu firmy Median uzyskała poparcie na poziomie 58 proc. wśród zdecydowanych wyborców, a Fidesz – 35 proc. Badanie ośrodka 21 Research Center z 1 kwietnia wykazało, że TISZA cieszy się poparciem 56 proc. zdecydowanych wyborców, a Fidesz – 37 proc.
Sondaże ośrodków powiązanych z rządem wskazują na przewagę ugrupowania Orbana, wynoszącą kilka punktów procentowych.
Z Budapesztu Jakub Bawołek (PAP)
jbw/ akl/
Peter Magyar, przewodniczący prowadzącej w sondażach partii TISZA, w ostatnich dwóch latach wyrósł na lidera węgierskiej opozycji i polityka, który w wyborach w niedzielę może odsunąć od władzy rządzącego od 16 lat premiera Viktora Orbana i jego partię Fidesz, do której kiedyś sam należał.
45-letni Magyar, z wykształcenia prawnik, należał do Fideszu do 2024 roku. Od 2006 do 2023 roku był w związku małżeńskim z Judit Vargą, minister sprawiedliwości w rządzie Orbana w latach 2019-23. Pracował m.in. w ministerstwie spraw zagranicznych oraz w stałym przedstawicielstwie Węgier przy UE.
Szerszą rozpoznawalność zdobył dopiero w 2024 roku, gdy na jaw wyszło, że prezydentka Węgier Katalin Novak ułaskawiła osobę skazaną za tuszowanie pedofilii. Na fali publicznego oburzenia Magyar w wystąpieniu na platformie YouTube skrytykował stworzony przez Orbana system władzy za korupcję, argumentując tym swoje odejście z Fideszu. Węgry określił jako „państwo, w którym kilka rodzin posiada połowę kraju”. Wystąpienie dotarło do milionów osób – ok. 10 proc. ludności Węgier.
Wykorzystując społeczne oburzenie do ujawnienia nieprawidłowości i dysfunkcji państwa, Magyar podkreślał, że przemawia jako „insider” – człowiek z wnętrza obozu władzy.
Zorganizował wówczas największe od lat protesty, odszedł ze stanowisk w przedsiębiorstwach państwowych i stanął na czele mało znanej Partii Szacunku i Wolności (TISZA). W czerwcu 2024 roku TISZA zajęła drugie miejsce w wyborach do Parlamentu Europejskiego, gdzie dołączyła do Europejskiej Partii Ludowej.
Urodzony i wychowany w Budapeszcie prawnik zdał sobie sprawę z dominacji Fideszu na prowincji i wpływie mniejszych ośrodków na wynik wyborów. Od dwóch lat przemierza Węgry, a przed niedzielnymi wyborami obrał sobie za cel odwiedzenie wszystkich 106 okręgów wyborczych kraju.
W maju 2025 roku wyruszył w pieszą wędrówkę o długości ok. 300 kilometrów z Budapesztu do Oradei w Rumunii. Marsz, określany jako „milion kroków na rzecz pokoju i jedności narodowej”, miał zjednoczyć naród i być wyrazem sprzeciwu wobec polityki Orbana.
Liderzy Tiszy w politycznym przekazie skupiają się na korupcji władz, złym stanie usług publicznych i zubożeniu kraju. Magyar obiecuje jasne opowiedzenie się Węgier po stronie Zachodu i odblokowanie unijnych funduszy, których wypłatę wstrzymano ze względu na naruszenia zasad praworządności przez rząd Viktora Orbana.
Wobec faktu, że znaczna część mediów na Węgrzech jest kontrolowana przez władze, lider opozycji zwraca się do Węgrów osobiście podczas licznych wystąpień publicznych i poprzez portale społecznościowe.
Hasłem wyborczym jego kampanii jest „Teraz albo nigdy!” z przekreślonym „albo nigdy”, co ma podkreślać powagę sytuacji.
Orban i jego środowisko polityczne określają Magyara jako „marionetkę” Brukseli i prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Magyar odpowiada, że żadna z zagranicznych stolic nie powinna decydować o losie Węgrów, i zarzuca Orbanowi zależność od Moskwy.
Wybory parlamentarne na Węgrzech odbędą się w najbliższą niedzielę, 12 kwietnia. TISZA wyprzedza Fidesz Orbana w większości niezależnych sondaży. W marcowym badaniu firmy Median uzyskała poparcie na poziomie 58 proc. wśród zdecydowanych wyborców, a Fidesz – 35 proc. Badanie ośrodka 21 Research Center z 1 kwietnia wykazało, że TISZA cieszy się poparciem 56 proc. zdecydowanych wyborców, a Fidesz – 37 proc.
Sondaże ośrodków powiązanych z rządem wskazują na przewagę ugrupowania Orbana, wynoszącą kilka punktów procentowych.
Z Budapesztu Jakub Bawołek (PAP)
jbw/ akl/
Outwater Media Group LLC
10 Schindler Rd.
Clark, NJ 07066
phone: 212-594-2266
fax:
[email protected]
212-594-2266
[email protected]
773-901-9030
[email protected]
773-901-9030
