Drużyna dusz. W poszukiwaniu turysty świadomego

W PIASA Gallery (The Polish Institute of Arts and Sciences of America) na Manhattanie w październiku i listopadzie 2026 roku, czynna była wystawa współczesnej czołowej polskiej malarki (byłej ilustratorki książek dla dzieci) i wykładowcy, Joanny M. Wężyk. Miała ona intrygujący tytuł „Drużyna dusz. W poszukiwaniu turysty świadomego”.

***

W tym cyklu prac artystka przygląda się cienkiej granicy między sacrum architektury a absurdem ludzkiej natury i zastanawia się jak odbieramy świątynie i ich symbole. Jej inspiracją były budynki sakralne w tym przypadku gotyckie i związana z nimi symbolika, mitologia a także fikcyjna współczesna literatura.  

„Te obrazy skojarzyły mi się ze mną samą — turystką, która odwiedza niezwykłe miejsca, widzi między innymi trzynaście białych gęsi spacerujących wokół krużganków w gotyckiej Katedrze w Barcelonie, rusztowania i dźwigi wokół Sagrada Família oraz tajemnicze rzeźbienia w kaplicy Rosslyn w Szkocji, których znaczenia do dziś nie znamy, robi zdjęcia, szuka nagłej informacji w telefonie i próbuje zrozumieć ich historię” – stwierdziła.

Interesuje ją fascynacja tajemnicami, ukrytymi symbolami, mitologią i legendami, których znaczenia już dziś często trudno jest zrozumieć.

Częściowo inspiruje ją też sposób, w jaki takie tajemnice przedstawia Dan Brown w Kodzie Leonarda da Vinci, a raczej fascynuje ja brak wiedzy zarówno historycznej jak i religijnej wśród współczesnych wielbicieli sensacji czyli tak zwanych fake news.

„Moje obrazy pokazują współczesnego turystę jako kogoś w rodzaju ‘cyfrowego pielgrzyma’, który podróżuje po sławnych miejscach, takich jak europejskie kościoły, bogate w historyczne i artystyczne obiekty. Zamiast zatrzymać się i spokojnie przeżyć dane miejsce, często fotografujemy je, sprawdzamy informacje w telefonie i szybko dzielimy się wrażeniami w mediach społecznościowych. Zastanawiam się więc, co dzieje się z naszym doświadczeniem, kiedy zamiast patrzeć, słuchać i kontemplować, patrzymy na otaczające nas cuda kultury człowieczeństwa przez aparat fotograficzny albo ekran telefonu. Czy próbując wszystko sfotografować i zrozumieć, nie tracimy czegoś z samego doświadczenia tego miejsca?” – powiedziała.

Monumentalna architektura i wielowarstwowa symbolika stają się coraz trudniejsze do kontemplacji w tłumie zwiedzających, skupionych przede wszystkim na uchwyceniu powierzchownego obrazu.

Obrazy Joanny o pięknej delikatnej kolorystyce wykonane są techniką mieszaną, tuszem, akrylem i olejem na desce.

Jej praktyka artystyczna obejmuje różne media, łącząc tradycyjne techniki z innowacyjnymi podejściami, eksperymentuje z laserunkami olejnymi, gwaszami, akrylami, tuszami na bazie alkoholu. Jej prace zgłębiają tematy nostalgii, melancholii, porzucenia oraz koncepcje głęboko zakorzenione w historii Europy i Ameryki.

Obrazy Joanny eksplorują intymność i przywrócenie zapomnianych lub sekretnych przestrzeni, takich jak kościoły, komnaty królewskie. Jej prace mają w sobie niezwykły klimat i atmosferę, często rozświetloną przebłyskami światła.

Joanna M. Wężyk jest profesjonalną artystką i profesorką malarstwa w Katedrze Sztuk Pięknych Kean University w Union, New Jersey. Tytuł magistra sztuk pięknych w malarstwie i nowych mediach otrzymała ze School of Visual Arts w Nowym Jorku, USA. Wężyk jest też absolwentką magisterskich studiów edukacyjnych na Kean University w NJ, USA i Wydziału Grafiki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Jej malarstwo prezentowane było na licznych wystawach w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji, między innymi w Tina Kim Gallery w Nowym Jorku, Kukje Gallery w Seulu, Galerie Pferim we Francji oraz Galerii Pryzmat w Krakowie. Jej prace znajdują się w kolekcjach prywatnych i instytucjonalnych, w tym w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie. Wśród otrzymanych przez artystkę wyróżnień znajdują się Paula Rhodes Memorial Award for Exceptional Achievement in Fine Arts oraz grant Artists and Writers Educational and Development Foundation. Była również nominowana do Joan Mitchell Foundation MFA Grant Program i Dedalus Foundation Fellowship.

Wernisaż prezentacji odbył się w piątek 9 października 2026. Organizatorem wystaw w PIASA jest Mariusz Bargielski.

Autor tekstu i zdjęć: Zosia Zeleska-Bobrowski