Jesteśmy z Polonią od 1971 r.
Wiadomości
Ameryka
Publicystyka
Opinie i Analizy

Ekspert: zestawianie szczytu w Shenzhen z Jałtą to narracja Kremla

18.11.2026

Światowe media porównują planowane spotkanie Trumpa, Xi i Putina w Shenzhen do konferencji w Jałcie z 1945 r. – To narracja kremlowska, a jej celem jest kreowanie Rosji na globalne mocarstwo, którym nie jest – ocenia ekspert OSW Marek Menkiszak.

Według zapowiedzi amerykańskich urzędników na planowanym na czwartek spotkaniu Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem i Władimirem Putinem w chińskim Shenzhen nie pojawi się kwestia wojny na Ukrainie.

Szczyt ma dotyczyć m.in. ograniczenia arsenałów nuklearnych oraz sytuacji na Bliskim Wschodzie, w tym wojny z Iranem.

Jednak światowe media porównały już spotkanie przywódców trzech nuklearnych mocarstw do konferencji Wielkiej Trójki w Jałcie.

4 lutego 1945 roku na Krymie, prezydent USA Franklin D. Roosevelt, brytyjski premier Winston Churchill i przywódca Związku Radzieckiego Józef Stalin ustalili powojenny porządek świata, nie pytając o zdanie m.in. Polski, która trafiła w wyniku porozumienia mocarstw do sowieckiej strefy wpływów.

Według dziennika „Financial Times” szczyt w Shenzhen może wywołać wrażenie, że świat znowu wkracza w epokę koncertu mocarstw, decydującego tym razem o losach Ukrainy i Europy za ich plecami. W tytule artykułu z poniedziałku dziennik stawia pytanie, czy spotkanie w Chinach może być „Jałtą 2.0”.

W ocenie koordynatora projektu „Komunikacja strategiczna o Rosji” w Ośrodku Studiów Wschodnich Marka Menkiszaka, porównywanie szczytu w Shenzhen do Jałty jest niefortunne. Jest to bowiem narracja wygodna dla Kremla.

– Ona ma podbudować znaczenie i pozycję Putina i przedstawić go jako jednego z liderów globalnych mocarstw, decydujących o losach świata, tymczasem Rosja takim mocarstwem nie jest – podkreślił ekspert. Jego zdaniem sukces tej narracji wynika z umiejętności wykorzystywania przez Kreml dążenia mediów do wywoływania sensacji i wyolbrzymiania zdarzeń.

Menkiszak przypomniał, że do spotkania w Shenzhen bardzo intensywnie parła Moskwa, a zarówno strona amerykańska jak i strona chińska początkowo były w tej sprawie sceptyczne. Stany Zjednoczone, dodał, nie uważają bowiem Rosji za partnera równej rangi i chcą z Chinami rozmawiać bezpośrednio.

W ocenie eksperta obecna sytuacja nie da się porównać do Jałty, ponieważ w 1945 roku na Krymie spotkali się przywódcy mocarstw, które pokonały nazistowskie Niemcy, a Rosja nie ma obecnie na koncie żadnych zwycięstw.

– Nie wygrała wojny z Ukrainą, państwem dużo słabszym od siebie i nie jest w stanie tego zrobić militarnie. Szuka więc metod politycznych i propagandowych, a także hybrydowych, żeby doprowadzić do zwycięstwa – podkreślił Menkiszak.

Jak ocenił, Rosjanie chcieliby uczestniczyć w konferencji porównywalnej z Jałtą, która zajęłaby się architekturą bezpieczeństwa europejskiego, aby narzucić nowy porządek świata na wzór 1945 roku, kiedy mocarstwa dogadywały się kosztem mniejszych państw.

– Ale na to nie ma przestrzeni, bo Rosja jest zbyt słaba – ocenił Menkiszak. Jego zdaniem właśnie z powodu tej militarnej słabości Kreml usiłuje skłonić Stany Zjednoczone do uznania swoich żądań.

Niemniej wiele wskazuje na to, uważa ekspert, że przynajmniej negocjatorzy występujący w imieniu Stanów Zjednoczonych dali się przekonać do rosyjskiej narracji o potrzebie budowy nowego porządku bezpieczeństwa, aby mógł nastać pokój.

Także prof. Tadeusz Rutkowski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego uważa porównanie szczytu w Shenzhen z Jałtą za mało trafne.

W rozmowie z PAP zwrócił uwagę, że w konferencji jałtańskiej uczestniczyły państwa, które miały np. wobec Polski zobowiązania formalno-prawne.

– Dlatego Jałta była zdradą sojuszy i sojuszników poprzez zgodę na objęcie suwerennych państw sowiecką strefą wpływów, wbrew woli społeczeństw i wbrew woli uznawanych formalnie, legalnych władz – podkreślił Rutkowski.

Dziś Zachód, dodał, nie ma podobnych twardych zobowiązań wobec Ukrainy, która nie jest członkiem NATO i nie jest też związana innymi podobnymi układami sojuszniczymi.

Skojarzenia z Jałtą są zrozumiałe jedynie o tyle, zauważył prof. Rutkowski, że w 1945 roku Wielka Trójka podejmowała decyzje ponad głowami takich państw jak Polska.

– Z tą różnicą, że Ukraina może jednak walczyć dalej, a Polska i kraje Europy Środkowo-Wschodniej takiej możliwości były w 1945 roku pozbawione – zaznaczył ekspert. Przypomniał, że rozmowy w Jałcie odbywały się w czasie, kiedy tereny Polski i innych państw Europy Wschodniej były już w całości zajęte przez Armię Czerwoną.

Profesor podkreślił także, iż ustalenia Wielkiej Trójki dotyczące granic powojennej Polski miały miejsce już w 1943 roku, w czasie konferencji trzech mocarstw w Teheranie.

Stalin uzyskał wówczas od zachodnich przywódców przyzwolenie na zmianę wschodniej granicy Polski i przesunięcie jej na zachód, wzdłuż tzw. linii Curzona. Oznaczało to utratę przez Polskę znacznej części przedwojennych ziem wschodnich.

W Jałcie zachodni alianci ostatecznie zaakceptowali te zmiany. Ustalili wprawdzie, że miały się w Polsce odbyć wolne wybory, ale – jak zauważył prof. Rutkowski – Stalin rozumiał je zupełnie inaczej niż strona zachodnia.

W efekcie wybory, które odbyły się w styczniu 1947 roku zostały sfałszowane, utrwalając komunistyczną władzę w Polsce i jej przynależność do sowieckiej strefy wpływów.

Anna Gwozdowska (PAP)

agw/ pś/

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

Wszyscy kłamią, czyli pic na wodę – bilety MojBilet.com