Ekwador. Śmierć polskiej działaczki budzi obawy o pogłębiający się kryzys praw człowieka

Śmierć polskiej aktywistki Moniki Silvy Koniuszek budzi obawy o pogłębiający się kryzys praw człowieka w Ekwadorze – ocenił portal CNN Espanol. Sprawa Polki uwidoczniła zagrożenia, z jakimi mierzą się osoby angażujące się w działalność społeczną w kraju – podkreślił serwis.

„Przemoc, której doświadcza wiele aktywistek, nasila się. Obrońcy praw człowieka są bezbronni” – powiedziała CNN Espanol dyrektorka wykonawcza organizacji praw kobiet CEPAM w Guayaquil Lita Martinez, reprezentująca rodzinę Moniki Silvy.

Silvę znaleziono martwą 8 czerwca w jej domu w miejscowości Montanita w nadmorskiej prowincji Santa Elena. Dzień później minister spraw wewnętrznych Ekwadoru John Reimberg ogłosił, że podejrzewa się samobójstwo. Prokuratura Okręgowa w Olsztynie, która wyjaśnia okoliczności śmierci polskiej aktywistki, poinformowała, że ze wstępnego raportu z sekcji zwłok wynika, iż kobieta została zamordowana.

Martinez skrytykowała przedwczesną ocenę Reimberga. „Słowa ministra były wręcz nieodpowiedzialne i całkowicie wyrwane z kontekstu, biorąc pod uwagę fakt, że jest to proces, który powinien być prowadzony niejawnie, z zachowaniem ścisłej kontroli i nadzoru nad wszelkimi informacjami. (Minister) był bardzo nieodpowiedzialny w tej sprawie, a zwłaszcza wobec rodziny, matki i córek Moniki, od razu przypisując jej samobójstwo” – oceniła.

Według Martinez miejsce śmierci polskiej aktywistki zostało zmienione i upozorowane w taki sposób, aby przebieg wydarzeń wskazywał na samobójstwo. „W żadnym momencie nie ustalono wcześniej, że było to samobójstwo. Pierwszy i jedyny raport w tej sprawie to raport lekarza sądowego, który został dołączony do akt sprawy i w którym, opierając się na argumentach techników, stwierdzono, że życie Moniki zostało brutalnie odebrane przez osoby trzecie” – zauważyła.

Śmierć Polki jest kolejnym dowodem pogarszającej się sytuacji obrońców praw człowieka i działaczy społecznych w Ekwadorze. W opublikowanym w maju Światowym Indeksie Wolności Prasy, sporządzanym przez Reporterów bez Granic, kraj spadł z 94. na 125. miejsce. Ponadto, jak przypomniał CNN Espanol, pod koniec czerwca Ekwador został zakwalifikowany przez Światową Organizację Przeciwko Torturom (OMCT) w Globalnym Indeksie Tortur jako kraj „wysokiego ryzyka” – drugiej najwyższej kategorii zagrożenia. W raporcie OMCT stwierdzono, że od 2024 r., wraz z ogłoszeniem stanu wyjątkowego, nastąpiło „znaczne pogorszenie sytuacji w zakresie praw człowieka, charakteryzujące się militaryzacją bezpieczeństwa publicznego i rozszerzeniem uprawnień przyznanych siłom zbrojnym”.

OMCT odnotowała m.in. co najmniej 51 przypadków wymuszonych zaginięć, za które odpowiedzialność przypisuje się funkcjonariuszom państwowym, oraz 369 zgłoszeń dotyczących nadmiernego użycia siły, tortur i zabójstw w latach 2024–26. W raporcie zwrócono również uwagę na utrzymującą się bezkarność sprawców oraz pogłębiający się kryzys w systemie więziennictwa.

Ekwadorski prawnik specjalizujący się w prawach człowieka Efren Guerrero ocenił w rozmowie z CNN, że „(śmierć Silvy) tworzy niekorzystny kontekst dla wszystkich, ponieważ państwo traci możliwość efektywnej współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i obywatelami. Uważam, że między państwem a społeczeństwem obywatelskim narasta atmosfera nieufności, którą należy konsekwentnie i szybko przezwyciężyć. Musimy unikać narracji utożsamiających działalność dziennikarską lub obronę praw człowieka z próbami destabilizacji” – podkreślił.

Walka z przestępczością zorganizowaną i kartelami narkotykowymi pozostaje jednym z głównych priorytetów prawicowego prezydenta Ekwadoru Daniela Noboi. Realizacji tej polityki towarzyszy jednak coraz większe zaangażowanie sił zbrojnych w działania związane z bezpieczeństwem wewnętrznym, co wywołuje obawy organizacji zajmujących się prawami człowieka. W czerwcu, w obliczu nasilającej się fali brutalnej przestępczości, Noboa ponownie ogłosił stan wyjątkowy i zapowiedział „totalną wojnę” z gangami. (PAP)

mgp/ rtt/ jpn/