Krzyż widziany oczami artystów

Ponad 30 obrazów, rysunków, grafik i zdjęć można było zobaczyć na trzeciej edycji sakralnej wystawy „Krucyfiks-Crucifix”. W tym roku po raz drugi wielkopostna ekspozycja została zaprezentowana w kościele św. Stanisława Kostki na Greenpoincie.

Wojtek Maślanka

„W tym roku wystawa 'Krucyfiks-Crucifix’ miała miejsce w Wielki Czwartek i Wielki Piątek, co w sposób szczególny podkreśliło wymowę tych dni, a zwłaszcza Wielkiego Piątku. To dzień, w którym na krzyżu oddał za nas życie, za wszystkich ludzi, Pan Jezus, Boży Syn Zbawiciel” – podkreślił ks. Grzegorz Markulak, proboszcz parafii św. Stanisława Kostki na Greenpoincie i zarazem gospodarz wielkopostnej ekspozycji.

Dwudniowa wystawa zorganizowana była 2 i 3 kwietna i miała miejsce w tzw. dolnym kościele czyli sali znajdującej się piwnicznej części greenpoinckiej świątyni.

„Nasi wierni mogli oglądać obrazy przedstawiające różne formy i wizje krzyża Jezusa Chrystusa oraz zdjęcia z Drogi Krzyżowej ulicami Greenpointu z kilku ostatnich lat, które przygotowała pani Zosia Żeleska-Bobrowski. Wystawa przyciągnęła uwagę bardzo wielu osób, które po liturgii w kościele mogły przedłużyć jeszcze medytację o Męce Pana Jezusa. Mam nadzieję, że w następnych latach będziemy mogli kontynuować tę wspaniałą inicjatywę” – podkreślił kapłan.

Ks. Grzegorz Markulak wyraził też wdzięczność kuratorowi Januszowi Skowronowi za przygotowanie wyjątkowej ekspozycji. Ten polonijny artysta i promotor kultury podczas wernisażu przypomniał genezę wystawy poświęconej obecności krzyża w przestrzeni artystycznej, dzięki której tego typu prace mogłyby być pokazane publiczności w okresie wielkopostnym.

„Jeszcze przed pandemią rozmawiałem z ks. Markiem Sobczakiem, ówczesnym proboszczem kościoła św. Stanisława Kostki, o tym w jaki sposób można pokazać sztukę sakralną na terenie tej greenpoinckiej parafii. Mieliśmy wizję, żeby zrobić wystawę, która będzie krążyła z kościoła do kościoła” – wspominał kurator ekspozycji. Niestety, realizację tego projektu przerwała pandemia oraz przeniesienie ks. Marka Sobczaka do innej parafii znajdującej się w stanie Connecticut. Na szczęście jego następca, ks. Grzegorz Markulak również wyraził gotowość do zorganizowania wystawy typu sacrum-profanum na terenie parafii św. Stanisława Kostki.

„Dwa lata temu po raz pierwszy, w tym samym miejscu, udało nam się pokazać prace zawierające lub symbolizujące krzyż. Była to kameralna, dwudniowa wystawa obrazów stworzonych przez różnych autorów” – dodał Janusz Skowron. Druga tego typu ekspozycja była zorganizowana rok temu w parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika na Manhattanie. W tym roku wielkopostna wystawa znów zagościła na Greenpoincie.

„Ciągle jednak czeka pomysł, żeby z tego miejsca wyruszyła duża wystawa zawierająca prace większej ilości autorów, która co tydzień lub dwa będzie przekazywana do innych kościołów, oraz żeby tak krążyła z parafii do parafii przez miesiąc lub półtora” – zdradził swój plan polonijny promotor. Dodał, że ma nadzieję, że taką ruchomą ekspozycję uda się to zrealizować w przyszłym lub kolejnym roku.

Podczas obecnej wystawy „Krucyfiks-Crucifix” pokazane były obrazy, grafiki, rysunki oraz fotografie. Wśród artystów, których prace zostały wyeksponowane byli artyści plastycy: Beata Szpura, Artur Skowron, Leszek Kuchniak, Henryk Lasko, Wojciech Trzyna i oczywiście Janusz Skowron, a także fotograficy: Zosia Żeleska-Bobrowski, Małgorzata Tambor i Dariusz Kanarek. Kilku z nich obecnych było na wernisażu, dzięki czemu mogli osobiście zaprezentować swoje prace. O pozostałych opowiedział kurator wystawy, który w tym roku zaprezentował także swoje rysunki.

„W centralnym miejscu pozwoliłem sobie umieścić prace mojego syna Artura Skowrona, którego już czwarty rok nie ma z nami. On często malował Chrystusa oraz ryby – symbol wiary. W jego pracowni odnalazłem elementy składające się na przestrzenny krzyż i po raz pierwszy te sześć płócien poskładałem w całość. Prócz tego są jego inne obrazy” – wyjaśnił Janusz Skowron. Dodał, że wyeksponowane są także prace artystów z Polski: grafiki Leszka Kuchniaka, monotypie Henryka Lasko oraz obraz Wojciecha Trzyny. Z kolei polonijni artyści sami opowiedzieli o pracach, które wyeksponowali. Ilustratorka Małgorzata Tambor i Dariusz Kanarek pokazała trzy obrazy zrobione w technice mieszanej łączącej rysunek z grafiką komputerową oraz z malarstwem. Jej obrazy przedstawiały ukrzyżowanego Chrystusa, z którego – jak stwierdziła – emanuje światło.

„Dla mnie krzyż łączy się ze zmartwychwstaniem, a Bóg jest w pewnym sensie światłem i starałam się to pokazać” – wyjaśniła artystka. Z kolei Zosia Żeleska-Bobrowski zaprezentowała serię zdjęć zrobionych podczas Drogi Krzyżowej z pątnikami, którzy każdego roku w Wielki Piątek przechodzą ulicami Greenpointu, pomiędzy kościołami św. Stanisława Kostki i św.św. Cyryla i Metodego.

„Na wystawę wybrałam zdjęcia z trzech lat, z 2022, 2024 i 2025 roku i tylko takie, na których widać krzyż” – wyjaśniła znana fotografik. Z kolei Małgorzata Tambor zaprezentowała dwa zdjęcia, które zrobiła podczas zwiedzania bazyliki św. Idziego (St. Giles) w Bardejowie na Słowacji oraz z wystawy w Metropolitan Museum na Manhattanie.

„Ten krzyż robił niesamowite wrażenie. W zależności gdzie się stało, rzucał inne cienie, które powodowały, że wyglądało to tak jakby się widziało co najmniej trzy krzyże” – wyjaśniła powód wyboru jednej z zaprezentowanych fotografii. Natomiast Dariusz Kanarek, przedstawił trzy czarno-białe zdjęcia przedstawiające różne ujęcia znajdującego się w Gdańsku pomnika Poległych Stoczniowców 1970. Każdemu też nadał indywidualny tytuł: „Cierpienie”, „Pamięć” i „Odrodzenie”.

„Pierwszy kadr to krzyż symbolizujący cierpienie i poświęcenie stoczniowców. Drugie zdjęcie to jest 'Pamięć’ i zawiera ono wiele elementów. Są płaskorzeźby, które pokazują życie stoczniowców i ich rodzin, ale w tyle jest także Europejskie Centrum Solidarności, które nawiązuje do pamięci o tym co przeżyliśmy przez tyle lat komunizmu i socjalizmu w Polsce – wyjaśnił prezes Polsko-Amerykańskiego Klubu Fotografika. – Trzecie zdjęcie czyli 'Odrodzenie’, a właściwie jego kadr, pokazuje naszą drogę od 1970 roku aż po dzień dzisiejszy oraz monumentalny wysiłek i poświęcenie włożone przez Polaków w odzyskanie wolności” – dodał Dariusz Kanarek.

Wszyscy trzej artyści prezentujący na tej wystawie zdjęcia są członkami Polsko-Amerykańskiego Klubu Fotografika. Całość wielkopostnej ekspozycji pięknie uzupełniał duży, wiszący na ścianie, wielkoformatowy obraz przedstawiający scenę ukrzyżowania Chrystusa oraz stacje Drogi Krzyżowej znajdującej się w sali, w której była zorganizowana wystawa „Krucyfiks-Crucifix”.