Nowojorski skarbiec wiedzy

Nowojorska Biblioteka Publiczna (NYPL) to jedna z największych bibliotek publicznych na świecie i jedna z najważniejszych bibliotek naukowo-badawczych w Stanach Zjednoczonych. Zawiera w sumie ponad 53 miliony zasobów w zbiorach.

***

Niezwykła i unikalna na skalę światową struktura Nowojorskiej Biblioteki Publicznej łączy ogromny system publicznych wypożyczalni i czytelni, z równie wielkim systemem zbiorów bibliotecznych, służących do prowadzenia badań naukowych, niedostępnych do powszechnego wypożyczania. To spektakularne przedsięwzięcie funkcjonuje na zasadach non-profit i misji publicznej, zarządzane jest prywatnie, a finansowane z obu stron.

Ponad 130 lat historii

Samuel J. Tilden, gubernator Nowego Jorku w latach 1875-1876 i kandydat Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich w 1876 roku (wygrał z Rutherfordem Hayesem w wyborach powszechnych, ale przegrał w głosowaniu Kolegium Elektorów) w swoim testamencie przekazał większość swojego majątku czyli około 2,4 miliona dolarów na „założenie i utrzymanie bezpłatnej biblioteki i czytelni w Nowym Jorku”.

Gdy Tilden zmarł w 1886 roku, powstał fundusz Tilden Trust. Jego prawnik John Bigelow zaproponował połączenie funduszu i dwóch istniejących już w Nowym Jorku Bibliotek, które miały kłopoty finansowe. Były to: Biblioteka Astora, która została otwarta w 1849 z kolekcji przekazanej przez niemieckiego imigranta Johna Jacoba Astora i Biblioteka Lenoxa, założona przez Jamesa Lenoxa.

23 maja 1895 roku podpisano przygotowany przez Johna Bigelowa projekt połączenia bibliotek, pomiędzy przedstawicielami tych dwóch bibliotek i funduszem Tilden Trust. Efektem umowy było powstanie Nowojorskiej Biblioteki Publicznej.

Rozwój i świetność

W 1901 roku, dzięki darowiźnie 5,2 miliona dolarów pochodzącej od bogacza Andrew Carnegie’ego, powstało 39 oddziałów NYPL na terenie Bronxu, Manhattanu i Staten Island. Carnegi zaproponował środki na budowę bibliotek wysuwając żądanie, aby miasto przekazało teren pod ich budowę i sfinansowało utrzymanie i eksploatację.

Historyk David McCullough nazwał Nowojorską Bibliotekę Publiczną jedną z pięciu najważniejszych bibliotek w Ameryce (obok Biblioteki Kongresu, Bostońskiej Biblioteki Publicznej oraz bibliotek Uniwersytetu Harvarda i Uniwersytetu Yale).

Dziś na cały system NYPL składają się: 4 biblioteki naukowo-badawcze, których zbiorów nie można wypożyczać, 4 wypożyczalnie, biblioteka dla osób niepełnosprawnych i 88 mniejszych dzielnicowych oddziałów bibliotecznych.

Dostęp do całego systemu Nowojorskiej Biblioteki Publicznej jest powszechny i bezpłatny. Witryny internetowe NYPL zapewniają dostęp do kompleksowych katalogów zbiorów bibliotecznych, dostęp do zgromadzonych elektronicznych wersji setek czasopism i imponującej, stale rozszerzanej kolekcji grafik (starych zdjęć, pocztówek, map, reprodukcji).

Wspaniały budynek

Wstępny projekt budynku Nowojorskiej Biblioteki Publicznej przygotował pierwszy dyrektor biblioteki – John Shaw Billings. Konkurs na projekt nowego budynku wygrała firma Carrère and Hastings, której właścicielami byli: John Mervin Carrère i Thomas S.Hastings.

Przygotowanie terenu pod budowę nowego gmachu trwało dwa lata. Fundamenty wykonano w 1900 roku, a mury zaczęto stawiać w grudniu 1901 roku. Kamień węgielny został wmurowany 10 listopada 1902 roku. Piwnice ukończono pod koniec 1903 roku, a pierwsze piętro w 1904 roku. Dach ukończono w grudniu 1906 roku, a prace wykończeniowe trwały przez 5 lat.

Uroczyste otwarcie nowego budynku biblioteki nastąpiło 23 maja 1911 roku i wziął w nim udział prezydent William Howard Taft oraz gubernator John Alden Dix i burmistrz William J. Gaynor. Koszt budowy wyniósł 9 milionów ówczesnych dolarów, co w przeliczeniu na dzisiejszą siłę tej waluty, daje kwotę ponad 300 milionów dolarów.

Wspaniała czytelnia znajduje się na najwyższym piętrze budynku. Ma prawie 16 metrów wysokości i jest wyposażona w ogromne zakończone łukami okna. Pomieszczenie ma ponad 90 metrów długości i 23 metry szerokości. Obok znajduje się pomieszczeni z katalogami. Na niższych piętrach umieszczono magazyny.

Autor: Oprac. KR

Autor zdjęć: CC