Pamięć budująca świadomość i czujność wobec zagrożeń

Okolicznościową akademią Polonia uczciła 86. rocznicę Zbrodni Katyńskiej oraz 16. rocznicę katastrofy smoleńskiej. W uroczystości przy pomniku Katyń 1940 uczestniczyli m.in.: burmistrz Jersey City James Solomon, radni Ronaldo Lavarro i Eleana Little, były radny Richard Boggiano oraz wicekonsul Dawid Pietrusiak.   

***

Obchody rocznicowe zostały zorganizowane przez Komitet Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych i odbyły się w niedzielę, 27 kwietnia. Tradycyjnie miały miejsce przed monumentem autorstwa mistrza Andrzeja Pityńskiego upamiętniającym Zbrodnię Katyńską. Prócz lokalnych polityków uczestniczyli w niej także: weterani ze SWAP, młodzież szkolna, a także przedstawiciele wielu polonijnych organizacji, dzięki czemu plac wokół pomnika był wypełniony po brzegi. Dodatkowo ceremonii przyglądało się wielu przechodniów, którzy zatrzymywali się by nie tylko zobaczyć co tam się dzieje, ale także interesowali się tym co było główną ideą tej uroczystości. Wśród uczestników ceremonii, przedstawicielka Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku Aleksandra Słabisz rozdała tzw. „Guziki katyńskie” symbolizujące pamięć o ofiarach tej zbrodni.   

CZĘŚĆ OFICJALNA

Rocznicowe obchody rozpoczęły się od odśpiewania hymnów narodowych – amerykańskiego i polskiego – które wykonali uczniowie Polskiej Szkoły im. św. Stanisława Kostki w Wallington, NJ. Część oficjalną uroczystości prowadziła Bogusława Huang, prezes Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych, i zarazem dyrektorka Polskiej Szkoły Dokształcającej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jersey City. Wspomagali ją także absolwenci tej placówki oświatowej: Julia Skiba przemawiająca w języku angielskim oraz Gabriel Trojanowski i Michał Drozd. Pani Bogusia w swoim wystąpieniu powitała wszystkich gości oraz przypomniała historię związaną z mordem katyńskim. „Funkcjonariusze NKWD przerwali życie elicie narodu polskiego, zakopali ich ciała w dołach, ale nie przewidzieli, że z nich wykiełkuje ziarno prawdy, i to usłyszał cały świat” – podkreśliła przewodnicząca Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych. Wspomniała też o ofiarach katastrofy smoleńskiej z 10 kwietnia 2010 roku, w której zginęło 96 ważnych polskich polityków i działaczy z prezydentem Lechem Kaczyńskim na czele. „Byliśmy świadkami tego wydarzenia, które zapisało się w historii Polski jako wielka narodowa tragedia, niewyjaśniona do dnia dzisiejszego – zaznaczyła Bogusława Huang. – Zgromadziliśmy się tu dziś z potrzeby serca, aby złożyć hołd pamięci i otoczyć modlitwą ofiary – naszych bohaterów” – dodała na zakończenie swojego przemówienia organizatorka uroczystości.

W trakcie wydarzenia odmówiono także okolicznościową modlitwę, której przewodniczyła Elżbieta Sługocka, córka sybiraka Stanisława Sługockiego. Ona również odczytała Apel Poległych. Minutą ciszy uczczono pamięć bohaterów, którzy oddali życie w obronie naszej Ojczyzny, a także fundatorów pomnika Katyń 1940, jego twórcy Andrzeja Pityńskiego, obrońców monumentu — radnego Michaela Yuna i Janusza Sporka, który również był założycielem i pierwszym prezesem Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych oraz Krzysztofa Nowaka, prezesa Komitetu Pamięci Zbrodni Katyńskiej.

W dalszej części ceremonii wygłoszonych zostało kilka przemówień. Jako pierwszy głos zabrał James Solomon, nowy burmistrz Jersey City, a do niedawna rady miejski i zarazem jeden z obrońców pomnika Katyń 1940, który w 2018 roku chciał z Exchange Place usunąć burmistrz Steven Fulop. „Jestem niezwykle podekscytowany, bo jest to mój pierwszy raz w tym miejscu w roli burmistrza Jersey City – w tej sposób James Solomon rozpoczął swoje przemówienie. „Wiem, że od dłuższego czasu nie gościliśmy tutaj burmistrza, dlatego uważam, iż ważnym jest, bym jako burmistrz starał się bywać tu tak często, jak to tylko możliwe” – dodał były obrońca monumentu katyńskiego. Przypomniał też, że mieszka niedaleko polskiego kościoła św. Antoniego z Padwy i doskonale zna polonijną społeczność oraz ma do niej ogromny szacunek. Dodatkowo jego żona jest Polką. „Jesteśmy niezwykle dumni z naszego polskiego dziedzictwa oraz z polskiej społeczności w Jersey City” – podkreślił burmistrz tego miasta. Zwrócił też uwagę na znaczenie pomnika Katyń 1940. „Stanowi on namacalny symbol walki z tyranią – walki z tymi zbrodniami, które są nieodłącznym elementem tyranii i totalitaryzmu” – stwierdził James Solomon. Dodał, że „ma on upamiętniać tych, którzy stracili życie, a także przypominać nam o konieczności walki – i zobowiązywać nas do niej – w imię wolności”. Po zakończeniu swojego przemówienia wręczył na ręce Bogusławy Huang okolicznościową proklamację.

Następnie głos zabrał wicekonsul Dawid Pietrusiak. Dyplomata zwrócił uwagę na znaczenie pamięci o ofiarach Zbrodni Katyńskiej, o której przez dziesiątki lat nie wolno było mówić. Zaznaczył też, że mimo tego zakazu, jednak wiadomości na jej temat przetrwały w świadomości kolejnych polskich pokoleń. „Dziś ta rocznica nabiera szczególnego znaczenia w kontekście wydarzeń współczesnych, zwłaszcza rosyjskiej agresji na Ukrainę. Widzimy, że mechanizmy przemocy nie należą wyłącznie do przeszłości. Historia nie jest zamkniętym rozdziałem. Ona powraca jako ostrzeżenie” – zaznaczył wicekonsul. Dodał, że naszym obowiązkiem jest pielęgnowanie pamięci o ofiarach i przekazywanie jej kolejnym pokoleniom. „Pamięć ta nie służy jedynie wspominaniu tragedii, lecz budowaniu świadomości, odpowiedzialności i czujności wobec zagrożeń, które mogą pojawić się ponownie” – podkreślił Dawid Pietrusiak.

Głos zabrał także komendant naczelny SWAP Tadeusz Antoniak. W swoim przemówieniu wspomniał zarówno o 86. rocznicy Zbrodni Katyńskiej jak i 16. rocznicy katastrofy smoleńskiej. „Oddajemy dzisiaj cześć tym, którzy na stos rzucali swój życia los, i którzy walczyli pod sztandarem 'Bóg, Honor, Ojczyzna’ i wierzyli, że wolność krzyżami się mierzy, a mimo to, oni tych krzyży nie mieli długi okres czasu na miejscu, tam, gdzie zginęli” – podkreślił przedstawiciel najstarszej weterańskiej organizacji poza granicami Polski.

W trakcie uroczystości Bogusława Huang ogłosiła również, że były radny Jersey City i jeden z największych obrońców pomnika Katyń 1940 Richard Boggiano został honorowym prezesem, a pracownica jego biura Pam Andes honorowym członkiem Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych.

Część oficjalną zakończyły występy artystyczne przygotowane przez uczniów polonijnych szkół. Piosenkę „Ziemia ojczysta” oraz wiersz „Tej nocy zgładzono wolność” zaprezentowali uczniowie Polskiej Szkoły im. św. Stanisława Kostki z Wallington, NJ. Z kolei wiersz „Wyklętym” wyrecytowała Emilia Idec z Polskiej Szkoły Sobotniej przy parafii św.św. Cyryla i Metodego z Greenpointu. Natomiast „Rotę” zaśpiewali uczniowie i nauczyciel z Polskiej Szkoły Dokształcającej Gniazda 946 Sokołów Polskich w Ameryce z Manville, NJ.

KWIATY I WIĄZANKI

Nieodłącznym elementem rocznicowych obchodów jest złożenie kwiatów i biało-czerwonych wiązanek pod pomnikiem Katyń 1940. Wśród delegacji różnych organizacji i instytucji, które w ten sposób upamiętniły ofiary mordu katyńskiego oraz tragedii smoleńskiej byli m.in.: wicekonsul Dawid Pietrusiak, radni Jersey City, przedstawiciele Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych, Aleksandra Słabisz reprezentująca Instytut Pileckiego, przedstawiciele rodzin katyńskich Bogumiła i Adam Matuszewscy, Elżbieta Sługocka reprezentująca rodziny zesłańców na Sybir, przedstawiciele Kongresu Polonii Amerykańskiej, przedstawiciele organizacji Wolność i Solidarność, reprezentująca Komitet Główny Parady Pułaskiego Jadwiga Kopala, Przedstawiciele Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej, przedstawiciele Polskiego Stowarzyszenia Młodzieży, Agnieszka Kasprzyk reprezentująca Centralę Polskich Szkół Dokształcających, motocykliści z klubu Husaria RC oraz delegacje z nowojorskich polonijnych placówek oświatowych: PSS przy parafii św.św. Cyryla i Metodego z Brooklynu, Szkoły Języka i Kultury Polskiej im. św. Jana Pawła II z Maspeth, PSD im. Henryka Sienkiewicza z Brooklynu. Kwiaty złożyli również uczniowie z placówek oświatowych z New Jersey: PS im. św. Michała z Lyndhurst, PSD im. św. Stanisława Kostki z Wallington, PSD Gniazda 946 Sokołów Polskich w Ameryce z Manville, PSD im. Marszałka Józefa Piłsudskiego z Jersey City oraz Akademii św. Jana Pawła II w Keyport. Kilka dni wcześniej – w związku z powrotem do Polski i niemożliwością uczestniczenia w tej rocznicowej uroczystości – wiązankę kwiatów pod pomnikiem Katyń 1940 złożyła również pani Bożena Kozłowska z Suwałk, reprezentująca Komitet Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych podczas obchodów rocznicy Obławy Augustowskiej. Ceremonię 86. rocznicy Zbrodni Katyńskiej oraz 16. rocznicy katastrofy smoleńskiej zakończyło wspólne odśpiewanie pieśni „Boże coś Polskę” oraz „God Bless America”.

Autor tekstu i zdjęć: Wojtek Maślanka