Piąta Aleja – jedna z najdroższych ulic świata

Piąta Aleja (ang. Fifth Avenue) to główna ulica centrum nowojorskiego Manhattanu, jedna z najpopularniejszych i najbardziej rozpoznawalnych ulic handlowych świata. Powszechnie jest uznawana za jedną z najdroższych ulic świata.

***

Symbol zamożnej części Nowego Jorku – to właśnie Piąta Aleja. Co prawda lista „najdroższych ulic” na świecie zmienia się każdego roku i zależy od aktualnych wahań oraz warunków lokalnej gospodarki, ale przez kilka lat, począwszy od połowy lat 90., obszar między 49. a 57. ulicą posiadał najdroższą przestrzeń handlową, licząc według kosztu metra kwadratowego.

W 2008 magazyn Forbes uznał Piątą Aleję za najdroższą ulicę świata.

Piąta Aleja ma swoje początki w parku Washington Square w Greenwich Village. Przebiega następnie przez Midtown, wzdłuż wschodniego boku Central Parku, gdzie graniczy z Upper East Side, a kończy się w Harlemie.

Jak to się zaczęło?

Do początku XX wieku dzielnica Fifth Avenue w centrum miasta pozostawała głównie dzielnicą mieszkaniową. Później jednaj znacząco nasilił się rozwój handlu, co wpłynęło na kształt okolicy i samej alei. W 1908 roku poszerzono odcinek na południe od Central Parku, aby dostosować go do rosnącego ruchu. Wiązało się to z usunięciem schodów i innych przeszkód na chodnikach, w tym tych przy hotelu Waldorf-Astoria .

Pierwszy budynek komercyjny przy Piątej Alei został wybudowany przez Benjamina Altmana, który w 1896 roku nabył północno-wschodni róg 34. Ulicy. Powstały w ten sposób budynek B. Altman and Company rozciągał się na całą szerokość kwartału. Pomogło to w utworzeniu ekskluzywnej dzielnicy handlowej, która zaspokajała potrzeby modnej klienteli.

W latach dwudziestych XX wieku Piąta Aleja była najbardziej aktywnym korytarzem rozwoju w Midtown. Deweloperzy rozbudowywali się na północ od 45. Ulicy, wcześniej uważanej za granicę opłacalnej budowy. Tylko w 1926 roku przy Piątej Alei powstało trzydzieści budynków biurowych.

Na Upper East Side wiele rezydencji przy Piątej Alei zastąpiono luksusowymi apartamentowcami, ponieważ ich utrzymanie stało się zbyt kosztowne dla prywatnych właścicieli.

W 1954 roku rosnący ruch doprowadził do propozycji ograniczenia ruchu na tej alei wyłącznie do autobusów i taksówek. 14 stycznia 1966 roku Piąta Aleja poniżej 135. Ulicy została zmieniona na ruch jednokierunkowy w kierunku południowym, a Madison Avenue na jednokierunkowy w kierunku północnym. Obie aleje wcześniej obsługiwały ruch dwukierunkowy.

Postępująca komercjalizacja

W lutym 1971 roku burmistrz Nowego Jorku John Lindsay zaproponował utworzenie specjalnego obszaru zagospodarowania przestrzennego, aby zachować charakter handlowy śródmiejskiej części Piątej Alei. Przepisy określały minimalny procent powierzchni handlowej dla nowych budynków przy Piątej Alei, ale przewidywały również „bonusy”, takie jak dodatkowa powierzchnia użytkowa, dla budynków, które miały więcej niż minimalną ilość powierzchni handlowej. Przepisy zachęcały również do budowy kilku budynków o mieszanym przeznaczeniu z lokalami handlowymi na najniższych piętrach, biurami na środkowych i apartamentami na najwyższych piętrach.

Dzisiaj jednymi z najbardziej pożądanych nieruchomości przy Piątej Alei są apartamenty typu penthouse, usytuowane na szczytach budynków.

Piąta Aleja pełna jest prestiżowych butików i flagowych sklepów. Znajduje się przy niej wiele butików z luksusowymi towarami, modą i markami sportowymi, w tym: Louis Vuitton, Tiffany & Co., Gucci, Prada, Armani, Tommy Hilfiger, Cartier, Omega, Chanel, Harry Winston, Salvatore Ferragamo, Nike, Escada, Rolex, Bvlgari, Emilio Pucci, Ermenegildo Zegna, Abercrombie & Fitch, Hollister Co., De Beers, Emanuel Ungaro, Gap, Versace, Lindt Chocolate Shop, Henri Bendel, NBA Store, Oxxford Clothes, Microsoft Store, Sephora, Tourneau i Wempe.

Wiele linii lotniczych w erze przedinternetowej miało kiedyś kasy biletowe wzdłuż Piątej Alei. Wraz z pojawieniem się internetu i sprzedaży biletów online, te kasy zostały ostatecznie zastąpione przez inne firmy przy Piątej Alei. Pan American World Airways zbankrutowało, a Air France, Finnair i KLM przeniosły swoje kasy biletowe do innych części Midtown Manhattan.

Ważna dla Polonii

Piąta Aleja jest miejscem wielu dorocznych parad, m.in. największej polonijnej manifestacji na całym świecie, czyli Parady Pułaskiego czy irlandzkiej z okazji Dnia św. Patryka. Ruch na Alei zamykany jest nie tylko z okazji tego typu wydarzeń, ale również w trakcie gorących niedziel.

Parady Piątą Aleją zazwyczaj przebiegają z południa na północ, z wyjątkiem Marszu Równości LGBT, który wiedzie z północy na południe i kończy się w Greenwich Village.

Autor: Oprac. KR

Autor zdjęć: CC