Polskość jest tam, gdzie mamy ją w sercu

Uroczystą akademią uczczono na Greenpoincie 108. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę. Okolicznościowe obchody odbyły się w niedzielę, 8 listopada, i miały miejsce w Polskim Domu Narodowym „Warsaw”. 

***

Obchody związane z Dniem Niepodległości zostały zorganizowane przez Polski Dom Narodowy „Warsaw” we współpracy ze 123. placówką Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce oraz ZHP. Wzięli w niej udział m.in.: mieszkańcy Greenpointu, weterani, przedstawiciele ZHP, Ligii Morskiej oraz różnych polonijnych organizacji i instytucji. Wśród gości honorowych byli: konsul generalny Mateusz Sakowicz, starszy doradca wojskowy w Polskiej Misji przy ONZ kmdr Albert Proszowski, Wielka Marszałek Parady Pułaskiego 2026 dr Iwona Korga, a także przedstawiciele zarządu SWAP: adiutant generalny Marek Chrościelewski, adiutant finansowy Zygmunt Bielski, archiwista dr Teofil Lachowicz oraz dyrektor Fundacji SWAP Jerzy Leśniak. Uroczystość uświetnił występ chóru Angelus pod dyrekcją Nicholasa Kaponyasa oraz tancerek z Polish American Folk Dance Company, a także przedstawienie przygotowane przez harcerstwo. 

Akademię prowadził prezes Polskiego Domu Narodowego „Warsaw” Marek Chrościelewski, który powitał uczestników uroczystości oraz przedstawił gości honorowych. Po odśpiewaniu hymnów narodowych przez chór Angelus rozpoczęła się seria przemówień. Jako pierwszy głos zabrał ks. Grzegorz Markulak, proboszcz parafii św. Stanisława Kostki na Greenpoincie, który wygłosił inwokację oraz odmówił modlitwę. Podkreślił też, że spotkanie to zostało zorganizowane m.in. po to żeby dziękować Bogu za niepodległość, którą Polska odzyskała po 123 latach niewoli. „Naszym zadaniem jest szanowane i kochanie Polski, żeby za naszym przykładem kolejne pokolenia pielęgnowały to co w naszym narodzie jest najważniejsze i zachowane w słowach 'Bóg, Honor, Ojczyzna'” – podkreślił kapłan.

Kolejnym mówcą był konsul generalny Mateusz Sakowicz, który na początku swojego wystąpienia przypomniał o tragicznych wydarzeniach do jakich doszło w sobotę w Krakowie i poprosił o minutę ciszy w hołdzie ofiar, które zginęły w bestialskim ataku uzbrojonego zamachowca. Wspomniał też o bohaterskiej postawie dwóch policjantów, starszym posterunkowym Jakubie Kuliku oraz starszym posterunkowym Arturze Morańskim, którzy narażając własne życie zapobiegli śmierci większej ilości ludzi. W dalszej części przemówienia przypominał o niedawnej 250. rocznicy powstania Stanów Zjednoczonych oraz 108. rocznicy odzyskania państwowości przez Polskę. „Ameryka nie miałaby niepodległości bez wkładu Polski i Polonii, ale też pamiętała o tym lobbując i aktywnie działając na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Tak więc te więzy są trwałe, historyczne i głębokie, a naszą wspólną rolą jest je umacniać, utrwalać i pogłębiać każdego dnia” – zaznaczył dyplomata. Przekazał również podziękowania wszystkim za kultywowanie tradycji, języka, historii i polskości. „Nasze granice nie kończą się na granicach geograficznych, na Bałtyku, ani na Atlantyku. Polskość jest tam, gdzie my, tam, gdzie mamy ją w sercu, bo Polska jest jedna i niech taka jedna nam żyje” – podkreślił na zakończenie Mateusz Sakowicz. Głos zabrał także kmdr Albert Proszowski. Starszy doradca wojskowy w Polskiej Misji przy ONZ, podobnie jak konsul generalny, wspomniał o dwóch krakowskich „bohaterach w mundurach”. O bohaterskiej postawie mówił także nawiązując do Święta Niepodległości. „Jest to wolność wywalczona i okupiona krwią naszych żołnierzy oraz osób z jednostek pomocniczych, którzy oddali życie, żebyśmy mogli żyć w niepodległej Polsce. Mieliśmy ponad 120 lat niebytu i bezpaństwowości, a oni ciągle walczyli. Walczyli w kraju, w ramach zrywów niepodległościowych, walczyli poza granicami i pod różnymi sztandarami 'za wolność waszą i naszą'” – podkreślił kmdr Albert Proszowski. Dodał też, że udało się im to osiągnąć dzięki zgodzie narodowej i jedności, którą im wówczas towarzyszyła mimo różnic społecznych i politycznych.

Ostatnim mówcą był archiwista SWAP dr Teofil Lachowicz, który także przygotował krótki film na temat wkładu Polonii w odzyskanie niepodległości. „Musimy ciągle przypominać, jaki był istotny wkład wychodźstwa polskiego w Ameryce, w czasie pierwszej wojny światowej ponieważ w Polsce tego się nie dostrzega” – stwierdził historyk. Zaznaczył też, że wówczas ze Stanów Zjednoczonych i Kanady w ramach tzw. Armii Błękitnej o wolność naszego kraju pojechało walczyć prawie 21 tys. polskich ochotników. Dr Teofil Lachowicz wspomniał również o jednym z ojców polskiej niepodległości, słynnym pianiście Ignacym Janie Paderewskim, którego utwór „Hej, Orle Biały” był wykorzystany w zaprezentowanym filmie. Więcej ważnych, patriotycznych pieśni pojawiło się w części artystycznej, podczas której wystąpił chór Angelus pod dyrekcją i przy akompaniamencie Nicholasa Kaponyasa. W jego wykonaniu publiczność usłyszała: „Marsz Pierwszej Brygady”, „Szarą piechotę”, „Czerwone maki na Monte Cassino”, „Kocham cię Polsko”, „Rotę” oraz „God Bless America”. Bardzo ciekawą inscenizację historyczną pt. „Dług honoru”, zaprezentowało harcerstwo. Jej główną ideą było przypomnienie wkładu amerykańskich lotników-ochotników wchodzących w skład Eskadry Kościuszkowskiej w walce o Lwów. Wspomniano również o Merianie Cooperze, który zwerbował swoich kolegów do polskiej eskadry, a którego przodek John Cooper walczył u boku gen. Kazimierza Pułaskiego. W ten sposób chciał on, wraz z pozostałymi amerykańskimi lotnikami, spłacić dług honorowy wobec Polski za pomoc jaką podczas wojny o niepodległość Ameryki wnieśli polscy generałowie – Kazimierz Pułaski i Tadeusz Kościuszko. Warto przy okazji dodać, że Merian Cooper po pierwszej wojnie światowej został słynnym reżyserem i jest twórcą legendarnego filmu „King Kong” z 1933 roku. Po zakończeniu występu harcerzy, jedna z ich instruktorek, dh. Grażyna Mościcka, została uhonorowana Medalem Paderewskiego. Odznaczenie i dyplom za wkład w rozwój i pielęgnowanie patriotyzmu wśród polonijnej młodzieży wręczyli jej przedstawiciele zarządu SWAP: Marek Chrościelewski, Zygmunt Bielski i Jerzy Leśniak. Instruktorka ZHP była bardzo wdzięczna za to wyróżnienie. „Dziękuję weteranom ponieważ Medal Paderewskiego jest bardzo cennym odznaczeniem, które dla mnie wiele znaczy” – powiedziała dh. Grażyna Mościcka. Podczas rocznicowej akademii wystąpiły także tancerki z Polish American Folk Dance Company. 

Z kolei przed uroczystością w Polskim Domu Narodowym „Warsaw” w kościele św. Stanisława Kostki na Greenpoincie została odprawiona patriotyczna msza św. związana ze 108. rocznicą odzyskania niepodległości przez Polskę. 

Autor tekstu i zdjęć: Wojtek Maślanka