Sejm upamiętnił Andrzeja Wajdę w setną rocznicę urodzin reżysera

Sejm podjął w piątek uchwałę w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy. Sejm, przekonany o wyjątkowym znaczeniu dokonań Wajdy dla polskiej i światowej kultury, oddaje hołd temu wybitnemu reżyserowi filmowemu i teatralnemu – głosi uchwała.

Za uchwałą opowiedziało się 245 posłów, 25 było przeciw, 163 wstrzymało się od głosu.

„Mówi się o tym, jak ma wyglądać sztuka narodowa, co jest tą sztuką, a co nią nie jest. (…) Ingerowanie w sztukę to nie jest zadanie dla władzy. Od tego, by zajmować się sztuką, są artyści, nie władza. Jeśli sytuacja jest taka, w której ważny jest głos artystów, społeczeństwo ten głos zrozumie i przyjmie taką sztukę, jaką artyści robią” — powiedział Wajda, cytowany w uchwale Sejmu, po pokazie swojego ostatniego filmu „Powidoki”.

Oceniono, że urodzony 6 marca 1926 r. w Suwałkach reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i scenograf, to „jeden z najwybitniejszych twórców w historii światowego kina”. „Senator I kadencji wybrany z listy Komitetu Obywatelskiego »Solidarność« w 1989 r. Jeden z twórców polskiej szkoły filmowej” – dodano.

Uchwała przypomina, że Wajda zadebiutował w 1955 r. „Pokoleniem”, które zapoczątkowało jego trylogię wojenną. „»Kanał« oraz »Popiół i diament«, w których podjął refleksję nad doświadczeniem wojny, przyniosły Andrzejowi Wajdzie międzynarodowe uznanie. Lata 70. ugruntowały pozycję artysty jako reżysera łączącego artyzm z zaangażowaniem społecznym i politycznym. To wtedy stworzył filmy uznane przez krytykę za arcydzieła: »Wesele«, »Ziemię obiecaną« oraz »Panny z Wilka«. Dzięki »Człowiekowi z marmuru« oraz »Bez znieczulenia« stał się jednym z głównych twórców kina moralnego niepokoju. »Człowiek z żelaza« — artystyczny zapis narodzin »Solidarności« — przyniósł mu jeden z największych międzynarodowych sukcesów, podobnie jak późniejsza, monumentalna ekranizacja »Pana Tadeusza«” – podkreślono.

Zwrócono uwagę, że w 2007 r. Wajda zrealizował bardzo osobisty i nominowany do Oscara „Katyń”. „Do tematów historii i pamięci powrócił w filmie »Wałęsa. Człowiek z nadziei«. Po jego premierze powiedział: »Przypominam dzieje Lecha Wałęsy, bo to jest bohater naszych czasów, a nagle wokół niego zebrali się politycy, którzy chcą na tym coś zarobić i próbują stworzyć pozory, że ten przywódca robotników był w jakimś sensie użyty przez kogoś. (…) To jest fantastyczne, że pojawił się taki bohater, który przywrócił Polsce wolność i doprowadził do zrealizowania swoich celów bez rozlewu krwi«. Zwieńczeniem jego twórczości filmowej były przejmujące »Powidoki« — inspirowana biografią wybitnego malarza Władysława Strzemińskiego refleksja nad losem artysty w starciu z władzą” – głosi uchwała Sejmu.

Dodano, że Wajda, jako reżyser teatralny zadebiutował w 1959 r. „Kapeluszem pełnym deszczu” w gdańskim Teatrze Wybrzeże, wprowadzając na scenę wyrazisty realizm i nowoczesną formę inscenizacji. „W kolejnych latach, sięgając po klasykę dramatu, stworzył własny rozpoznawalny język teatralny. Współtworzył złotą erę Starego Teatru w Krakowie, reżyserując wybitne inscenizacje »Biesów« oraz »Nocy listopadowej«. Jego »Antygona« — wystawiona zaraz po zakończeniu stanu wojennego — stała się symbolicznym głosem w obronie wolności. Z kolei w Teatrze Powszechnym w Warszawie w »Sprawie Dantona«, wciągając widzów w sam środek scenicznego sporu, stworzył przejmujące studium rewolucji i odpowiedzialności jednostki wobec terroru władzy” – czytamy.

W uchwale przypomniano także, że Wajda był żołnierzem Armii Krajowej. „Nim skończył łódzką filmówkę, studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zafascynowany kulturą Japonii, zainicjował budowę Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Laureat nagrody Oscara za całokształt twórczości. Za »Człowieka z żelaza« otrzymał Złotą Palmę na festiwalu w Cannes. Był laureatem Honorowego Złotego Lwa w Wenecji, Honorowego Złotego Niedźwiedzia w Berlinie oraz Polskiej Nagrody Filmowej Orzeł. Założył Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy. Odznaczony Orderem Orła Białego” – wymieniono.

Andrzej Wajda zmarł 9 października 2016 r. w Warszawie. Spoczął na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

„Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przekonany o wyjątkowym znaczeniu dokonań Andrzeja Wajdy dla polskiej i światowej kultury, oddaje hołd temu wybitnemu reżyserowi filmowemu i teatralnemu w 100. rocznicę jego urodzin” – głosi uchwała. (PAP)

ksi/ dki/