Pięć okręgów Wielkiego Jabłka

Jak powszechnie wiadomo, Nowy Jork jest podzielony na pięć okręgów, określanych mianem „boroughs”. Są to: Manhattan, Bronx, Brooklyn, Queens i Staten Island. Każdy z okręgów ma swoją unikalną historię i wyróżnia się na tle innych. Przygotowaliśmy krótkie podsumowanie nowojorskich boroughs.

***

Nowy Jork jest miastem o największej liczbie mieszkańców w całych Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Ten fakt sprawia, że gdyby każdy z pięciu nowojorskich okręgów był niezależnym miastem, cztery z nich (Brooklyn, Queens, Manhattan i Bronx) należałyby do najludniejszych miast w Stanach Zjednoczonych!

Prezentujemy krótką ściągawkę – czym wyróżniają się poszczególne okręgi Wielkiego Jabłka, jaka jest ich historia i jakie słynne budynki i budowle znajdują się w każdym z boroughs.

MANHATTAN

Manhattan to najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie. Według szacunkowych danych z 2025 roku, na terenie Manhattanu mieszka około 1 664 800 osób. Dla porównania – w całej Warszawie (bez terenów podmiejskich) mieszka obecnie około 1,8–1,9 miliona osób. Co jednak ciekawe, w szczytowym okresie napływu imigrantów (1910 rok) wyspę zamieszkiwało aż 2,8 miliona osób!

Na co dzień Manhattan sprawia wrażenie bardzo zatłoczonego, ze względu na codzienny napływ milionów ludzi dojeżdżających do pracy z innych dzielnic oraz z obszarów podmiejskich, a także kilkusettysięczną rzeszę turystów skupiającą się w newralgicznych punktach miasta. Manhattan jest uważany za jedno z najważniejszych centrów handlowych, finansowych i kulturalnych na świecie

Manhattan umownie dzieli się na trzy części: Lower Manhattan (tzw. Dolny Manhattan), Midtown (Środkowy) i Upper (Górny) z Piątą Aleją stanowiącą granicę pomiędzy częścią wschodnią (East Side) a zachodnią (West Side). Upper (nazywany także „Uptown”) nie obejmuje sąsiadującego na północy Harlemu oraz jeszcze dalej usytuowanych Washington Heights.

Słynne miejsca i budynki

– Times Square

– Empire State Building

– Central Park

– Broadway

– 9/11 Memorial & Museum

– Wall Street

– Grand Central Terminal

– Madison Square Garden

– Metropolitan Museum of Art

– Rockefeller Center

BRONX

Bronx położony jest w północnej części miasta, głównie na stałym lądzie, choć obejmuje swoim zasięgiem także parę mniejszych wysp. Okręg zamieszkuje głównie ludność pochodzenia latynoskiego (56,4%) i Afroamerykanie (ok. 43,6%). Szacuje się, że obecnie w tym borough mieszka ok. 1 406 000 osób.

Nazwa dzielnicy pochodzi od nazwiska szwedzkiego imigranta Jonasa Broncka, który jako pierwszy osiedlił się na tym terenie.

W Bronksie znajduje się Bronx Zoo – największe miejskie zoo w Stanach Zjednoczonych, zajmujące 265 akrów i zamieszkałe przez ponad 6 tysięcy zwierząt. Bronx jest ponadto miejscem narodzin rapu i kultury hip hopu. Wielu znanych raperów, jak choćby Fat Joe, KRS-One, Big Pun czy Ice Spice, pochodzi z tej dzielnicy.

Pomimo znacznych inwestycji, dokonanych w ostatnich dekadach w Bronksie (w porównaniu z okresem powojennym), okręg nadal mierzy się z wieloma pogłębionymi problemami społecznymi, w tym wysokim wskaźnikiem przestępczości, nadużywaniem substancji psychoaktywnych, przeludnieniem i niewystarczającymi warunkami mieszkaniowymi. Bronx ma też najwyższy wskaźnik ubóstwa spośród okręgów w Nowym Jorku.

Słynne miejsca i budynki

– Nowojorski Ogród Botaniczny

– Bronx Zoo

– Yankee Stadium

– Little Italy na Bronksie

– Hall of Fame for Great Americans

BROOKLYN

Brooklyn jest położony w zachodniej części wyspy Long Island i jest najbardziej zaludnionym ze wszystkich boroughs. Szacuje się, że dziś na terenie tego okręgu mieszka ok. 2 650 900 osób. Do 1898 roku było to niezależne miasto. Brooklyn rozwinął się z małej osady położonej nad East River, którą założyli Holendrzy, nazywając ją „Breuckelen” (od miasta w Holandii o nazwie Breukelen).

Brooklyn znany jest zwłaszcza ze swojej kulturowej, społecznej i etnicznej różnorodności, niezależnej sceny artystycznej, specyfiki poszczególnych neighborhoods oraz wyjątkowego zróżnicowania architektonicznego. Jest to jednocześnie jedyna dzielnica poza Manhattanem położona w sąsiedztwie centrum miasta. Na obszarze Brooklynu znajduje się również półwysep Coney Island.

Brooklyn bywa nazywany miastem drzew albo też miastem domów. Bierze się to z tego, że dzielnica ta jest „sypialnią” dla mieszkańców, którzy pracują na Manhattanie, a na Brooklynie mieszkają. Natomiast „miasto drzew” wzięło się z dużej liczby parków znajdujących się w tej dzielnicy.

Co ważne, Brooklyn nie jest jednolity ani etnicznie, ani jako zwarta aglomeracja. Można go podzielić na wiele części zarówno ze względu na zamożność mieszkańców, zabudowę czy przynależność etniczną. Na przykład Borough Park zamieszkuje społeczność żydowska, Bedford-Stuyvesant – Afroamerykanie, Bensonhurst – Włosi, Greenpoint – Polacy, Sunset Park – Latynosi, Brighton Beach i Sheepshead Bay natomiast Rosjanie.

Większa część Brooklynu to dzielnice mieszkaniowe. Brooklyn staje się także pierwszym miejscem pobytu dla większości imigrantów, którzy kierują swe kroki do Nowego Jorku, co sprawia, że zachodzą tu ciągłe zmiany – zarówno pod względem etnicznym, jak i kulturowym.

Słynne miejsca i budynki

– Greenpoint

– Brooklyn Museum

– Brooklyn Botanic Garden

– Coney Island

– Barclays Center

– Green-Wood Cemetery

– Brooklyn Tower

QUEENS

Queens to terytorialnie największy borough i najbardziej zróżnicowane etnicznie hrabstwo w Stanach Zjednoczonych. Zamieszkuje go – według najnowszych szacunków – ok. 2 358 100 osób. W odróżnieniu jednak od Nowego Jorku, Brooklynu i Bronxu, Queens nie ma statusu odrębnego City.

Powstałe z kilkunastu małych miasteczek i wiosek założonych przez Holendrów, obecnie Queens stanowi przede wszystkim obszar mieszkalny dla przedstawicieli klasy średniej. Hrabstwo Queens jest jedynym dużym hrabstwem w Stanach Zjednoczonych, gdzie średni dochód Afroamerykanów jest większy, niż ludności białej.

Warto wspomnieć, że w szpitalu Jamaica Hospital Medical Center na Queensie urodził się m.in. obecny prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump.

Queens jest również miejscem pochodzenia Petera Parkera, czyli fikcyjnej postaci wcielającej się w bohatera – Spider-Mana.

Okręg ten jest gospodarzem dorocznego turnieju tenisowego US Open. W Queens znajdują się ponadto dwa z trzech najważniejszych portów lotniczych obszaru metropolitalnego Nowy Jork: LaGuardia Airport i John F. Kennedy International Airport (trzecim jest Newark Liberty International Airport w Newark, w New Jersey).

Kilka dużych cmentarzy w Queens wraz z kilkoma na Brooklynie tworzy pas znany jako The Cemetery Belt.

Słynne miejsca i budynki

– LaGuardia Airport

– John F. Kennedy International Airport

– USTA Billie Jean King National Tennis Center

– Citi Field

– Kaufman Astoria Studios

– Aqueduct Racetrack

– Silvercup Studios

– Astoria Park

– The Cemetery Belt

STATEN ISLAND

Staten Island ma najbardziej podmiejski charakter spośród wszystkich pięciu dzielnic Nowego Jorku. Szacuje się, że liczba mieszkańców tego okręgu wynosi ok. 500 000 osób. Do 1975 r. okręg znany był jako Richmond.

Chociaż Staten Island administracyjnie należy do Nowego Jorku, wyspa pod względem topograficznym i geologicznym jest częścią stanu New Jersey.

Staten Island Ferry jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych w Nowym Jorku, jako że zapewnia widok na Statuę Wolności, Wyspę Ellis i dolny Manhattan. Położony w centrum Staten Island, zajmujący powierzchnię 2500 akrów Greenbelt zawiera około 45 kilometrów szlaków turystycznych i jest jednym z ostatnich nienaruszonych przez człowieka lasów w Nowym Jorku. Powstały w 1984 roku, by chronić naturalną przyrodę wyspy, Greenbelt składa się w sumie z siedmiu parków miejskich.

Najwyższym wzniesieniem na Staten Island jest Todt Hill (125 m n.p.m.) – jest to nie tylko najwyższe wzniesienie w Nowym Jorku, ale również najwyższy punkt na Nizinie Atlantyckiej pomiędzy półwyspem Cape Cod w stanie Massachusetts a Florydą.

Jest to okręg o najmniejszej populacji, najbardziej jednorodny etnicznie. Przez mieszkańców innych dzielnic bywa humorystycznie traktowana jako rodzaj wiejskiej prowincji, co nie mija się z prawdą, bo zabudowa nie jest tutaj gęsta (dawniej istniało tutaj wiele gospodarstw rolnych). Obecnie liczba mieszkańców stale rośnie, co jest spowodowane m.in. otwarciem mostu Verrazano oraz w miarę dogodnymi warunkami mieszkaniowymi, które są na pewno lepsze od innych dzielnic (przede wszystkim nie jest tu tłoczno i jest zdecydowanie czyściej).

Słynne miejsca i atrakcje

– Staten Island Ferry

– Historic Richmond Town

– Fort Wadsworth

– Sailors’ Snug Harbor

– Staten Island Zoo

Autor: Kacper Rogacin

Autor zdjęć: CC