Zjazd Amerykańskiej Rady Kultury Polskiej w Filadelfii

Ponieważ rok 2026 jest rokiem 250. rocznicy powstania Stanów Zjednoczonych, słusznie byłoby, aby tegoroczny Zjazd Amerykańskiej Rady Kultury Polskiej (ACPC) pod hasłem „Polacy w rewolucji amerykańskiej” odbył się w Filadelfii. Jest to jedno z najbardziej historycznych miast w Stanach Zjednoczonych, a zarówno Kościuszko, jak i Pułaski, byli tutaj podczas Amerykańskiej Wojny o Niepodległość.

***

Uczestnicy zjazdu, spośród 40 organizacji tworzących ACPC, zaczęli przybywać do hotelu Marriot zlokalizowanego na historycznym Starym Mieście jeszcze przed datą rozpoczęcia – 12 sierpnia, aby wykorzystać ten czas na zwiedzanie niektórych historycznych miejsc i zabytków w Filadelfii.

Zjazd rozpoczął się od powitań w języku angielskim i polskim przez organizatorów, Debbie Majkę – Honory Konsul RP i Petera Obsta, członków organizacji goszczącej zjazd – Towarzystwo Dziedzictwa Polskiego w Filadelfii (Polish Heritage Society of Philadelphia). Hymny narodowe Polski i Stanów Zjednoczonych śpiewała Michalina Góral Burnosky, a inwokację wygłosiła Mary Lou Wyrobek. A potem nastąpiło wspólne śpiewanie hymnu „Serdeczna Matko”. Przemówienie programowe wygłosiła Krista Butvydas Bard, Konsul Honorowy Generalny Litwy. Nawiązała do wieloletnich związków Polski i Litwy, sięgających wieków. Wspomniała także o tym, że Kościuszko urodził się w rodzinnym dworku na majątku Mereczowszczyzna w województwie brzesko-litewskim, ówczesnym Wielkim Księstwie Litewskim. Na zakończenie życzyła zgromadzeniu wielu sukcesów w obradach.

Podczas sesji biznesowych omówiono szereg tematów i programów. Łączyło się to ze stypendiami przyznawanymi przez ACPC, udział w zjeździe nauczycieli Krajowej Konferencji Nauk Społecznych, komunikacja za pośrednictwem prasy i mediów elektronicznych, oraz wybór członków do Zarządu ACPC.

Najważniejszym projektem ACPC w tym roku i na najbliższe lata jest udział w upamiętnieniach bitew, w których brali udział Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski. Edward Królikowski przedstawił szczegółową prezentację, w której nawiązał do miejsc takich jak Saratoga w stanie Nowy Jork i Brandywine w Pensylwanii. ACPC chciałaby uczestniczyć i rzucić światło na polską obecność w tych miejscach. Edward wygłosił także interesującą prezentację pt. „Polacy w rewolucji amerykańskiej”, w której mówił o niektórych mniej znanych bojownikach urodzonych w Polsce, biorących udział w amerykańskiej wojnie o niepodległość. Opowiadał o emigracji z Polski do Ameryki w czasach kolonialnych oraz o tym, jak Polacy wciągnięci do francuskich sił zbrojnych zostali wysłani do Ameryki, aby pomóc kolonistom.

Wizyta w Domu Kościuszki

W czwartek 13 sierpnia uczestnicy zjazdu przeszli z hotelu do rogu ulic Trzeciej i Pine, gdzie znajduje się dom w którym przebywał Kościuszko. Obecnie jest on znany jako Narodowy Pomnik Tadeusza Kościuszki, będący muzeum zarządzanym przez Służbę Parków Narodowych Stanów Zjednoczonych (NPS). O godzinie 16:00 przybył Bogdan Klich, naczelny polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego w Waszyngtonie, aby wziąć udział w uroczystościach z okazji 250. rocznicy przybycia Kościuszki do Ameryki. Powitanie otwierające wygłosił Mark Szpak, Pierwszy Wiceprezes ACPC. Następnie Bogdan Klich omówił kwestię znaczenia Kościuszki w historii Ameryki i Polski oraz konieczności pielęgnowania pamięci o nim i domu, który jest świadkiem jego obecności w Ameryce.

Steve Sims, dyrektor NPS Independence National Historical Park, mówił o historii Domu Kościuszki i jego znaczeniu dla społeczności amerykańskiej i polskiej w Filadelfii. Peter Obst dokonał podsumowania, odwołując się do planów Jacka Pinkowskiego, syna Edwarda Pinkowskiego, historyka, który przyczynił się do powstania tego muzeum. Jack Pinkowski chce założyć fundusz na utrzymanie tego obiektu.

Przy wejściu do domu złożono wieniec ku pamięci Tadeusza Kościuszki. Następnie obecni mieli okazję zwiedzić muzeum pod przewodnictwem Rangerów NPS. Edward Królikowski i Prezes ACPC Cecilia Larkin podarowali koszulkę zjazdową Bogdanowi Klichowi. Następnie uczestnicy kongresu z Bogdanem Klichem i małżonką udali się do Carpenters’ Hall, zabytkowego budynku z 1724 roku, położonego zaledwie kilka ulic dalej, na wspaniałą kolację. To właśnie w tej sali, zbudowanej dla Cechu Cieśli, po raz pierwszy zebrał się Kongres Kontynentalny.

Wybór nowych członków

W piątek 14 sierpnia, po sesji biznesowej, w porze lunchu prelegentem był Peter Obst, który wygłosił prezentację „Ralph Modjeski: Mistrz budowy mostów” ilustrowaną fotografiami. W tym roku most Benjamina Franklina obchodził swoje 100-lecie, które uczczono przez zamknięcie mostu dla ruchu, aby piesi mogli przechodzić jezdnią normalnie zarezerwowaną dla samochodów.

Później grupa przeniosła się do sali Gould Hall w Curtis Institute of Music na recital muzyczny przez tegoroczną laureatkę konkursu im. Marcelli Kochańskiej Sembrich, mezzosopranistkę Christine Boddicker. Jej akompaniatorem był Yoni Levyatov. W programie były pieśni Moniuszki, Chopina, Karłowicza, Mozarta i Mahlera. Na koniec publiczność mogła podziwiać wspaniały popis wokalny Non più mesta z La Cenerentola Rossiniego. Po występie odbyło się przyjęcie, podczas którego wiele osób chwaliło krystaliczny czysty głos Christine.

W sobotę sesja biznesowa zakończyła się wyborem nowych członków zarządu ACPC. Wybrano następujące osoby:

Członkowie Rady: Jarosław Gołembiowski, Róża Pace, Stella Szczęsny, Olek Skrypczuk, Stasia Skrypczuk, Andrzej Urbaniak

Komisja Nominacyjna: Cecilia Głembocki

Komisja ds. poświadczeń i skarg: Greg Butler, Barbara Lemecha, Konsul Honorowy Richard Poremski

Audytor: Konsul Honorowy Debbie Majka

Przysięgę nowych członków zarządu odebrał Ryszard Poremski, Konsul Honorowy RP z Baltimore.

Uczestnicy zjazdu podczas wolnego czasu korzystali z faktu, że hotel znajdował się w centrum historycznej dzielnicy Filadelfii. Wielu odwiedziło Independence Hall, Dzwon Wolności i Dom Betsy Ross, gdzie uszyto pierwszą amerykańską flagę. Kilka osób odszukało miejsca pochówku Benjamina Franklina, doktora Benjamina Rusha i Hayma Salomona, żydowskiego kupca z Leszna, znanego jako „finansista rewolucji”.

W ten sam wieczór odbył się tradycyjny bankiet, podczas którego wybrane osoby otrzymały wyróżnienia za działalność na rzecz polskiej kultury i służbę w organizacjach polonijnych.

Wyróżnienie za Całokształt Twórczości – Deborah M. Majka, Konsul Honorowy RP

Wyróżnienie za Wybitną Służbę (pośmiertnie) – Janusz Romanski

Wyróżnienie za Twórczość Artystyczną – Paweł Krzywicki

Wyróżnienie Fundatorów – Donna Chmara

Wyróżnienie Fundatorów – Ryszard Poremski, Konsul Honorowy RP

Każda z wyżej wymienionych osób otrzymała osobisty list gratulacyjny wysłany z biura amerykańskiego senatora Johna Fettermana (PA).

Minutą ciszy uczczono pamięć zmarłego w lipcu doktora Janusza Romanskiego. Przed przejściem na emeryturę był on inżynierem aeronautycznym w Piasecki Aircraft Corporation. Był członkiem i funkcjonariuszem wielu organizacji polonijnych, w tym Polskich Weteranów, Polonia Technica, Polskiego Uniwersytetu Ludowego, Towarzystwa Dziedzictwa Polskiego w Filadelfii, i innych.

Ponadto Cecilia Glembocki wraz z mężem Rayem została uhonorowana wyróżnieniem za 12 lat działalności organizatorskiej projektu „Polskie Perspektywy”. Co roku ACPC jest obecna na Krajowej Konferencji Studiów Społecznych, prowadząc stoisko informacyjne na tym krajowym zjeździe nauczycieli amerykańskich.

Uroczystość zakończyła się wspaniałą kolacją przygotowaną przez Szefową Kuchni Hotelu Marriott Tracy Cywinski. Muzykę taneczną zapewnił zespół Clear Day Band. To był miły wieczór dla wszystkich biorących udział w zjeździe.

Osoby chcące uzyskać więcej informacji o Amerykańskiej Radzie Kultury Polskiej (i planach na kolejny zjazd) powinny odwiedzić stronę internetową:

www.polishcultureacpc.org

Więcej informacji i zdjęć ze zjazdu 2026r. można znaleźć na stronie Towarzystwa Dziedzictwa Polskiego w Filadelfii:

www.poles.org/PHSP

Autor: Peter J. Obst